Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cùng chuyển đổi số:Nền tảng, động lực trung tâm cho tăng trưởng nhanh và bền vững

Nhận thức đó đang được cụ thể hóa bằng những quyết sách mạnh mẽ của Đảng, Nhà nước và những hành động thực tiễn từ Trung ương tới địa phương, trong đó Hà Nội được xác định là đầu tàu, nơi định hình và lan tỏa các mô hình phát triển mới.

Trường Trung học cơ sở Cầu Giấy (phường Yên Hòa) triển khai thí điểm Hệ thống Quản trị trường học số để nâng cao hiệu quả điều hành và chất lượng giáo dục.

Điều kiện tiên quyết để khoa học, công nghệ trở thành động lực phát triển

Một điểm nhất quán trong đường lối của Đảng là khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chỉ có thể phát huy đầy đủ vai trò khi đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng. Trong bối cảnh mới, khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành trụ cột của mô hình tăng trưởng, yêu cầu đó càng trở nên cấp thiết.

Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, đây là một sự nghiệp lớn, mang tầm chiến lược lâu dài, quyết định khả năng “hóa Rồng” của Việt Nam trong kỷ nguyên tri thức và kinh tế số. Chính vì vậy, Đảng phải lãnh đạo để bảo đảm tầm nhìn xa, mang tính toàn cục, tập trung vào những vấn đề cốt lõi; đồng thời phát huy lợi thế của chế độ trong việc huy động và tập trung sức mạnh của cả hệ thống chính trị để thực hiện những nhiệm vụ lớn, phức tạp và chưa từng có tiền lệ.

Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TƯ về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong tư duy lãnh đạo của Đảng. Lần đầu tiên, ba trụ cột này được đặt trong một tổng thể thống nhất, gắn kết chặt chẽ với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cùng chuyển đổi số không chỉ là “đầu vào” của phát triển, mà còn là “đầu ra” tạo giá trị gia tăng cho mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội.

Một điểm nhấn đặc biệt trong chỉ đạo của Đảng là việc thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số do Tổng Bí thư Tô Lâm làm Trưởng ban. Cùng với đó là việc thành lập Ban Chỉ đạo ở các cấp, do người đứng đầu cấp ủy trực tiếp làm Trưởng ban, tạo nên một hệ thống chỉ đạo thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, điều này có ý nghĩa rất quan trọng: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là công việc riêng của một bộ, một ngành, mà trở thành nhiệm vụ thường xuyên của các cấp ủy Đảng, gắn với trách nhiệm chính trị của người đứng đầu.

Thực tiễn cho thấy, không ít nghị quyết trước đây có nội dung đúng, tầm nhìn tốt nhưng khâu tổ chức thực hiện chưa đạt yêu cầu, một phần do thiếu đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý có chuyên môn và kinh nghiệm trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Rút kinh nghiệm từ thực tế đó, Đảng đã chú trọng bố trí tỷ lệ phù hợp cán bộ có nền tảng, hiểu biết về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tham gia cấp ủy các cấp. Đây được coi là một trong những giải pháp căn cơ để bảo đảm các chủ trương lớn đi vào cuộc sống một cách thực chất, hiệu quả.

Ở góc độ phát triển, tăng trưởng dựa vào các động lực truyền thống đã dần đạt tới giới hạn. Để đạt được tốc độ tăng trưởng cao hơn và bền vững hơn, phần tăng trưởng mới chỉ có thể đến từ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ba trụ cột này chính là động lực trung tâm để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới phương thức quản trị quốc gia và nâng cao năng lực tự chủ, tự cường của nền kinh tế.

Hà Nội đi đầu định hình mô hình phát triển mới

Tinh thần lãnh đạo đó được cụ thể hóa rõ nét hơn đối với Hà Nội, trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế, khoa học của cả nước. Tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ngày 10-1-2026, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đặt ra một yêu cầu có tính chiến lược: Hà Nội phải đi đầu trong việc định hình các mô hình phát triển mới dựa trên tri thức, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; trở thành trung tâm lan tỏa và động lực phát triển của Vùng Thủ đô và cả nước.

Theo Tổng Bí thư, để thực hiện vai trò tiên phong đó, Hà Nội cần được tạo điều kiện tối đa về không gian pháp lý, công cụ và thẩm quyền, đủ rộng và đủ linh hoạt để thử nghiệm những cách làm mới, mô hình mới. Những kinh nghiệm thành công từ Hà Nội sẽ là cơ sở thực tiễn quan trọng để Trung ương hoàn thiện thể chế và nhân rộng trên phạm vi cả nước. Đây không chỉ là kỳ vọng, mà còn là trách nhiệm chính trị của Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới.

Cụ thể hóa chỉ đạo của Trung ương, Hà Nội đã và đang triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TƯ theo hướng đổi mới căn bản phương thức lãnh đạo, điều hành. Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng, điểm cốt lõi trong cách tiếp cận của Hà Nội là chuyển mạnh từ tư duy “triển khai dự án” sang “giải quyết bài toán phát triển”, lấy kết quả và hiệu quả thực chất làm thước đo. Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số không chỉ là lĩnh vực đầu tư, mà phải trở thành công cụ giúp thành phố nâng cao năng lực quản trị, chất lượng dịch vụ công và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Trong cách tiếp cận đó, dữ liệu được coi là tài nguyên mới, là nền tảng cho quản trị hiện đại. Việc điều hành dựa trên dữ liệu và kết quả không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch, mà còn tạo điều kiện để các quyết định được đưa ra nhanh hơn, chính xác hơn, phù hợp hơn với thực tiễn. Đây chính là tiền đề để Hà Nội hình thành chính quyền số, kinh tế số và xã hội số theo đúng tinh thần chỉ đạo của Đảng.

Thu Hằng