Khoa Văn học: Giữ vững cốt cách nhân văn, chủ động hội nhập

Những sinh viên khoa Ngữ Văn khóa I.

Dấu mốc lịch sử này không chỉ tôn vinh chặng đường cống hiến học thuật vẻ vang mà còn khẳng định bước chuyển mình mạnh mẽ trong việc tiệm cận các xu hướng giáo dục liên ngành và hội nhập hiện đại.

Bảy thập kỷ vun đắp tri thức

Được hình thành từ năm 1956, Khoa Văn học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội (tiền thân là khoa Ngữ Văn -Đại học Tổng hợp Hà Nội) là một trong những trung tâm đào tạo, nghiên cứu văn học, Hán Nôm và nghệ thuật có lịch sử lâu đời bậc nhất cả nước.

Trong suốt 70 năm qua, Khoa đã khẳng định vai trò nòng cốt trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, cung cấp cho đất nước hàng ngàn nhà giáo, nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà báo, nhà quản lý văn hóa và những người làm việc trong lĩnh vực truyền thông, xuất bản. Hiện nay, Khoa tiếp tục đảm nhiệm quy mô đào tạo trên 800 sinh viên chính quy, 100 sinh viên vừa làm vừa học, 100 học viên cao học cùng 20 nghiên cứu sinh.

Hành trình 70 năm của Khoa gắn liền với những đóng góp xuất sắc của các thế hệ nhà giáo tên tuổi. Nhiều công trình nghiên cứu khoa học của tập thể và cá nhân cán bộ trong Khoa đã trở thành nền tảng cho sự phát triển của ngành khoa học xã hội và nhân văn nước nhà.

Nhờ những cống hiến bền bỉ, Khoa Văn học và các thầy cô giáo qua nhiều thế hệ đã được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý:

Được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba (1995), Huân chương Lao động hạng Nhì (2001) và tiếp tục đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba vào năm 2026; 3 bộ môn (Lý luận Văn học, Văn học hiện đại Việt Nam, Văn học dân gian - trung đại Việt Nam) vinh dự nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ;

Bốn Giải thưởng Hồ Chí Minh được phong tặng cho các Giáo sư Đặng Thai Mai, Giáo sư Trần Văn Giàu, Giáo sư Đinh Gia Khánh, Giáo sư Cao Xuân Huy; cùng 5 Giải thưởng Nhà nước thuộc về GS. Hà Minh Đức, PGS. Trần Đình Hượu, GS. Lê Đình Kỵ, PGS. Võ Quang Nhơn và PGS. Bùi Duy Tân;

Một Huân chương Độc lập hạng Ba (GS. Hoàng Xuân Nhị), 3 Huân chương Lao động hạng Nhất (GS. Hà Minh Đức, GS. Phan Cự Đệ, GS. Nguyễn Kim Đính), 6 Huân chương Lao động hạng Ba, cùng 6 Nhà giáo Nhân dân và hàng chục Nhà giáo Ưu tú.

Song song với nhiệm vụ giảng dạy và nghiên cứu, tinh thần tri ân và kết nối các thế hệ luôn là nét đẹp văn hóa truyền thống của Khoa.

Hướng tới đại lễ, Khoa đã tổ chức các hoạt động dâng hoa tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ là cán bộ, sinh viên Đại học Tổng hợp, thăm hỏi các thầy cô lão thành và thắp hương tri ân các nhà giáo đã khuất. Đáng chú ý, chương trình thơ nhạc "Ngữ Văn Tổng hợp – Đêm hội ngộ" diễn ra vào tối 13/11/2026 đã trở thành không gian đong đầy ký ức, gắn kết tình thầy trò, cựu sinh viên và sinh viên qua nhiều thế hệ.

Định hình không gian học thuật "Hàn lâm – Liên ngành – Hội nhập"

Bước sang giai đoạn mới, trước sự chuyển biến sâu sắc của xã hội đương đại và thị trường lao động, Khoa Văn học xác định trân trọng truyền thống không có nghĩa là dừng lại ở sự bảo lưu. Trái lại, Khoa chủ động mở rộng biên độ tri thức, xác lập chiến lược phát triển trên định hướng "Hàn lâm – Liên ngành – Hội nhập".

Lễ kỷ niệm 50 năm khoa Văn học.

Tinh thần đổi mới đó thể hiện rõ nét qua chuỗi tọa đàm học thuật sâu rộng được tổ chức nhân dịp 70 năm thành lập: Tọa đàm "Thể loại điện ảnh và mỹ học của máy quay" cùng tọa đàm "Giới, Thân thể và Ký ức: Hành trình nữ đạo diễn Việt Nam tìm tiếng nói riêng" đã mở ra các góc nhìn phê bình đa chiều, ứng dụng lý luận văn học vào nghệ thuật thứ bảy; Tọa đàm giới thiệu sách "Giải mã văn học Nga: Hành trình kết nối các thế hệ" ghi nhận sự trao đổi tri thức liên thế hệ giữa các nhà nghiên cứu.

Cùng với đó, việc ký kết hợp tác với các đơn vị xuất bản lớn như Nhà xuất bản Kim Đồng và Công ty Cổ phần Sách Omega Việt Nam đã khẳng định định hướng ứng dụng và đưa tri thức tiệm cận đời sống.

Tọa đàm "Đổi mới các chương trình đào tạo của Khoa Văn học trong bối cảnh thích ứng với những thay đổi của hoàn cảnh" tập trung thảo luận việc hoàn thiện các chuyên ngành đào tạo (Văn học, Hán Nôm, Lý luận, Lịch sử và Phê bình điện ảnh - truyền hình). Chuỗi giải pháp đổi mới phương thức giảng dạy nhằm gia tăng tính linh hoạt, khả năng thích ứng và năng lực cạnh tranh cho người học trong bối cảnh chuyển đổi số đã được đề ra.

Đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba vào đúng mốc kỷ niệm 70 năm là đòn bẩy để Khoa Văn học tiếp tục bứt phá.

Bên cạnh các tọa đàm chuyên môn, không gian học thuật còn được tiếp nối qua "Triển lãm ảnh Văn Khoa – Tổng hợp: Một lịch sử, những chặng đường" và "Triển lãm thành tựu khoa học của Khoa Văn học", khắc họa sinh động quy mô và vị thế của Khoa trong tiến trình phát triển giáo dục đại học nước nhà.

Đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba vào đúng mốc kỷ niệm 70 năm không chỉ là sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước đối với những cống hiến bền bỉ, mà còn là đòn bẩy để Khoa Văn học tiếp tục bứt phá.

Bảy mươi năm - một dòng chảy tri thức và nhân văn; ba mươi năm - một chặng đường tiếp nối và phát triển. Từ những giá trị được vun đắp qua nhiều thế hệ, Khoa Văn học tiếp tục hướng tới tương lai với tinh thần đổi mới, hội nhập và sáng tạo, góp phần khẳng định vị thế của khoa học xã hội và nhân văn trong đời sống đương đại.