Khốc liệt cuộc chơi vốn trăm nghìn tỷ, 'thế độc tôn' của Big4 dần lung lay

Quý 1/2026 chứng kiến sự bứt tốc mạnh mẽ trong cuộc đua vốn chủ sở hữu giữa các ngân hàng, khi nhóm nhà băng tư nhân liên tục tăng tốc và thu hẹp đáng kể khoảng cách với khối quốc doanh.

Đằng sau những con số hàng trăm nghìn tỷ đồng không chỉ là câu chuyện quy mô, mà còn phản ánh sức mạnh tài chính, khả năng chống chịu rủi ro và tham vọng mở rộng thị phần trong chu kỳ tăng trưởng mới của ngành ngân hàng.

TECHCOMBANK, VPBANK ÁP SÁT BIG4

Theo thống kê từ báo cáo tài chính hợp nhất quý 1/2026 của 27 ngân hàng niêm yết, Vietcombank tiếp tục giữ vị trí số một hệ thống về vốn chủ sở hữu với 234.031 tỷ đồng, tăng khoảng 4% so với đầu năm.

Dù tốc độ tăng trưởng không quá đột biến, song quy mô vốn khổng lồ này vẫn giúp Vietcombank duy trì vị thế “ông lớn” của hệ thống ngân hàng, tạo vùng đệm an toàn trước các biến động của thị trường tài chính và áp lực chuẩn hóa theo Basel III.

Xếp ngay sau là BIDV với 190.623 tỷ đồng vốn chủ sở hữu. Đây cũng là ngân hàng gây chú ý nhất trong nhóm Big4 khi ghi nhận mức tăng trưởng tới 10% chỉ sau một quý, tương ứng tăng thêm hơn 17.000 tỷ đồng. Động lực chủ yếu đến từ việc tích lũy lợi nhuận mạnh hơn trong bối cảnh tín dụng phục hồi và chi phí vốn dần ổn định.

Trong khi đó, VietinBank đứng thứ ba với 188.692 tỷ đồng, tiếp tục duy trì vị thế trong nhóm ngân hàng có nền tảng vốn lớn nhất thị trường. Tuy nhiên, khoảng cách giữa nhóm ngân hàng quốc doanh với khối tư nhân đang bị thu hẹp nhanh chóng.

Techcombank hiện sở hữu 186.683 tỷ đồng vốn chủ sở hữu, chỉ thấp hơn VietinBank khoảng 2.000 tỷ đồng và kém BIDV chưa tới 4.000 tỷ đồng. VPBank cũng bám sát ngay phía sau với 186.605 tỷ đồng, gần như ngang bằng Techcombank.

Diễn biến này cho thấy nhóm ngân hàng tư nhân lớn đang vươn lên vị thế đủ sức cạnh tranh trực diện với các “ông lớn” quốc doanh về tiềm lực tài chính.

Không chỉ áp sát Big4, Techcombank và VPBank hiện còn tạo khoảng cách rất lớn với phần còn lại của khối ngân hàng tư nhân.

MB – ngân hàng tư nhân xếp tiếp theo – hiện ghi nhận vốn chủ sở hữu 149.745 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 37.000 tỷ đồng so với Techcombank và VPBank. ACB đạt 98.751 tỷ đồng, tương đương khoảng một nửa quy mô của hai ngân hàng dẫn đầu nhóm tư nhân.

Trong khi đó, HDBank và SHB lần lượt ghi nhận vốn chủ sở hữu 83.186 tỷ đồng và 71.723 tỷ đồng vào cuối quý 1/2026.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô tuyệt đối mà còn ở tốc độ tăng trưởng vốn của nhóm ngân hàng tư nhân dẫn đầu.

So với cùng kỳ năm trước, vốn chủ sở hữu của Techcombank đã tăng thêm gần 48.810 tỷ đồng, tương ứng mức tăng hơn 35%. VPBank cũng tăng khoảng 43.667 tỷ đồng, tương ứng hơn 30%.

Động lực tăng vốn chủ yếu đến từ chiến lược giữ lại phần lớn lợi nhuận, chia cổ tức bằng cổ phiếu và liên tục mở rộng quy mô hoạt động thông qua M&A trong những năm gần đây.

Xu hướng giữ lại lợi nhuận thay vì chia tiền mặt cũng đang trở thành lựa chọn phổ biến của nhiều ngân hàng lớn. Cách làm này giúp các nhà băng vừa duy trì được sự hấp dẫn với cổ đông, vừa đảm bảo nguồn vốn “tươi” để tái đầu tư cho các mảng chiến lược như ngân hàng số, dữ liệu, AI hay mở rộng tín dụng bán lẻ.

Theo các chuyên gia từ VIS Rating, việc các ngân hàng tư nhân lớn ưu tiên củng cố vốn chủ sở hữu không chỉ giúp cải thiện hệ số an toàn vốn (CAR) mà còn tạo dư địa rất lớn để mở rộng tín dụng trong bối cảnh bất động sản, đầu tư công và nhu cầu vốn của nền kinh tế đang phục hồi mạnh.

CUỘC CHƠI NGHÌN TỶ NGÀY CÀNG KHỐC LIỆT

Ở nhóm ngân hàng quy mô nhỏ, bức tranh vốn chủ sở hữu lại cho thấy sự phân hóa rất rõ.

PGBank trở thành cái tên gây bất ngờ lớn nhất quý 1 khi ghi nhận mức tăng vốn chủ sở hữu tới 23% – cao nhất toàn hệ thống – đưa quy mô vốn lên 8.081 tỷ đồng. Dù quy mô tuyệt đối còn khá khiêm tốn, tốc độ tăng trưởng này cho thấy nỗ lực cải thiện năng lực tài chính của ngân hàng trong giai đoạn tái cơ cấu.

Tuy nhiên, nhiều ngân hàng nhỏ vẫn đang gặp không ít áp lực trong cuộc đua tăng vốn. Saigonbank hiện là ngân hàng có vốn chủ sở hữu thấp nhất hệ thống với 4.267 tỷ đồng. BVBank đạt 7.657 tỷ đồng, trong khi một số ngân hàng khác cũng chỉ duy trì mức tăng trưởng vốn rất thấp, dao động 1-2%.

Khoảng cách ngày càng lớn giữa nhóm dẫn đầu và nhóm cuối bảng đang phản ánh sự phân tầng rõ nét trong ngành ngân hàng.

Nếu các “ông lớn” đã bước vào cuộc chơi hàng trăm nghìn tỷ đồng, thì nhiều ngân hàng nhỏ vẫn loay hoay với bài toán đáp ứng chuẩn an toàn vốn tối thiểu, mở rộng tín dụng và đầu tư công nghệ.

Theo giới phân tích, trong bối cảnh yêu cầu Basel III ngày càng siết chặt, vốn chủ sở hữu không còn đơn thuần là chỉ tiêu kế toán mà đã trở thành yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của ngân hàng.

Vốn càng lớn, ngân hàng càng có lợi thế trong việc mở rộng tín dụng, giảm chi phí vốn, tăng khả năng chống chịu trước nợ xấu và các cú sốc lãi suất. Đồng thời, đây cũng là điều kiện tiên quyết để đầu tư cho công nghệ, dữ liệu và các mảng dịch vụ phi tín dụng có biên lợi nhuận cao hơn.

Nhận định về xu hướng này, chuyên gia từ Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho rằng: “Năm 2026 là giai đoạn bản lề. Những ngân hàng có vốn chủ sở hữu dày sẽ có lợi thế tuyệt đối trong việc giảm chi phí vốn và đẩy mạnh các mảng thu ngoài lãi như bảo hiểm, ngân hàng số và quản lý quỹ”.

Đồng quan điểm, các chuyên gia tài chính từ WiGroup nhấn mạnh rằng vốn chủ sở hữu mạnh chính là thước đo niềm tin của nhà đầu tư và khách hàng. Một ngân hàng có nền tảng vốn tốt sẽ dễ dàng huy động nguồn lực từ thị trường quốc tế với chi phí thấp hơn, đồng thời có đủ tiềm lực để đầu tư cho hạ tầng công nghệ – yếu tố ngày càng mang tính quyết định trong kỷ nguyên ngân hàng số.

Cuộc đua này dự báo sẽ còn nóng hơn trong các quý tới, đặc biệt khi hàng loạt kế hoạch tăng vốn quy mô lớn đã được thông qua tại mùa đại hội cổ đông năm 2026.