Khốc liệt cuộc đua cạnh tranh trong thị trường giao hàng bằng drone tại Mỹ

Kỹ sư Beth Flippo đã chuyển cả gia đình từ bang New Jersey đến bang Ohio vào năm 2021, nơi bà được chọn để điều hành một chương trình thí điểm giao hàng tạp hóa bằng máy bay không người lái (drone) cho Kroger.

Chương trình này chỉ kéo dài 8 tháng trước khi cả hai bên đồng ý tạm dừng. "Chúng tôi không thể kiếm được tiền" - Flippo, người đứng đầu công ty máy bay không người lái Dexa nói với hãng tin Reuters.

Việc triển khai loại hình dịch vụ này sẽ đồng nghĩa với việc phải bố trí nhân viên xung quanh thành phố để giám sát máy bay không người lái, vì các quy định liên bang của Mỹ cấm điều khiển chúng bay ngoài tầm nhìn của con người. Vì những trở ngại này mà kỹ sư Flippo nhận định: "Nó không thể mở rộng quy mô”.

Tuy nhiên, những trở ngại như vậy có thể sớm sẽ trở thành dĩ vãng. Được thúc đẩy bởi một sắc lệnh hành pháp của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tháng 6/2025, Cục Hàng không Liên bang (FAA) đã đề xuất các quy tắc mới để đẩy nhanh việc triển khai đội drone phục vụ giao hàng.

Diễn tiến này diễn ra trong bối cảnh các nhà lãnh đạo Mỹ nhận thấy quốc gia của mình đang bị vượt mặt trong cuộc chiến với Trung Quốc để giành vị thế thống trị thị trường máy bay không người lái. “Mỹ chứ không phải Trung Quốc sẽ dẫn đầu trong công nghệ mới đầy hứa hẹn này” - Bộ trưởng Giao thông Vận tải Mỹ Sean Duffy tuyên bố hồi tháng 8 năm ngoái.

Ảnh chụp màn hình từ video cho thấy một chiếc máy bay không người lái chở đơn hàng của Walmart đang chuẩn bị giao hàng tại Ellenwood, bang Georgia, Mỹ vào ngày 1/7/2026- Ảnh: Reuters

Theo kỹ sư Flippo, Dexa đang tích cực đàm phán với Kroger để khôi phục chương trình máy bay không người lái bị tạm dừng của mình. Cuối cùng, Dexa đã nhận được giấy phép của FAA để cho drone bay ngoài tầm nhìn trực tiếp – nhưng quá trình này mất bốn năm.

Nếu được thông qua, các quy định mới của FAA có thể rút ngắn đáng kể thời gian đó và mở ra cánh cửa cho một xu hướng giao hàng đang ngày càng phát triển mạnh mẽ.

Các nhà nghiên cứu tại PwC vào năm 2024 ước tính rằng thị trường máy bay không người lái của Mỹ sẽ tăng trưởng 65% mỗi năm cho đến năm 2034. Trên toàn cầu, số lượng đơn hàng giao bằng máy bay không người lái sẽ tăng vọt từ khoảng 13 triệu trong năm nay (2026) lên hơn 800 triệu vào năm 2034, theo dự báo của PwC.

Hiện tại, thị trường này tương đối nhỏ - trị giá chỉ vài tỷ đô la trên toàn cầu, theo nhiều ước tính khác nhau. Nhưng hai gã khổng lồ bán lẻ của Mỹ là Walmart và Amazon đã bắt đầu khởi động chương trình giao hàng bằng máy bay không người lái của họ lần lượt vào các năm 2021 và 2022 và cả hai đang tích cực mở rộng mạng lưới. Các doanh nghiệp trong ngành thực phẩm như Papa John's, Wonder và DoorDash cũng đang xây dựng các chương trình mới nổi hơn, sau khi hợp tác với các công ty máy bay không người lái được phép hoạt động thông qua các giấy phép đặc biệt trong những năm gần đây.

"Chúng ta đang ở một bước ngoặt thương mại"- Heather Rivera, giám đốc kinh doanh của Wing, bộ phận máy bay không người lái của tập đoàn Alphabet (công ty mẹ của công công cụ tìm kiếm trực tuyến Google) nhận định. Walmart hiện đang là khách hàng lớn nhất của Wing.

Tại Walmart, nơi đang hợp tác với nhà cung cấp máy bay không người lái Zipline, dịch vụ giao hàng bằng drone chủ yếu được sử dụng cho "những mặt hàng cần gấp, khẩn cấp và tiện lợi", theo lời của Mike Walden - Phó chủ tịch cấp cao về đổi mới khâu hoàn thiện đơn hàng của Walmart cho biết.

Cận cảnh một chiếc drone được sử dụng để giao hàng của Walmart tại Ellenwood, bang Georgia, Mỹ vào ngày 1/7/2026 - Ảnh: Reuters

Walden cho biết ứng dụng Walmart sẽ thông báo cho người mua hàng ngay từ đầu liệu đơn hàng của họ có đủ điều kiện giao hàng bằng drone hay không. Nếu người mua hàng chọn giao hàng bằng drone, ứng dụng sẽ theo dõi giỏ hàng của họ để đảm bảo đơn hàng nằm trong giới hạn trọng lượng của chiếc drone mang nó. Vì công nghệ máy bay không người lái vẫn còn tương đối mới, nên khả năng chịu tải trọng bị hạn chế. Tại Walmart, khả năng chịu tải tối đa, hay tải trọng giao hàng, là khoảng 3 đến 8 pound (0,9kg – 3.6kg), tùy thuộc vào loại máy bay không người lái.

Walmart đang tiến đến mốc gần đến 2 triệu lượt giao hàng bằng máy bay không người lái. Nhưng phần lớn các lượt giao hàng này đến từ năm nay (2026), khi chương trình phát triển nhanh chóng. Walmart hiện có máy bay không người lái tại 70 cửa hàng, một con số nhỏ trong tổng số khoảng 4.600 cửa hàng trên khắp nước Mỹ, nhưng họ đã đặt mục tiêu vượt qua con số 270 vào cuối năm sau.

Amazon, công ty vừa khai trương mạng lưới giao hàng bằng máy bay không người lái thứ 10 tại Baton Rouge, bang Louisiana, cho biết đội drone của họ giao hàng trong vòng chưa đầy nửa giờ.

Tuy nhiên, những thách thức vẫn còn tồn tại khi một số cộng đồng đã nêu lên những lo ngại về tiếng ồn và quyền riêng tư, nhưng lợi ích về chi phí tiềm năng rất hấp dẫn. Các nhà nghiên cứu của PwC ước tính chi phí mỗi lần giao hàng có thể giảm xuống mức thấp nhất là 2 đô la/lần vào năm 2034, thấp hơn nhiều so với phương thức giao hàng truyền thống.

Cả Walmart và Amazon đều không bình luận về chi phí mỗi lần giao hàng. "Nhưng nếu nó không cạnh tranh, chúng tôi sẽ không tiếp tục đầu tư vào công nghệ này” - Matt McCardle, người đứng đầu toàn cầu về mở rộng đội drone của Amazon cho biết.

Hầu hết các nhà khai thác máy bay không người lái và các nhà bán lẻ ở Mỹ đang nhắm mục tiêu vào các vùng ngoại ô, nơi có sân vườn rộng rãi, giao thông đường bộ tắc nghẽn và mật độ dân cư cao khiến việc giao hàng nhanh chóng bằng đường hàng không trở nên hấp dẫn.

Tốc độ là yếu tố thu hút chính: Walmart tuyên bố đã thực hiện giao hàng bằng drone trong vòng chưa đầy năm phút, và cho biết máy bay không người lái thường nhanh hơn một chút so với giao hàng trên mặt đất.

Đội drone nằm trên các tấm sạc khi chờ chuyến giao hàng tiếp theo tại bãi đậu xe của Walmart ở Ellenwood, bang Georgia, Mỹ - Ảnh: Reuters

Nền kinh tế tầm thấp

Đề xuất của FAA, chưa được hoàn thiện, sẽ cho phép các nhà khai thác máy bay không người lái được chứng nhận bay vượt ra ngoài tầm nhìn trực quan.

Andreas Raptopoulous - Giám đốc điều hành của nhà sản xuất drone Matternet có trụ sở tại bang California, cho biết điều đó có thể thúc đẩy "sự tăng trưởng lớn, theo cấp số nhân của không gian trong vài năm tới".

Động thái trên diễn ra khi “nền kinh tế tầm thấp” của Trung Quốc, được định nghĩa là hoạt động thương mại trên không ở độ cao dưới 3.000 mét, được dự báo sẽ tăng lên hơn 2 nghìn tỷ nhân dân tệ (280 tỷ USD) vào năm 2030, tăng từ mức 1,5 nghìn tỷ nhân dân tệ vào năm 2025, theo ước tính từ Viện Khoa học Trung Quốc, Đại học Bắc Kinh và Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc. Việc giao hàng bằng máy bay không người lái tập trung ở các thành phố như Thâm Quyến và Quảng Châu.

Gã khổng lồ thương mại điện tử JD Logistics của Trung Quốc - công ty đã thử nghiệm mạng lưới giao hàng bằng máy bay không người lái ở Giang Tô, Thiểm Tây và Tứ Xuyên, cho biết trong các tuyên bố trực tuyến gần đây rằng máy bay không người lái của họ có thể giảm tới 70% thời gian vận chuyển cho khách hàng nông thôn.

Còn tại Mỹ, các chuyên gia cho biết nếu không có quy định hạn chế về tầm nhìn, việc giao hàng bằng drone sẽ trở thành một hoạt động cần ít nhân lực. Trung bình, một người điều khiển kiếm được khoảng 25 đô la một giờ, có thể theo dõi 40 máy bay không người lái cùng một lúc trên màn hình – tương đương khoảng 160 lần giao hàng một giờ. Đó chỉ là một phần chi phí để triển khai một đội tài xế.

Dexa đã tạo dựng mối quan hệ hợp tác nhỏ hơn với các dịch vụ giao đồ ăn như Wonder - tuy nhiên, kỹ sư Flippo thừa nhận việc cạnh tranh với các đối thủ nặng ký như Alphabet "có cảm giác giống như đang chiến đấu với gã khổng lồ Goliath".

Thử nghiệm của Walmart và các đối thủ cũng đang đẩy nhanh tiến bộ công nghệ.

Marios Savvides - Giáo sư tại Đại học Kỹ thuật Carnegie Mellon cho biết: “Với mỗi chu kỳ, phần cứng, pin, phạm vi hoạt động và độ tin cậy đều được cải thiện”. Công nghệ này trưởng thành "tại hiện trường chứ không phải trong phòng thí nghiệm".