Khởi đầu mới cho quan hệ Việt Nam - Panama

Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung gặp Bộ trưởng Ngoại giao Panama Javier Eduardo Martínez-Acha Vásquez, nhân dịp Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 và các Hội nghị liên quan ngày 24/7. (Ảnh: Bảo Chi)

Xin Đại sứ cho biết ý nghĩa và những nội dung trọng tâm chuyến thăm Việt Nam dịp này của Tổng thống Panama José Raúl Mulino và Phu nhân? Đại sứ kỳ vọng điều gì nhất ở chuyến thăm?

Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Panama José Raúl Mulino và Phu nhân có ý nghĩa rất quan trọng đối với quan hệ Việt Nam - Panama. Đây là chuyến thăm cấp cao đầu tiên giữa hai nước sau gần 15 năm, kể từ chuyến thăm Việt Nam năm 2012 của Tổng thống Panama Ricardo Martinelli, và diễn ra chỉ một năm sau khi hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1975-2025). Việc Tổng thống José Raúl Mulino thăm Việt Nam vào thời điểm này thể hiện sự coi trọng cao của Panama đối với quan hệ với Việt Nam, đồng thời mở ra cơ hội quan trọng để hai bên cùng đưa quan hệ song phương bước sang một giai đoạn phát triển mới.

Đặc biệt, chuyến thăm lần này đã được hai bên chuẩn bị rất tích cực và kỹ lưỡng. Trước thềm chuyến thăm, hai bên đã tổ chức thành công cuộc gặp giữa Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam và Panama bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 và các Hội nghị liên quan tại Philippines vào ngày 24/7; tiếp đó là Tham khảo chính trị lần thứ II tại Việt Nam vào cuối tháng 7 vừa qua.

Đại sứ Việt Nam tại Mexico kiêm nhiệm Panama Nguyễn Văn Hải. (Nguồn: ĐSQ Việt Nam tại Mexico)

Tôi kỳ vọng chuyến thăm có thể tạo bước phát triển mới ở ba phương diện chính:

Thứ nhất là góp phần củng cố hơn nữa tin cậy chính trị và hiểu biết lẫn nhau, tạo thêm động lực ở cấp cao nhất để chuyển hóa những tiềm năng và định hướng mà hai bên đã thống nhất thành các chương trình, kế hoạch hành động, dự án và kết quả cụ thể.

Thứ hai là đẩy mạnh hợp tác về kinh tế, thương mại và đầu tư trên nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, ngân hàng, viễn thông, cơ sở hạ tầng, vận tải biển, giáo dục - đào tạo, cũng như hợp tác trong các lĩnh vực tiềm năng khác.

Thứ ba là các thỏa thuận hợp tác dự kiến được ký kết trong chuyến thăm sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho quan hệ hai nước đi vào chiều sâu và ngày càng phát triển.

Điều quan trọng là sau chuyến thăm, những cam kết và định hướng của lãnh đạo hai nước cần nhanh chóng được chuyển hóa thành hành động và kết quả thực chất. Các cơ quan chức năng của hai bên cần sớm triển khai, cụ thể hóa những thỏa thuận, sáng kiến đã được Lãnh đạo cấp cao hai nước thống nhất; đồng thời tiếp tục phát huy hiệu quả các cơ chế hợp tác vốn có như Tham khảo chính trị giữa hai Bộ Ngoại giao và Ủy ban hỗn hợp về hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư. Đây chính là những nền tảng để chuyến thăm không chỉ mang ý nghĩa chính trị và biểu tượng, mà thực sự trở thành khởi đầu cho một giai đoạn hợp tác mới sâu rộng, thực chất và hiệu quả hơn giữa Việt Nam và Panama.

Quang cảnh phiên Tham khảo chính trị lần thứ II giữa hai Bộ Ngoại giao Việt Nam và Bộ Ngoại giao Panama ngày 28/7. (Ảnh: Nguyễn Hồng)

Dù cách xa về mặt địa lý nhưng Panama có thể trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa của Việt Nam tại Mỹ Latinh, trong khi Việt Nam có thể là điểm tựa của Panama để tiếp cận ASEAN. Để tận dụng tốt lợi thế này, theo Đại sứ, những trọng tâm mà hai bên phải triển khai thời gian tới là gì?

Đẩy mạnh hợp tác về kinh tế - thương mại thông qua việc phát huy các thế mạnh mang tính bổ trợ, đồng thời tận dụng tốt vị trí địa lý của nhau, là một trong các trụ cột giúp quan hệ Việt Nam - Panama chuyển mạnh sang hợp tác thực chất và cùng có lợi.

Việt Nam có năng lực sản xuất, chế biến và xuất khẩu ngày càng nổi trội, nền kinh tế có độ mở cao và có khả năng kết nối với khu vực ASEAN cũng như Châu Á - Thái Bình Dương. Trong khi đó, Panama có vị trí địa chiến lược độc đáo, với hệ thống cảng biển, Kênh đào Panama, trung tâm logistics và các dịch vụ thương mại quốc tế hàng đầu khu vực và trên thế giới.

Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt 478,1 triệu USD, tăng 19,2% so với năm 2024, trong đó Việt Nam xuất khẩu sang Panama 462,6 triệu USD và nhập khẩu 15,5 triệu USD.

Mặc dù vậy, trao đổi thương mại song phương chiếm chưa đầy 0,1% tổng kim ngạch thương mại của Việt Nam và chỉ khoảng 3% tổng kim ngạch thương mại của Panama trong năm 2025. Những con số này cho thấy thương mại song phương đã có nền tảng nhất định, nhưng vẫn còn rất nhiều dư địa để hai bên tăng cường quy mô và đa dạng hóa quan hệ thương mại.

Đại sứ Việt Nam tại Mexico, kiêm nhiệm Panama Nguyễn Văn Hải trình Thư ủy nhiệm lên Tổng thống Panama José Raúl Mulino Quintero. (Nguồn: ĐSQ Việt Nam tại Mexico)

Điều đáng chú ý là Panama không chỉ là một thị trường tiềm năng mà còn có thể trở thành “cửa ngõ”, một điểm trung chuyển và phân phối quan trọng cho doanh nghiệp Việt Nam khi mở rộng sang Mỹ Latinh và Caribe. Panama có một lợi thế mà ít quốc gia trên thế giới có được: Kênh đào Panama kết nối với hơn 180 tuyến hàng hải, khoảng 170 quốc gia và 1.900 cảng biển trên thế giới; Khu thương mại tự do Colón là một trong những khu thương mại tự do quan trọng hàng đầu khu vực Mỹ Latinh, với mạng lưới doanh nghiệp và hoạt động logistics, kho bãi và phân phối rộng khắp.

Bên cạnh đó, Panama cũng đang định hướng nâng cao vai trò từ một trung tâm logistics truyền thống sang một “hub kinh tế” có giá trị gia tăng cao, trong đó ưu tiên thu hút đầu tư vào ngành tài chính - ngân hàng, dịch vụ, khoa học - công nghệ, viễn thông, bán dẫn, xe điện, thiết bị y tế, dược phẩm, năng lượng tái tạo, nông nghiệp hiện đại và kinh tế số. Điều này mở ra thêm những cơ hội hợp tác mới cho doanh nghiệp Việt Nam, không chỉ trong thương mại hàng hóa mà còn cả đầu tư, sản xuất và thương mại dịch vụ.

Để hiện thực hóa những tiềm năng đó, hai bên cần tập trung vào một số trọng tâm sau:

Trước hết, tăng cường kết nối trực tiếp giữa cộng đồng doanh nghiệp hai bên, chuyển từ những hoạt động xúc tiến thương mại riêng lẻ sang xây dựng mạng lưới kết nối thường xuyên giữa các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp sản xuất, logistics, cảng biển, ngân hàng, nông nghiệp, công nghệ và phân phối của hai nước.

Thứ hai, nghiên cứu kỹ nhu cầu và quy định của từng thị trường, thúc đẩy thuận lợi hóa thương mại, hải quan, thiết lập các tiêu chuẩn chung, cũng như hình thành các đối tác phân phối lâu dài. Các cơ chế như Uỷ ban hỗn hợp về kinh tế, thương mại và đầu tư cần được tận dụng hiệu quả hơn để xác định những vướng mắc cụ thể của doanh nghiệp và đề ra các giải pháp tháo gỡ.

Thứ ba, tăng cường tổ chức các diễn đàn doanh nghiệp, các đoàn xúc tiến thương mại và kết nối đầu tư, đồng thời nghiên cứu khả năng thiết lập các dự án hợp tác cụ thể trên các lĩnh vực logistics, vận tải biển, nông nghiệp, khoa học - công nghệ, viễn thông, xe điện và các ngành có giá trị gia tăng cao.

Bộ trưởng Ngoại giao Panama Javier Martínez-Acha Vásquez và Đại sứ Việt Nam tại Mexico kiêm nhiệm Panama Nguyễn Văn Hải tại Lễ kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Panama, ngày 20/8/2025. (Nguồn: ĐSQ Việt Nam tại Mexico)

Đại sứ nhận định như thế nào về tiềm năng hợp tác giữa hai nước cả trong quan hệ song phương cũng như phối hợp trên trường quốc tế?

Tiềm năng hợp tác giữa Việt Nam và Panama là rất lớn, cả trên bình diện song phương và đa phương. Trong suốt nửa thế kỷ qua, xa cách về địa lý không ngăn trở được hai nước luôn duy trì quan hệ hữu nghị tốt đẹp, từng bước mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực và phối hợp chặt chẽ, ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương.

Hai nước có quan hệ chính trị - ngoại giao tin cậy, ổn định và chia sẻ nhiều giá trị chung như tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, đề cao Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, yêu chuộng hòa bình, tự do, tiến bộ xã hội và công lý… Đây là những nền tảng quan trọng để hai nước tiếp tục làm sâu sắc quan hệ trong giai đoạn mới.

Ở cấp độ song phương, ngoài thương mại và đầu tư, hai nước còn nhiều dư địa hợp tác về nông nghiệp, viễn thông, cơ sở hạ tầng, vận tải biển, hàng không, tài chính - ngân hàng, giáo dục - đào tạo, du lịch, cũng như các lĩnh vực mới như công nghệ, chuyển đổi số, năng lượng tái tạo, xe điện và phát triển bền vững.

Đây đều là những lĩnh vực được Chính phủ Việt Nam và Panama xác định là ưu tiên và mong muốn thúc đẩy hợp tác. Đặc biệt, với vị trí “cửa ngõ” tại hai khu vực Đông Nam Á và Mỹ Latinh - Caribe, hợp tác giữa hai nước có tiềm năng không chỉ mang lại lợi ích riêng lẻ cho mỗi bên mà còn góp phần kết nối giữa hai khu vực kinh tế rộng lớn này.

Một lĩnh vực khác có ý nghĩa ngày càng quan trọng là việc tăng cường trao đổi giữa các cơ quan lập pháp, địa phương, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục, các tổ chức văn hoá - xã hội và nhân dân hai nước, qua đó vừa tạo nền tảng cơ sở xã hội vững chắc vừa huy động được đông đảo các chủ thể khác nhau tham gia trực tiếp vào việc xây dựng và thúc đẩy quan hệ song phương.

Về hợp tác đa phương, Việt Nam và Panama có nhiều điểm tương đồng trong việc coi trọng và bảo vệ chủ nghĩa đa phương và thương mại tự do, thượng tôn luật pháp quốc tế và thúc đẩy hợp tác cùng xử lý các vấn đề toàn cầu. Panama luôn đề cao việc Việt Nam là một trong những nước đầu tiên ký Nghị định thư về trung lập hóa vĩnh viễn Kênh đào Panama năm 1979; đồng thời, chia sẻ quan điểm ủng hộ giải quyết các tranh chấp trên cơ sở các biện pháp hoà bình, tôn trọng luật pháp quốc tế.

Thời gian tới, hai nước cần đẩy mạnh hơn nữa hợp tác trong những vấn đề có lợi ích chung như ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh lương thực, phát triển bền vững, củng cố an ninh mạng và phòng, chống tội phạm mạng, tội phạm xuyên quốc gia, bảo đảm an ninh, an toàn và tự do hàng hải, cũng như giải quyết các thách thức đối với các nước đang phát triển.

Bên cạnh đó, hai bên cần tiếp tục tăng cường tham vấn, phối hợp và ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương, nhất là tại Liên hợp quốc; hỗ trợ, làm cầu nối để hai nước mở rộng hợp tác với các quốc gia và tổ chức đa phương tại mỗi khu vực, bao gồm ASEAN, APEC tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và các tổ chức như CELAC và SICA tại khu vực Mỹ Latinh và Caribe. Đáng chú ý, Panama đã gia nhập Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) vào năm 2023, tạo cơ sở để Panama tăng cường gắn kết với ASEAN. Việt Nam, với vai trò thành viên chủ động và tích cực tại khu vực, có thể làm cầu nối quan trọng để thúc đẩy mối quan hệ hợp tác này.

Trên cơ sở nền tảng 51 năm quan hệ hữu nghị, sự tin cậy chính trị, những thế mạnh mang tính bổ trợ lẫn nhau và quyết tâm của lãnh đạo cấp cao hai nước, tôi tin tưởng rằng chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Panama José Raúl Mulino và Phu nhân sẽ tạo động lực quan trọng để quan hệ Việt Nam – Panama phát triển ngày càng sâu rộng, thực chất và hiệu quả hơn trong những năm tới, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước, đồng thời đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định, hợp tác và thịnh vượng chung tại hai khu vực và trên thế giới.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ!