Khơi dậy tiếng nói trẻ em vì môi trường trong lành

Đại diện Ban tổ chức trao giải nhất và giải nhì hạng mục Thử thách sáng tạo “Em kể chuyện không khí” tặng các em học sinh đoạt giải. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Trao cơ hội để trẻ em hành động vì môi trường

Sau hơn 6 tháng triển khai, chương trình đã tổ chức nhiều hoạt động truyền thông, giáo dục có sự tham gia của trẻ em, thanh thiếu niên về chất lượng không khí, môi trường và biến đổi khí hậu. Nổi bật là cuộc thi “Sáng tạo trẻ - hành động vì bầu không khí trong lành” và thử thách sáng tạo “Em kể chuyện không khí”, thu hút sự quan tâm, tham gia của gần 1 triệu người.

Ban tổ chức trao Giải Nhất của Cuộc thi “Sáng tạo trẻ - hành động vì bầu không khí trong lành”. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Thông qua các hoạt động, trẻ em, thanh thiếu niên được trang bị kiến thức về chất lượng không khí, chia sẻ câu chuyện, góc nhìn và trực tiếp đề xuất những ý tưởng, giải pháp xuất phát từ các vấn đề thực tế trong cuộc sống.

Phát biểu khai mạc, Phó Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường Vũ Minh Việt cho biết, chương trình là minh chứng cụ thể cho thấy khi trẻ em và thanh niên được cung cấp kiến thức, trao cơ hội và lắng nghe, các em có thể chủ động phát hiện vấn đề, kể những câu chuyện của chính mình và đề xuất những sáng kiến thiết thực cho môi trường.

Ông Vũ Minh Việt – Phó Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường phát biểu. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Theo báo cáo Báo cáo Tình trạng không khí toàn cầu năm 2024 (State of Global Air 2024), được thực hiện với sự hợp tác của UNICEF, mỗi năm trên thế giới có hơn 700.000 trẻ em dưới 5 tuổi tử vong do các bệnh liên quan ô nhiễm không khí.

UNICEF tại Việt Nam nhận định, ô nhiễm không khí và biến đổi khí hậu đang là những thách thức có tác động sâu rộng đến kinh tế, sức khỏe và đời sống. Trẻ em và thanh thiếu niên không phải là tác nhân gây ô nhiễm môi trường nhưng lại thuộc nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ các rủi ro môi trường nói chung và ô nhiễm không khí nói riêng.

Ông Lý Phát Việt Linh, chuyên gia Chương trình Biến đổi khí hậu, Giảm nhẹ rủi ro thiên tai, Ứng phó khẩn cấp của UNICEF Việt Nam, cho biết, chương trình hợp tác với Bộ Nông nghiệp và Môi trường là một phần trong nỗ lực thúc đẩy quyền được sống trong môi trường an toàn, lành mạnh của mọi trẻ em; đồng thời tạo điều kiện để trẻ em và thanh niên được tham gia, lắng nghe và đóng góp vào các giải pháp cho tương lai.

Ông Lý Phát Việt Linh, Chuyên gia Chương trình Biến đổi khí hậu, Giảm nhẹ rủi ro thiên tai, Ứng phó khẩn cấp, UNICEF Việt Nam phát biểu. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Gần 4.000 tác phẩm kể chuyện về không khí

Theo Ban tổ chức, thử thách sáng tạo “Em kể chuyện không khí” dành cho học sinh từ 6 đến 18 tuổi đã nhận được 3.928 tác phẩm, trong đó 2.976 tác phẩm hợp lệ, với sự tham gia của học sinh tại 31 tỉnh, thành phố.

Hà Nội dẫn đầu với 885 bài dự thi; tiếp đến là Thái Nguyên 568 bài, Đồng Nai 513 bài, Phú Thọ 380 bài và Lào Cai 372 bài.

Các phụ huynh và giáo viên, học sinh phân hiệu tiểu học, Trường tiểu học và trung học cơ sở Vĩnh Hưng, Hà Nội hưởng ứng cuộc thi. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Đáng chú ý, chương trình có sự tham gia của 314 trẻ em thuộc nhóm yếu thế, trong đó có 306 học sinh dân tộc thiểu số cùng các em khuyết tật trí tuệ, vận động và khiếm thị.

Các em lựa chọn nhiều hình thức thể hiện khác nhau như tranh vẽ, poster, video, bài viết, flipbook và sản phẩm đồ họa số ứng dụng công cụ trí tuệ nhân tạo (AI). Qua đó, những vấn đề tưởng như trừu tượng về chất lượng không khí được đặt trong những bối cảnh gần gũi như bầu trời phía trên trường học, khói sau mùa gặt, công viên trong thành phố hay không khí trên đường đến lớp.

Hào hứng, sôi nổi tại Lễ Tổng kết chương trình “Trẻ em, thanh niên hành động vì không khí sạch và tương lai bền vững”. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Theo tổng kết của chương trình, giải Nhất cá nhân thuộc về em Nguyễn Phương Nghi, Trường tiểu học Tân Yên 2, với tác phẩm “Hãy để không khí được mỉm cười”. Hai giải Nhì được trao cho em Nguyễn Hà Dương, Trường tiểu học Vĩnh Hưng, với tác phẩm “Bầu trời xanh từ những điều nhỏ” và em Phạm Ánh Bình, Trường trung học cơ sở Long Mỹ, với video “Mùa gặt không khói”.

Các tác phẩm “Hơi thở của ngày mai”, “Đưa ‘kẻ vô hình’ ra ánh sáng” và “Hơi thở xanh từ công viên HCM” nhận giải Ba. Em Bùi Ngọc Bảo Hân, Trường trung học cơ sở Thống Nhất, nhận giải Lan tỏa với flipbook “Không khí kể chuyện”.

Ở hạng mục tập thể, Trường trung học cơ sở Nguyễn Du (Thái Nguyên) đoạt giải Nhất với hơn 300 bài dự thi; Trường tiểu học số 1 Bắc Cường (Lào Cai) đoạt giải Nhì với hơn 200 bài; Trường tiểu học Thịnh Liệt (Hà Nội) đoạt giải Ba với hơn 90 bài.

Theo Ban tổ chức, sức lan tỏa của chương trình không chỉ thể hiện qua số lượng tác phẩm dự thi. Hơn 11.600 thành viên tham gia cộng đồng trực tuyến, cùng hơn 715.000 lượt xem, tương tác và bày tỏ cảm xúc cho thấy câu chuyện về không khí đã vượt ra ngoài phạm vi một cuộc thi dành cho học sinh.

Tiết mục nghệ thuật của các em thiếu nhi tại Lễ Tổng kết chương trình “Trẻ em, thanh niên hành động vì không khí sạch và tương lai bền vững” . (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Bên cạnh đó, chương trình chú trọng kết hợp giáo dục môi trường với giáo dục kỹ năng số. Hoạt động tập huấn “Ứng dụng AI trong sáng tạo nội dung về môi trường không khí” thu hút hơn 500 học sinh và giáo viên tham gia, giúp các em tiếp cận những công cụ mới để thể hiện suy nghĩ và lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường.

Từ những tác phẩm và sáng kiến của các em, chương trình cho thấy trẻ em và thanh niên không chỉ là nhóm chịu tác động của ô nhiễm môi trường mà còn có thể trở thành những người quan sát, kể chuyện, sáng tạo và tạo ra thay đổi; từ những hành vi nhỏ trong gia đình, trường học đến việc ứng dụng khoa học, công nghệ và truyền thông để tìm kiếm giải pháp mới.

UNICEF cam kết tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Báo Nông nghiệp và Môi trường, các trường học và cộng đồng, đặc biệt là trẻ em và thanh niên, hướng tới một tương lai nơi mọi trẻ em được lớn lên, học tập và vui chơi trong môi trường an toàn, trong lành.