Khởi động Dự án SHIFT, thúc đẩy dòng vốn chuyển đổi xanh tại Việt Nam
Ngày 27/1, tại Hà Nội, Dự án 'Chuyển dịch đầu tư theo hướng chuyển đổi xanh' (SHIFT) - một sáng kiến hợp tác liên ngành mới nhằm tăng cường tài chính bền vững và hỗ trợ lộ trình chuyển dịch xanh của Việt Nam đã chính thức được khởi động.
Dự án được triển khai trong khuôn khổ hợp tác giữa các cơ quan của Chính phủ Việt Nam và sáu tổ chức trong nước và quốc tế. Dự án thể hiện cam kết chung trong việc thúc đẩy đầu tư và tài chính xanh, phục vụ mục tiêu chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.
Phát biểu tại sự kiện, ông Chu Đức Lam, Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính) nhấn mạnh, Việt Nam quyết tâm bắt nhịp xu hướng chuyển đổi kép của thế giới – chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Theo đó, tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững; tăng trưởng cao nhưng phải xanh hơn, thông minh hơn và bao trùm hơn.
“Dự án SHIFT được khởi động hôm nay mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ góp phần trực tiếp thúc đẩy môi trường thuận lợi cho đầu tư và tài chính xanh, cũng như tiến trình chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam, mà còn đóng vai trò như một nền tảng hợp tác chính sách và kỹ thuật, giúp Việt Nam từng bước tiệm cận các thông lệ quốc tế, chuẩn mực toàn cầu về tài chính xanh, thị trường carbon và đầu tư bền vững”, ông Chu Đức Lam khẳng định.
Dự án SHIFT nằm trong Sáng kiến Khí hậu Quốc tế (IKI) của CHLB Đức, được Bộ Môi trường, Hành động Khí hậu, Bảo tồn Thiên nhiên và An toàn Hạt nhân Đức (BMUKN) tài trợ. Sáu tổ chức phối hợp triển khai Dự án bao gồm: Agora Energiewende, Học viện Ngân hàng, Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ), Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC), Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP).
Bốn hợp phần chính của Dự án bao gồm:
Hợp phần 1: Tập trung vào hỗ trợ kỹ thuật, nghiên cứu, tư vấn về các giải pháp thúc đẩy đầu tư xanh cho khu vực công và tư nhân, hỗ trợ triển khai các biện pháp khuyến khích đầu tư, hướng dẫn áp dụng các tiêu chí xanh cũng như các công cụ tài chính khí hậu xanh trong đầu tư.
Hợp phần 2: Tập trung triển khai các hoạt động nâng cao năng lực của các cơ quan Bộ ngành có liên quan để thúc đẩy nguồn lực tài chính và đầu tư cho chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam.
Hợp phần 3: Tập trung vào các hoạt động nâng cao năng lực, với đối tượng chính hướng đến các tổ chức tài chính trong việc cung cấp các dịch vụ và sản phẩm tài chính xanh, cũng như hỗ trợ Ngân hàng Nhà nước trong quá trình triển khai các chính sách, hướng dẫn thực hiện các quy định về tài chính và tín dụng xanh.
Hợp phần 4: Tập trung vào khu vực tư nhân, nhằm nâng cao mức độ quan tâm và khả năng tham gia đầu tư vào các dự án chuyển đổi xanh, qua đó đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính của doanh nghiệp và quốc gia.
Với cơ quan chủ quản là Bộ Tài chính, Dự án SHIFT phối hợp chặt chẽ với các đơn vị trực thuộc Bộ, Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tài chính và khu vực tư nhân. SHIFT hướng tới xây dựng môi trường đầu tư xanh thuận lợi, đồng thời hỗ trợ các tổ chức tài chính và doanh nghiệp tư nhân - đặc biệt là các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ - đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi sang các mô hình kinh doanh xanh và bền vững.
Thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai các giải pháp thúc đẩy hoạt động tín dụng xanh, ngân hàng xanh và quản lý rủi ro môi trường, xã hội trong hoạt động cấp tín dụng, thông qua việc: (1) Ban hành các Kế hoạch hành động, Đề án, Chiến lược phát triển Ngành ngân hàng trong đó lồng ghép các định hướng hoạt động ngân hàng xanh, tín dụng xanh, đặt mục tiêu phân bổ hiệu quả nguồn vốn tín dụng, tăng tỷ trọng dư nợ cho các ngành năng lượng tái tạo, các lĩnh vực phát thải các bon thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu; (2) Hoàn thiện hành lang pháp lý, cơ chế chính sách, triển khai đồng bộ các giải pháp để thúc đẩy tín dụng xanh như; (3) Ban hành văn bản chỉ đạo các tổ chức tín dụng cấp tín dụng đối với Danh mục phân loại xanh theo Quyết định 21/2025/QĐ-TTg ngày 4/7/2025 của Thủ tướng Chính phủ; chỉ đạo triển khai Chương trình cho vay 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng đồng bằng sông Cửu Long; yêu cầu tổ chức tín dụng hoàn thiện quy định nội bộ quản lý rủi ro về môi trường trong hoạt động cấp tín dụng nhằm tăng cường trách nhiệm bảo vệ môi trường của khách hàng…
Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp nêu trên, kết quả tín dụng xanh không ngừng được mở rộng cả về quy mô và tốc độ tăng trưởng. Đến 31/12/2025 dư nợ tín dụng xanh đạt khoảng 770 nghìn tỷ đồng, mức tăng trưởng bình quân giai đoạn 2017-2025 đạt hơn 20%/năm (cao hơn mức tăng trưởng dư nợ tín dụng chung của cả nền kinh tế). Kết quả này phản ánh sự chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động của hệ thống ngân hàng trong hỗ trợ chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng xanh và bền vững.
Theo bà Phạm Thị Thanh Tùng – Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước, nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh của Việt Nam là rất lớn, đặt ra yêu cầu phải đa dạng hóa các kênh huy động vốn, đặc biệt là tăng cường sự tham gia của khu vực tư nhân, phát triển thị trường vốn, phân bổ hiệu quả các nguồn lực tài chính. Đồng thời tiếp tục nâng cao năng lực triển khai tài chính xanh của hệ thống ngân hàng thông qua sự hỗ trợ, cơ chế phối hợp đồng bộ của các cơ quan, tổ chức liên quan.
“Để đáp ứng các yêu cầu này, việc khởi động Dự án SHIFT có ý nghĩa quan trọng, góp phần tăng cường huy động hiệu quả nguồn vốn trung và dài hạn phục vụ mục tiêu chuyển đổi xanh của quốc gia nói chung và hỗ trợ hệ thống ngân hàng nâng cao năng lực, phát triển các sản phẩm tín dụng xanh nói riêng”, bà Phạm Thị Thanh Tùng nhận định và cho biết: “Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại tham gia Dự án sẽ tập trung triển khai hiệu quả các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật thuộc Hợp phần III, nhằm tăng cường năng lực ban hành chính sách và thực thi tín dụng xanh, phát triển các sản phẩm tài chính, tín dụng xanh và từng bước công bố báo cáo tài chính khí hậu theo thông lệ quốc tế”.
Cùng với đó, Ngân hàng Nhà nước sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất phát triển các công cụ tài chính bền vững như trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững và các sản phẩm tài chính gắn với thực hành ESG, qua đó mở rộng các kênh huy động vốn trung và dài hạn, phục vụ hiệu quả mục tiêu chuyển đổi xanh của quốc gia, phù hợp với xu hướng tài chính xanh toàn cầu.
Phát biểu tại sự kiện, bà Alexandra Westwood - Tùy viên kinh tế và hợp tác phát triển, Đại sứ quán CHLB Đức tại Việt Nam - chia sẻ: “Đức đang hợp tác chặt chẽ với Việt Nam trong việc triển khai Dự án này. Thúc đẩy tài chính xanh và năng lượng sạch là một hành trình phức tạp, đòi hỏi khung chính sách đồng bộ, năng lực tài chính và kỹ thuật chuyên sâu. Bằng việc kết hợp thế mạnh của các bên, SHIFT sẽ thúc đẩy hợp tác thực chất, tạo tác động lan tỏa hỗ trợ các mục tiêu phát triển và khí hậu của Việt Nam.”
Sự kiện cũng diễn ra phiên thảo luận về những thách thức của các bên thụ hưởng trong quá trình tiếp cận tài chính xanh. Phiên thảo luận tập trung vào việc tăng cường hợp tác công - tư và xác định các cơ hội cụ thể và thiết thực mà Dự án SHIFT có thể hỗ trợ hiệu quả.
