Khởi động năm ASEAN 2026: Cùng chèo lái tương lai chung

Hội nghị hẹp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN diễn ra ngày 29/1 tại Philippines. Ảnh: ASEAN Main Portal

Ba ưu tiên trọng tâm

Theo ASEAN Main Portal, đây là hoạt động chính thức đầu tiên trong năm Philippines đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN với sự tham dự của Bộ trưởng Ngoại giao các nước thành viên và Tổng Thư ký ASEAN. Cuộc gặp ngày 29/1 vừa qua góp phần định hình chương trình nghị sự của ASEAN trước thềm các hội nghị cấp cao ASEAN tháng 5 và tháng 11/2026.

Điểm nổi bật của hội nghị là tinh thần thảo luận thẳng thắn, xây dựng và chuyên sâu về việc triển khai các kết quả của Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 47 năm 2025, về quan hệ đối ngoại của ASEAN, cũng như các diễn biến khu vực và quốc tế. Mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm tính liên tục, củng cố đoàn kết nội khối và phát huy vai trò trung tâm của ASEAN.

Trong bối cảnh đó, chủ đề “Cùng chèo lái tương lai chung” của Năm ASEAN 2026 được các Bộ trưởng đánh giá cao. “Lời hiệu triệu” này phát đi thông điệp hành động rõ ràng và mạnh mẽ: ASEAN không đứng ngoài những chuyển động của thời cuộc, không bị cuốn theo các dòng xoáy cạnh tranh; mà thay vào đó, kiên định lựa chọn con đường củng cố đoàn kết, tăng cường phối hợp, cùng hành động vì sự ổn định và phát triển chung của khu vực.

2026 là năm đầu tiên triển khai Tầm nhìn ASEAN 2045 với không gian hợp tác rộng mở và sức mạnh cộng hưởng của cộng đồng 11 thành viên. Điều làm nên “sức nặng” của Năm ASEAN 2026 không chỉ nằm ở các tuyên bố chính trị, mà ở tầm nhìn dài hạn hướng tới Tầm nhìn ASEAN 2045. Trong nỗ lực góp phần hiện thực hóa mục tiêu này, các nước thành viên đồng thuận cao về 3 ưu tiên trọng tâm do Philippines đề xuất, thể hiện rõ tầm nhìn chiến lược và định hướng phát triển dài hạn của Cộng đồng ASEAN.

Thứ nhất, trụ cột hòa bình và an ninh nhấn mạnh vai trò của đối thoại, tuân thủ luật pháp quốc tế và tăng cường hợp tác khu vực nhằm gìn giữ ổn định, đồng thời chủ động ứng phó với các thách thức an ninh mới nổi và phi truyền thống. Thứ hai, hành lang thịnh vượng hướng tới xây dựng kết nối mang tính hệ thống thông qua hội nhập kinh tế, chuyển đổi số và phát triển bền vững, bao trùm, bảo đảm mọi người dân ASEAN đều hưởng lợi từ tiến trình phát triển chung. Thứ ba, ưu tiên trao quyền cho người dân, đặt con người ở vị trí trung tâm, thúc đẩy hòa nhập xã hội, bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương và củng cố bản sắc chung, qua đó nuôi dưỡng cộng đồng ASEAN gắn kết, năng động và hướng tới tương lai.

Rõ ràng, những mục tiêu mang tính chiến lược này phản ánh nhu cầu thực tiễn của khu vực trong giai đoạn chuyển đổi sâu sắc với các yếu tố an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen.

Thông điệp hành động mạnh mẽ

Theo trang ASEAN 2026, các nước thành viên khẳng định ủng hộ và phối hợp chặt chẽ với Philippines trong triển khai các ưu tiên trên. Các bên nhận định, trong bối cảnh hiện nay, ASEAN cần tiếp tục củng cố đoàn kết, phát huy vai trò trung tâm, tăng cường hợp tác nội khối, tự cường và tự chủ chiến lược. Đồng thời mở rộng và làm sâu sắc quan hệ với các đối tác nhằm tạo không gian cho hợp tác và huy động nguồn lực cho xây dựng Cộng đồng ASEAN. Cách tiếp cận thể hiện sự linh hoạt và bản lĩnh ngoại giao này giúp ASEAN vừa giữ cân bằng chiến lược, vừa bảo vệ lợi ích chung của khu vực.

Đáng chú ý, hội nghị nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại và trao đổi sâu rộng về các vấn đề quốc tế, khu vực và các thách thức mới nổi. Cách tiếp cận này không chỉ giúp ASEAN nâng cao khả năng ứng phó, mà còn khẳng định vai trò của hiệp hội này như diễn đàn đối thoại tin cậy, có trách nhiệm, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và phát triển ở châu Á - Thái Bình Dương; đồng thời có tiếng nói trọng lượng hơn trong các vấn đề khu vực và quốc tế.

Việc Philippines chính thức khởi động Năm ASEAN 2026 tại Hội nghị hẹp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đánh dấu bước đi đầu tiên trong hành trình nhiều kỳ vọng với nỗ lực chung nhằm “cùng chèo lái” ASEAN vững vàng trước sóng gió, hướng tới một cộng đồng gắn kết, tự cường và tự chủ chiến lược, vững vàng tiến về phía trước, hướng tới tương lai hòa bình, thịnh vượng và bao trùm cho tất cả.

“Tương lai chung” mà ASEAN hướng tới là tương lai của hơn 600 triệu người dân Đông Nam Á mong muốn được sống trong hòa bình, được hưởng thành quả phát triển, được kết nối và trao cơ hội vươn lên trong một khu vực ổn định, thịnh vượng và bao trùm.

Việt Nam sẽ đăng cai Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba (AFF 2026) trong quý 2/2026. Đây là sáng kiến được kỳ vọng sẽ bổ trợ và thúc đẩy các nỗ lực chung của ASEAN trong tiến trình hiện thực hóa Tầm nhìn ASEAN 2045, góp phần làm sâu sắc hơn tinh thần “cùng chèo lái tương lai chung” của Năm ASEAN 2026.