Khơi dòng nước sạch cho người dân miền núi

Với người dân các xã Tây Khánh Vĩnh, Trung Khánh Vĩnh và Bắc Khánh Vĩnh, có nước sạch sử dụng ổn định là niềm mong mỏi suốt nhiều năm qua. Khi những công trình cấp nước lần lượt hoàn thành, dòng nước sạch đến từng thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi không chỉ giải quyết nhu cầu sinh hoạt hằng ngày mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Kiểm tra hệ thống xử lý nước tại thôn Tà Gộc, xã Tây Khánh Vĩnh.

Đầu tư những công trình cấp nước

Buổi sáng ở thôn Tà Gộc, xã Tây Khánh Vĩnh bây giờ đã khác. Không còn cảnh người dân tất tả mang thùng, can băng rừng, lội suối lấy nước như trước. Chỉ cần mở vòi, dòng nước sạch đã chảy về từng hộ gia đình, bắt đầu một ngày mới thuận tiện và đủ đầy hơn. Theo ông Pi Năng Nghĩa - Trưởng thôn Tà Gộc, trước đây, người dân hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn nước suối. Mùa khô, nước cạn kiệt; mùa mưa, nước đục ngầu vì bùn đất, lá mục nên không thể sử dụng ngay. Nhiều hộ phải hứng nước mưa dự trữ hoặc chờ nước lắng mới dám dùng. Tình trạng thiếu nước sinh hoạt kéo dài đã ảnh hưởng đến đời sống và sinh hoạt hằng ngày của người dân. Tháng 3-2025, từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, công trình nâng cấp, mở rộng hệ thống cấp nước sinh hoạt thôn Tà Gộc được triển khai với tổng kinh phí gần 5 tỷ đồng. Sau gần 6 tháng thi công, công trình hoàn thành và hiện cấp nước ổn định cho 139 hộ dân trong thôn.

Kiểm tra nguồn nước tại trạm xử lý nước thuộc thôn Tà Gộc, xã Tây Khánh Vĩnh.

Ông Nguyễn Văn Tuyên - chuyên viên Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Tây Khánh Vĩnh cho biết, sau đợt lũ năm 2025, một số tuyến ống của hệ thống bị hư hỏng, làm gián đoạn việc cấp nước cho một số hộ dân. Đơn vị đang khẩn trương sửa chữa, khắc phục để bảo đảm hệ thống vận hành ổn định. Sau khi hoàn thiện, công trình sẽ thực hiện thu tiền sử dụng nước theo phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, với mức giá hơn 2.900 đồng/m³. Nguồn kinh phí này sẽ phục vụ công tác quản lý, duy tu, bảo dưỡng công trình, góp phần duy trì hoạt động bền vững, đồng thời nâng cao ý thức sử dụng nước sạch tiết kiệm, hiệu quả của người dân.

Đơn vị thi công lắp đặt đồng hồ nước cho người dân xã Trung Khánh Vĩnh.

Tại xã Trung Khánh Vĩnh, Dự án Hệ thống cấp nước sinh hoạt các xã Bắc Khánh Vĩnh, Trung Khánh Vĩnh với tổng mức đầu tư hơn 53,6 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh đang được đẩy nhanh tiến độ thi công. Dọc các tuyến đường vào thôn, những đường ống mới đã được lắp đặt, từng bước hoàn thiện mạng lưới cấp nước. Theo thiết kế, hệ thống có công suất trung bình 1.800m³/ngày đêm. Nguồn nước được khai thác từ sông Chò và hệ thống dẫn nước từ hồ Sông Chò 1, sau đó được xử lý tập trung trước khi phân phối đến người dân. Dự án gồm nhiều hạng mục quan trọng như: Trạm bơm cấp 1, khu xử lý nước tập trung, bể chứa nước sạch 600m³, mạng lưới đường ống cấp nước dài gần 54km cùng hệ thống giám sát, điều khiển hiện đại nhằm kiểm soát thất thoát và phát hiện sự cố trên đường ống. Công trình được kỳ vọng sẽ giải quyết căn bản tình trạng thiếu nước sinh hoạt kéo dài nhiều năm, cung cấp nước sạch cho khoảng 3.400 hộ dân với gần 12.500 người tại 2 xã Bắc Khánh Vĩnh và Trung Khánh Vĩnh. Theo ông Lê Thuận Toàn - Phó Giám đốc Công ty Tân Khánh Hòa, đơn vị thi công dự án, đến nay, nhiều hạng mục chính đã cơ bản hoàn thành. Hệ thống dẫn nước từ hồ Sông Chò 1 về khu xử lý đạt khoảng 90% khối lượng. Khu xử lý nước tập trung đã hoàn thành các hạng mục quan trọng; hơn 1.000 hộ dân đã được đấu nối và lắp đặt đồng hồ nước. Dự kiến công trình sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng trong năm 2026.

Đơn vị thi công đang đẩy nhanh tiến độ thi công trạm bơm nước tại Sông Chò, xã Trung Khánh Vĩnh.

Bà Cao Thị Ngọc Thanh - Chủ tịch UBND xã Trung Khánh Vĩnh cho biết, nhiều người dân địa phương đã chờ đợi công trình này từ nhiều năm nay. Khi công trình hoàn thành, người dân sẽ được tiếp cận nguồn nước sạch bảo đảm chất lượng, góp phần cải thiện điều kiện sống và nâng cao sức khỏe cộng đồng. Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để địa phương thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới.

Nhà máy xử lý nước tại xã Trung Khánh Vĩnh đang dần hoàn thiện.

Nhiệm vụ cấp thiết trong giai đoạn tới

Theo ông Nguyễn Ngọc Sơn - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026 - 2030 là tập trung giải quyết bài toán nước sinh hoạt cho người dân. Các nhiệm vụ được xác định rõ gồm: Lập bản đồ thiếu nước đến cấp thôn; ưu tiên sửa chữa các công trình hiện có; đầu tư mới có trọng tâm theo từng vùng; chuẩn hóa mô hình cấp nước hộ gia đình và nhóm hộ; thực hiện bắt buộc cấp nước an toàn; đồng thời hoàn thiện cơ chế giá nước, chính sách hỗ trợ giá và cơ sở dữ liệu quản lý.

Bà Pinăng Thị Tệ (thôn Tà Gộc) sử dụng nước sạch tại nhà.

Đối với tỉnh Khánh Hòa, việc giải quyết tình trạng thiếu nước sinh hoạt ở vùng đồng bào DTTS và miền núi được xác định là nhiệm vụ cấp thiết trong giai đoạn tới. Trong khuôn khổ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh sẽ ưu tiên đầu tư, sửa chữa và nâng cấp 44 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung với tổng kinh phí khoảng 661 tỷ đồng. Việc đầu tư này không chỉ góp phần bảo đảm người dân được tiếp cận nguồn nước sạch ổn định mà còn tạo nền tảng nâng cao chất lượng cuộc sống, cải thiện sức khỏe cộng đồng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững ở khu vực miền núi.