Khôi Minh và cuộc đối thoại 'có một không hai' với di sản nhạc Trịnh

Không tạo khác biệt bằng mọi giá

“Cho nên tôi yêu” được Khôi Minh ấp ủ trong gần 3 năm, bắt đầu từ sau giai đoạn đại dịch Covid-19, thời điểm mà anh cũng như nhiều đều phải đối diện và trải qua nhiều cảm xúc xáo trộn và bất an. Trong những ngày tháng chênh vênh ấy, nam ca sĩ tìm đến nhạc Trịnh như một điểm tựa tinh thần. Anh cho rằng, khi lòng người nhiều xao động, nhạc Trịnh gần như là một lựa chọn tự nhiên bởi sự dịu dàng, sâu lắng có thể xoa dịu, nâng đỡ và giúp con người dần tìm lại sự bình tâm. Chính từ những trải nghiệm rất riêng đó, ý tưởng thực hiện một album nhạc Trịnh đã hình thành trong anh như cách để chia sẻ lại nguồn năng lượng tích cực mà mình từng nhận được.

Khôi Minh cũng lý giải việc anh lựa chọn con đường làm mới các sáng tác của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn không phải để tạo ra sự khác biệt bằng mọi giá, mà xuất phát từ chính cảm nhận của mình về nhạc Trịnh. Theo anh, cả giai điệu lẫn ca từ được nhạc sĩ Trịnh Công Sơn viết ra đều mang tính mời gọi sáng tạo rất rõ, khiến người nghệ sĩ khó có thể đứng ngoài mà chỉ hát lại. Chính vì vậy, việc anh quyết định viết thêm lời, thêm giai điệu hay Rap vào các ca khúc cũng diễn ra một cách tự nhiên, như một nhu cầu được tiếp tục đối thoại với những điều mà vị nhạc sĩ tài hoa này đã bỏ ngỏ và gợi ý.

Nam ca sĩ cho biết, trong tất cả các bản thu, anh luôn giữ trọn vẹn phần nhạc và lời gốc trước khi thêm vào phần sáng tạo của mình. Với anh, X-part (lời viết thêm) hay những đoạn nhạc Rap không phải là yếu tố tách rời, mà có thể xem như một phần của bản phối, chỉ khác ở chỗ thay vì dùng nhạc cụ, anh sử dụng chính giọng hát và lời ca để tạo thêm lớp màu sắc mới. Cách làm này, theo Khôi Minh, vừa giúp tôn trọng tinh thần nguyên bản, vừa mở ra thêm không gian biểu đạt cho người thể hiện.

Lý giải về việc đưa Rap có giai điệu vào album, Khôi Minh cho rằng đây là một hình thức phù hợp để anh bộc lộ suy nghĩ trực diện hơn, đặc biệt trong những ca khúc như "Ở trọ" hay "Hành hương trên đồi cao". Anh xem những đoạn Rap này như một cuộc đối thoại giữa người nghệ sĩ hôm nay với bậc tiền bối, nơi những chiêm nghiệm cá nhân được hình thành từ chính triết lý trong bài hát gốc. Tuy nhiên, anh cũng thừa nhận không phải ca khúc nào cũng dễ dàng dung hòa, có đoạn anh mất gần một năm để tìm ra cách ráp nối hợp lý giữa phần viết thêm và nguyên tác.

Từ cảm hứng “chữa lành” đến sự cộng hưởng sáng tạo

Khôi Minh ví việc đến với nhạc Trịnh như cảm giác của một lữ khách, vừa háo hức trước miền đất lạ, vừa thấy an ổn như trở về quê nhà. Hai trạng thái tưởng như đối lập ấy lại song hành, tạo nên chiều sâu cảm xúc cho toàn bộ dự án. Trong hành trình đó, vai trò của các cộng sự trở nên đặc biệt quan trọng. Nhạc sĩ Vũ Minh Tâm – người đảm nhiệm phần hòa âm phối khí cho các ca khúc trong album chia sẻ, điểm đặc biệt của dự án nằm ở sự kết hợp giữa phần phối khí và các đoạn X-part, Rap thêm. Những yếu tố tưởng chừng rời rạc khi đặt cạnh nhau lại trở nên ăn nhập, thậm chí nâng tầm tổng thể, bởi cùng chung một mạch thông điệp với ca khúc gốc, chỉ được mở rộng và cụ thể hóa hơn. Anh cũng cho rằng chính sự đồng điệu trong tình yêu nhạc Trịnh đã trở thành sợi dây gắn kết lâu dài giữa hai nghệ sĩ.

Ca sĩ Hà Lê

Tại sự kiện ra mắt album "Cho nên tôi yêu", ca sĩ Hà Lê – một trong những người tiên phong trong việc làm mới nhạc Trịnh bày tỏ sự trân trọng với cách làm của Khôi Minh, đồng thời cho rằng việc đưa thêm trải nghiệm cá nhân vào các ca khúc là điều cần thiết, miễn là vẫn giữ được tinh thần gốc. Theo Hà Lê, nhạc Trịnh là một trong số hiếm những dòng nhạc có “không gian mở” đủ lớn để các nghệ sĩ tiếp tục sáng tạo qua thời gian. Chính vì vậy, mỗi cách làm mới không nhằm thay thế những phiên bản cũ, mà mang đến thêm lựa chọn cho người nghe.

Hà Lê cũng nhấn mạnh yếu tố “dũng cảm” trong dự án, bởi không nhiều nghệ sĩ chọn thực hiện một album nhạc Trịnh với những thử nghiệm cá nhân rõ rệt trong bối cảnh hiện nay. Anh cho rằng chính những người dám đi theo hướng riêng sẽ tạo ra không gian sáng tạo mới cho cả ê-kíp, đồng thời truyền cảm hứng cho người nghe dám tiếp cận âm nhạc theo cách của riêng mình.

Ở một góc nhìn khác, Rapper Rica lại nhìn nhận các phần Rap trong album như một dạng biểu đạt tự nhiên, không cần đặt nặng ranh giới thể loại. Theo anh, điều quan trọng không phải là đó có phải rap hay không, mà là sự chân thật trong cách thể hiện. Khi người nghệ sĩ vượt qua được những giới hạn về thể loại, điều còn lại chính là cá tính và cảm xúc.

NSƯT Lan Anh song ca với Khôi Minh trong album "Giọt lệ thiên thu"

Một điểm nhấn đáng chú ý của album là sự tham gia của NSƯT Lan Anh trong ca khúc "Giọt lệ thiên thu". Lần hiếm hoi thể hiện nhạc Trịnh trong phòng thu, nữ nghệ sĩ mang đến một màu sắc vừa kỹ thuật vừa giàu cảm xúc. Với chị, điều quan trọng khi hát nhạc Trịnh không phải là phô diễn kỹ thuật, mà là để kỹ thuật trở nên tự nhiên, như hơi thở. Chính sự giản dị ấy lại là điều khó nhất, bởi nó đòi hỏi người hát phải thực sự nhập tâm.

Có thể thấy, album “Cho nên tôi yêu” với cách làm của Khôi Minh không phải là một sự “làm mới để khác biệt”, mà là một hành trình mở rộng nhạc Trịnh, nơi di sản được tiếp tục sống, được đối thoại và được soi chiếu qua những trải nghiệm của cuộc sống hôm nay.

Minh Vân