Khởi nghiệp học sinh, sinh viên: Phải chuyển từ phong trào sang thực chất

Tham dự và chỉ đạo có Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu; Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Phi Long; Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn; Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc; Bí thư Thường trực Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Chủ tịch Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam Nguyễn Minh Triết… Về phía Học viện Ngân hàng có Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Ngân hàng Bùi Hữu Toàn cùng đại diện các Bộ, ban, ngành Trung ương, địa phương, các đại sứ quán, tổ chức quốc tế, các quỹ đầu tư và hàng ngàn học sinh, sinh viên.

Sự kiện thu hút khoảng 10.000 lượt học sinh, sinh viên, đại biểu và khách mời tham gia trong 03 ngày, với các hoạt động trọng tâm như: Lễ khai mạc; Hội nghị tuyên truyền, phổ biến và phát động triển khai Chương trình "Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035"; Diễn đàn truyền cảm hứng khởi nghiệp; Không gian trưng bày dự án; Hoạt động tư vấn chuyên sâu, kết nối đầu tư; Vòng chung kết Cuộc thi "Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp" lần thứ VIII; Lễ bế mạc và trao giải.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ

Chuyển hóa tri thức thành giá trị kinh tế - xã hội

Phát biểu khai mạc buổi lễ, Bộ trưởng GD&ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết, đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia. Ngày nay, sự khác biệt giữa các quốc gia không còn nằm ở tài nguyên thiên nhiên hay chi phí lao động, mà ở năng lực tạo ra tri thức mới và chuyển hóa tri thức đó thành giá trị kinh tế - xã hội. Điều này đòi hỏi sự thay đổi căn bản trong chiến lược giáo dục và đào tạo. Giáo dục không còn đơn thuần là lĩnh vực phúc lợi xã hội mà phải là một hệ thống tạo giá trị gia tăng trực tiếp cho nền kinh tế. Thúc đẩy khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo trong nhà trường không đơn thuần là hoạt động bổ trợ, mà là phương thức giáo dục hiện đại giúp người học hình thành năng lực phát hiện vấn đề từ thực tiễn, năng lực thiết kế giải pháp, năng lực tổ chức thực hiện và tinh thần dấn thân vì những giá trị tốt đẹp của cộng đồng.

Bộ trưởng GD&ĐT Hoàng Minh Sơn phát biểu tại buổi lễ

Trên tinh thần Nghị quyết số 57 và Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị, Quyết định số 336 của Thủ tướng Chính phủ về chương trình hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035, và Nghị quyết số 86 của Chính phủ về chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo, chúng ta đang tạo nền tảng động lực để chuyển đổi mô hình giáo dục: từ tiếp cận tri thức sang kiến tạo tri thức; từ cung cấp đầu vào lao động sang trực tiếp tham gia vào tăng trưởng GDP quốc gia… “Khởi nghiệp trong giáo dục xét đến cùng không chỉ nhằm tạo ra doanh nghiệp mới, mà quan trọng hơn là tạo ra những con người có tư duy đổi mới, có năng lực hành động và khát vọng đóng góp cho sự phát triển của đất nước”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định.

Đặc trưng cốt lõi của kỷ nguyên này là sự chuyển dịch căn bản sang nền kinh tế tri thức, kinh tế số, công nghệ cao. Mục tiêu tăng trưởng ướng tới GDP hai con số (từ 10% trở lên) và thu nhập bình quân đầu người chạm mốc 8.500 USD vào năm 2030. Trong khi đó, cuộc cách mạng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) biến chất xám thành nguồn tài nguyên quý giá nhất, mà tâm điểm là lực lượng trí thức trẻ, học sinh, sinh viên. Nhận thức sâu sắc vấn đề này, PGS.TS Bùi Hữu Toàn, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Ngân hàng khẳng định, việc đặt trường học làm trung tâm kết nối giữa Ý tưởng sáng tạo – Công nghệ lõi – Nguồn lực tài chính không còn là giải pháp tình thế mà là sự xoay trục chiến lược về tư duy kinh tế vĩ mô. Đây chính là động lực để chuyển hóa quyết định của Thủ tướng Chính phủ về chương trình hỗ trợ học sinh sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035, đánh dấu bước chuyển mình từ đào tạo để tìm việc sang đào tạo để tạo việc làm và kiến tạo các giá trị kinh tế mới.

PGS.TS Bùi Hữu Toàn, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Ngân hàng phát biểu tại buổi lễ

Để các ý tưởng không chỉ dừng lại trên giấy mà thực sự tạo ra giá trị, PGS.TS Bùi Hữu Toàn đã thẳng thắn chỉ ra 5 rào cản. Theo đó, đứt gãy chuỗi cung ứng vốn mồi: Sinh viên có ý tưởng nhưng thiếu nguồn vốn đầu tư giai đoạn đầu để triển khai. Việc hình thành doanh nghiệp khởi nguồn từ trường đại học bị ảnh hưởng bởi sự chậm trễ trong thực thi chính sách và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox). Việc mời chuyên gia bên ngoài gặp khó khăn, trong khi đội ngũ giảng viên dù giỏi chuyên môn nhưng đôi khi còn lúng túng trong thực tiễn kinh doanh. Các phòng thí nghiệm tại các trường hoạt động khép kín, dẫn đến lãng phí nguồn lực đầu tư công. Sự chậm trễ trong đồng bộ hóa hạ tầng dữ liệu số và xây dựng hồ sơ tín nhiệm cho các startup cũng ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình khởi nghiệp.

Đổi mới mạnh mẽ tư duy và cách làm

Phát biểu chỉ đạo tại Chương trình, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu khẳng định, một quốc gia muốn phát triển nhanh, bền vững phải có hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh và lực lượng nhân lực trẻ có tư duy sáng tạo, có khả năng tạo ra sản phẩm, dịch vụ, mô hình mới và thích ứng nhanh với sự thay đổi của thời đại. Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục mà là nhiệm vụ chiến lược quốc gia, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuẩn bị lực lượng doanh nhân trẻ, nhân lực sáng tạo cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Thời gian tới, để triển khai hiệu quả Chương trình hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ GD&ĐT và các bộ, ngành và địa phương lưu ý một số nội dung.

Thứ nhất, Bộ GD&ĐT cần tập trung đổi mới mạnh mẽ tư duy và cách làm; cần lấy kết quả thực chất, lấy số lượng sản phẩm, dự án đi vào thị trường, số doanh nghiệp được hình thành và khả năng thương mại hóa làm thước đo chủ yếu.

Các đồng chí lãnh đạo cùng các đại biểu thực hiện nghi thức kích hoạt "Hạt giống công nghệ" để chính thức khai mạc SV STARTUP 2026

Bên cạnh đó, xây dựng và hoàn thiện hệ sinh thái khởi nghiệp trong nhà trường, tạo điều kiện để các ý tưởng được thử nghiệm, hoàn thiện và phát triển đến cùng, không dừng lại ở các cuộc thi, ngày hội; hoàn thiện cơ chế về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và huy động nguồn lực xã hội, bảo đảm các dự án tiềm năng có thể tiếp cận nhanh với thị trường.

Thứ hai, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) phải đóng vai trò "cầu nối" đưa tri thức trong nhà trường ra thị trường, biến ý tưởng của học sinh, sinh viên thành sản phẩm và doanh nghiệp thực sự.

Phó Thủ tướng giao Bộ KH&CN phối hợp chặt chẽ với Bộ GD&ĐT đưa hoạt động khởi nghiệp học sinh, sinh viên trở thành một cấu phần của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia; Hỗ trợ các cơ sở giáo dục kết nối với trung tâm đổi mới sáng tạo, tổ chức ươm tạo, doanh nghiệp khoa học và công nghệ; Đẩy mạnh tư vấn, ươm tạo, sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ; Nghiên cứu, đề xuất cơ chế hỗ trợ đủ mạnh để các dự án của học sinh, sinh viên tiếp cận thuận lợi với khoa học, công nghệ, quỹ đầu tư, chuyên gia và thị trường.

Thứ ba, các bộ, ngành, địa phương thực hiện đồng bộ các giải pháp hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp, gắn với các nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực, đổi mới sáng tạo và yêu cầu phát triển của từng ngành, từng địa phương. Đồng thời, tạo điều kiện, giao nhiệm vụ để học sinh, sinh viên được tiếp cận thực tiễn, tham gia giải quyết các bài toán của ngành, của địa phương và của cộng đồng.

Thứ tư, các cơ sở giáo dục phổ thông, các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp chủ động hơn nữa trong việc tổ chức triển khai hoạt động hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp; gắn với đào tạo, trải nghiệm, hướng nghiệp; hình thành tư duy sáng tạo, tinh thần chủ động, kỹ năng nền tảng và định hướng nghề nghiệp phù hợp...

Thứ năm, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ GD&ĐT, các địa phương, các cơ sở giáo dục, đào tạo trong việc tổ chức các hoạt động hỗ trợ, kết nối và đồng hành với học sinh, sinh viên khởi nghiệp; phát hiện các nhân tố mới, mô hình mới, cách làm hay; đồng thời góp phần xây dựng môi trường thuận lợi để học sinh, sinh viên rèn luyện bản lĩnh, khát vọng, tinh thần dấn thân và trách nhiệm xã hội.

Thứ sáu, các tổ chức đoàn thể, các doanh nghiệp, hiệp hội, nhà đầu tư, chuyên gia, cơ quan truyền thông và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp tiếp tục tham gia tích cực, thực chất và có trách nhiệm hơn nữa trong triển khai Chương trình.

"Khởi nghiệp không bắt đầu từ những điều lớn lao mà bắt đầu từ việc biết quan sát thực tiễn, không ngừng học hỏi, chủ động hợp tác, dám thử nghiệm và kiên trì vượt qua khó khăn, thách thức… Do vậy hãy bắt đầu từ hôm nay, từ những ý tưởng nhỏ nhất, kiên trì theo đuổi đến cùng, để biến ý tưởng thành sản phẩm, biến khát vọng thành giá trị, đóng góp thiết thực cho xã hội và cho đất nước ", Phó Thủ tướng chia sẻ và mong học sinh, sinh viên giữ vững tinh thần cầu tiến, không ngừng khát vọng vươn lên, dám nghĩ khác, dám làm mới; rèn luyện năng lực, thể chất, giữ vững kỷ luật, đề cao đạo đức, tôn trọng pháp luật và hướng tới tạo ra những giá trị tốt đẹp cho cộng đồng.

Một số hình ảnh xung quang buổi lễ: