Khơi nguồn 'Sáng kiến trẻ em': Khi tiếng nói trẻ em kiến tạo môi trường sống an toàn, lành mạnh và bền vững

Hướng tới xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh và bền vững, chương trình “Sáng kiến trẻ em” năm 2027 mở ra cơ hội để trẻ em không chỉ hiểu về quyền của mình mà còn chủ động lên tiếng, đề xuất giải pháp cho những vấn đề trong cuộc sống. Từ hoạt động truyền thông đến hỗ trợ thiết bị công nghệ, chương trình góp phần biến những ý tưởng nhỏ thành hành động thiết thực.

Khởi động chuỗi hoạt động của chương trình “Sáng kiến trẻ em” năm 2027, vừa qua, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam phối hợp với Trường Tiểu học và THCS Mai Lâm (Đông Anh, Hà Nội) tổ chức chương trình truyền thông về quyền trẻ em và phát động cuộc thi “Sáng kiến trẻ em” năm 2027.

Không chỉ cung cấp kiến thức về quyền trẻ em, chương trình còn tạo cơ hội để các em nhận diện những vấn đề trong môi trường sống, mạnh dạn chia sẻ ý tưởng và từng bước hiện thực hóa sáng kiến vì cộng đồng.

Không chỉ cung cấp kiến thức về quyền trẻ em, chương trình còn tạo cơ hội để các em nhận diện những vấn đề trong môi trường sống, mạnh dạn chia sẻ ý tưởng và từng bước hiện thực hóa sáng kiến vì cộng đồng.

Từ nhận thức quyền trẻ em đến tự tin để lên tiếng 

Trẻ em không chỉ là đối tượng cần được yêu thương, chăm sóc và bảo vệ mà còn là những chủ thể tích cực, có quyền được lắng nghe và tham gia vào các vấn đề liên quan đến chính mình. Xuất phát từ nhận thức đó, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam triển khai chương trình “Sáng kiến trẻ em” năm 2027 với chủ đề “Trẻ em với môi trường sống an toàn, lành mạnh và bền vững”.

Chương trình tập trung khuyến khích trẻ em đề xuất sáng kiến thuộc 7 nhóm lĩnh vực trọng tâm, gắn với những vấn đề thiết thực trong đời sống:

Thứ nhất là an toàn và phòng, chống tai nạn thương tích cho trẻ em: Phòng, chống đuối nước, tai nạn giao thông; mô hình “Trường học an toàn”, “Cộng đồng an toàn”; trang bị kỹ năng sơ cấp cứu, tự bảo vệ và thoát hiểm...  

Thứ hai là môi trường xanh và thích ứng biến đổi khí hậu: Phân loại rác tại nguồn, giảm thiểu rác thải nhựa; xây dựng trường học sinh thái; lan tỏa lối sống xanh và giải pháp thích ứng thiên tai tại địa phương...  

Thứ ba là an toàn và văn hóa ứng xử cho trẻ em trên không gian mạng: Phòng, chống lừa đảo, bắt nạt trực tuyến, nội dung độc hại; bảo vệ dữ liệu cá nhân; sử dụng AI và công nghệ số thông minh, an toàn, có trách nhiệm...  

Thứ tư là du lịch xanh, bảo tồn văn hóa và di sản văn hóa - lịch sử: Trẻ em làm “sứ giả văn hóa” quảng bá điểm đến thân thiện với trẻ em và môi trường; phát triển mô hình học tập, vui chơi gắn với thiên nhiên và bản sắc dân tộc... 

Thứ năm là tài chính thông minh và tiêu dùng bền vững: Tiết kiệm tài nguyên (điện, nước, thực phẩm); quản lý tài chính xanh, tái chế gây quỹ cộng đồng; mô hình “Kinh tế tuần hoàn nhỏ” trong trường học...  

Thứ sáu là phòng, chống bạo lực, xâm hại và xây dựng môi trường sống bình đẳng, hòa nhập: Phòng, chống bạo lực học đường, bạo lực gia đình, xâm hại tình dục; thúc đẩy bình đẳng giới, hỗ trợ trẻ em yếu thế (trẻ khuyết tật, trẻ vùng dân tộc thiểu số, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt...)  

Thứ bảy là sức khỏe thể chất, tinh thần và dinh dưỡng lành mạnh: Bữa ăn học đường đủ chất; rèn luyện thể thao; phòng chống tác hại của thuốc lá, rượu bia, đồ uống có đường và chất kích thích; xây dựng kênh tham vấn tâm lý học đường, giảm áp lực học tập...  

Từ việc trang bị kiến thức, khơi gợi tư duy đến hỗ trợ công cụ thực hiện, chương trình hướng tới tạo dựng môi trường để trẻ em được tham gia một cách thực chất.

Từ việc trang bị kiến thức, khơi gợi tư duy đến hỗ trợ công cụ thực hiện, chương trình hướng tới tạo dựng môi trường để trẻ em được tham gia một cách thực chất.

Để đưa những nội dung trên đến gần hơn với học sinh trong độ tuổi phù hợp tham gia chương trình, buổi truyền thông kéo dài 60 phút tại Trường Tiểu học và THCS Mai Lâm được thiết kế thành không gian đối thoại cởi mở, lấy trẻ em làm trung tâm. Thay vì tiếp cận kiến thức theo cách truyền đạt một chiều, các em được tìm hiểu một số quyền cơ bản của trẻ em thông qua phương pháp tương tác trực tiếp, hỏi – đáp nhanh và phân tích những tình huống thực tế.

Từng tấm thẻ tình huống sinh động chính là bước đệm quan trọng giúp các em hiểu rõ giá trị bản thân và mạnh dạn cất lên tiếng nói của mình.  

Từng tấm thẻ tình huống sinh động chính là bước đệm quan trọng giúp các em hiểu rõ giá trị bản thân và mạnh dạn cất lên tiếng nói của mình.  

Thông qua các tấm thẻ tình huống sinh động, học sinh được chủ động nhận diện những quyền cơ bản của mình ngay từ khi chào đời, như quyền được khai sinh, chăm sóc y tế, yêu thương và chăm sóc. Đồng thời, các em cũng được hướng dẫn nhận biết những tình huống quyền trẻ em bị xâm phạm hoặc chưa được thực hiện đầy đủ.

Việc tiếp cận kiến thức thông qua những tình huống gần gũi không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về các quyền của mình mà còn góp phần hình thành ý thức tự bảo vệ, biết tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết và mạnh dạn bày tỏ suy nghĩ, nguyện vọng trước những vấn đề liên quan đến bản thân.

Thay vì những bài giảng lý thuyết khô khan, các em học sinh sẽ được tiếp cận các một số quyền cơ bản của trẻ em thông qua phương pháp tương tác trực tiếp, hỏi – đáp nhanh và phân tích tình huống thực tế.  

Thay vì những bài giảng lý thuyết khô khan, các em học sinh sẽ được tiếp cận các một số quyền cơ bản của trẻ em thông qua phương pháp tương tác trực tiếp, hỏi – đáp nhanh và phân tích tình huống thực tế.  

Biến vấn đề thành ý tưởng để hành động  

Nếu hoạt động tìm hiểu quyền trẻ em giúp các em nhận thức rõ hơn về vị trí, vai trò của mình thì phần giao lưu khám phá chủ đề “Môi trường sống an toàn, lành mạnh và bền vững” lại mở ra cơ hội để các em kết nối kiến thức với thực tiễn. Đây cũng là điểm nhấn giàu cảm hứng của chương trình, khuyến khích học sinh không chỉ quan sát, nhận diện vấn đề mà còn suy nghĩ về những giải pháp có thể thực hiện ngay từ môi trường sống xung quanh.

Dưới sự dẫn dắt của bà Cao Thị Thanh Thủy, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, cùng sự hỗ trợ của những bức tranh, hình ảnh trực quan, học sinh Trường Tiểu học và THCS Mai Lâm được hướng dẫn nhận diện các nguy cơ có thể xuất hiện trong cuộc sống hằng ngày. Đó có thể là những vấn đề gần gũi như rác thải nhựa, đồ dùng một lần, ô nhiễm môi trường hay những nguy cơ nghiêm trọng hơn như tai nạn giao thông, đuối nước, thiên tai, bão lũ.

Bà Cao Thị Thanh Thủy, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam hướng dẫn các em học sinh nhận diện nguy cơ có thể xuất hiện trong cuộc sống hằng ngày.

Bà Cao Thị Thanh Thủy, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam hướng dẫn các em học sinh nhận diện nguy cơ có thể xuất hiện trong cuộc sống hằng ngày.

Từ việc nhận diện những vấn đề ấy, các em tiếp tục được khuyến khích suy nghĩ về cách thức tạo ra sự thay đổi. Các em có thể làm gì để giảm thiểu rác thải, bảo vệ môi trường và giữ an toàn cho bản thân, bạn bè? Những hành động nhỏ như tái chế rác thải, trồng thêm cây xanh hay tuyên truyền về an toàn học đường đều có thể trở thành những ý tưởng thiết thực, làm nền tảng để các em xây dựng dự án và viết đề xuất tham gia chương trình “Sáng kiến trẻ em” năm 2027.

Thông qua hoạt động này, trẻ em được khuyến khích phát huy khả năng quan sát, tư duy sáng tạo và tinh thần chủ động giải quyết vấn đề. Quan trọng hơn, các em có cơ hội thực hành quyền tham gia, được đóng góp tiếng nói và thể hiện trách nhiệm của mình đối với môi trường sống, cộng đồng.

Để tiếp thêm điều kiện cho các nhóm trẻ em hiện thực hóa ý tưởng, ngay tại chương trình, đại diện Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam đã trực tiếp trao tặng 2 máy tính xách tay (máy đã qua sử dụng) cho 2 nhóm trẻ em tham gia chương trình. Dưới sự hỗ trợ và giám sát của nhà trường, những chiếc máy tính sẽ trở thành công cụ hữu ích, giúp các em tra cứu thông tin, kết nối và từng bước hoàn thiện các sáng kiến một cách bài bản.

Qua những bức tranh, ảnh trực quan độc đáo, các em học sinh Mai Lâm được hướng dẫn nhận diện những nguy cơ có thể xảy ra trong cuộc sống hàng ngày.

Qua những bức tranh, ảnh trực quan độc đáo, các em học sinh Mai Lâm được hướng dẫn nhận diện những nguy cơ có thể xảy ra trong cuộc sống hàng ngày.

Bên cạnh đó, nhiều phần quà ý nghĩa khác cũng được trao tặng, gồm sách, tài liệu về quyền trẻ em và bộ trò chơi giáo dục “Con rắn và Cái thang” dành cho Ban Giám hiệu nhà trường và các em học sinh tham gia chương trình. Những món quà không chỉ mang giá trị vật chất mà còn góp phần bổ sung học liệu, tạo điều kiện để nhà trường và học sinh tiếp tục tìm hiểu, nâng cao nhận thức về quyền trẻ em thông qua các hoạt động giáo dục gần gũi.

Buổi truyền thông tại Trường Tiểu học và THCS Mai Lâm là hoạt động mở đầu cho chuỗi khởi động chương trình “Sáng kiến trẻ em” năm 2027, hứa hẹn tạo nên một mùa hoạt động sôi nổi, giàu tính sáng tạo và lan tỏa nhiều ý tưởng tích cực. 

Bảo Anh

Nguồn Trẻ em Việt Nam: https://treemvietnam.net.vn/khoi-nguon-sang-kien-tre-em-khi-tieng-noi-tre-em-kien-tao-moi-truong-song-an-toan-lanh-manh-va-ben-vung-d10898.html