Khơi nguồn sức mạnh từ Nhân dân

Những điểm sáng từ cơ sở

Ở thôn Trường Thịnh, xã Tân Thanh, nhu cầu mở rộng đường giao thông sau sáp nhập đã trở thành điểm khởi đầu cho một mô hình tự quản gắn với xây dựng nông thôn mới. Với 370 hộ, 1.503 nhân khẩu, trong đó còn 16 hộ nghèo và 4 hộ cận nghèo, việc cải thiện hạ tầng giao thông vừa phục vụ đi lại, vừa trực tiếp liên quan đến vận chuyển nông sản, hàng hóa và phát triển sản xuất của người dân.

Các hội viên trong Chi hội Nông dân tổ dân phố 14, phường An Tường duy trì hiệu quả mô hình “Đồng ruộng sạch - Sản xuất sạch”.

Anh Vi Quốc Tuấn, Trưởng Ban công tác Mặt trận thôn Trường Thịnh chia sẻ: “Chi bộ, Ban Công tác Mặt trận và các đoàn thể đã tổ chức họp dân, công khai chủ trương, quy mô, nguồn lực, cách thức triển khai; phân công cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên và người có uy tín trực tiếp tuyên truyền, vận động từng hộ. Việc đóng góp kinh phí, hiến đất, ngày công được bàn bạc, công khai, không áp đặt”.

Kết quả, Nhân dân đóng góp trên 80 triệu đồng, hiến hơn 6.000 m2 đất và trên 100 ngày công lao động. Riêng việc mở rộng 200 m đường giao thông đã huy động được trên 60 triệu đồng cùng phần đất người dân tự nguyện hiến, góp, nâng chiều rộng mặt đường từ 3 m lên 6 m. Thôn cũng xây dựng tuyến đường thắp sáng và đường hoa, góp phần cải thiện cảnh quan, bảo đảm an toàn giao thông, phục vụ đời sống dân cư.

Không chỉ chung sức xây dựng hạ tầng, phong trào tự quản còn được lan tỏa trong bảo vệ môi trường. Năm 2023, thực hiện chương trình “Tuyên Quang chung tay xử lý rác thải và chống rác thải nhựa”, Chi hội Nông dân tổ dân phố 14, phường An Tường đã xây dựng mô hình “Đồng ruộng sạch - Sản xuất sạch”, với phương châm “Mỗi hội viên là một tuyên truyền viên, mỗi cánh đồng là một khu vực tự quản về môi trường”.

Đến nay, Chi hội đã thu gom 1.000 kg vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật, 880 kg rác thải nhựa và 5.260 kg rác hữu cơ để xử lý; toàn bộ vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật được bàn giao cho đơn vị chức năng xử lý theo quy định. Các hộ tham gia mô hình còn sản xuất khoảng 88 tấn phân hữu cơ từ phụ phẩm nông nghiệp và chế phẩm Sumitri, góp phần giảm 23% lượng phân bón hóa học, giảm 18% lượng thuốc bảo vệ thực vật, tiết kiệm trên 95 triệu đồng chi phí sản xuất mỗi năm.

Cùng với đó, hơn 10,6 km đường nội đồng và 6,1km kênh mương nội đồng được thường xuyên vệ sinh. Đến cuối năm 2025, 100% hội viên thực hiện đúng quy định về thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật; 94% hộ dân phân loại rác tại nguồn; 100% hộ sản xuất ký cam kết không xả rác xuống kênh mương, đồng ruộng. Những việc làm thiết thực này góp phần nâng cao ý thức cộng đồng, xây dựng cảnh quan sáng, xanh, sạch, đẹp.

Người có uy tín trong dòng họ Giàng, xã Cán Tỷ vận động bà con đồng bào dân tộc Mông xóa bỏ hủ tục lạc hậu.

Đa dạng phương thức “Dân vận khéo”

Để các mô hình tự quản thực sự phát huy hiệu quả, vai trò của đội ngũ cán bộ MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội, bí thư, trưởng thôn và người có uy tín giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Với lợi thế gần dân, sát cơ sở, các lực lượng này kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, tìm hiểu những vấn đề người dân quan tâm, từ đó lựa chọn nội dung vận động phù hợp, khơi dậy tinh thần tự giác, nội lực sẵn có trong cộng đồng.

Thôn Đồng Lợi, xã Xín Mần, có chủ yếu đồng bào dân tộc La Chí sinh sống. Công tác phòng, chống tảo hôn là việc không dễ, bởi phía sau những cuộc hôn nhân sớm, có những quan niệm, tập quán đã ăn sâu trong đời sống cộng đồng. Vì vậy, nếu chỉ tuyên truyền một chiều, khó tạo chuyển biến. “Hội phụ nữ xã đã cùng Chi hội phụ nữ thôn lựa chọn cách gần gũi, kiên trì, lấy chính những câu chuyện từ người trong cuộc làm cầu nối để vận động, thuyết phục từng gia đình thay đổi nhận thức và hành động”. Đồng chí Giàng Thị Vàng, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Xín Mần cho biết.

Trong chuyển đổi số, vai trò kết nối và đồng hành của các tổ chức ở cơ sở cũng được thể hiện rõ. Điểm nhấn như mô hình “Mặt trận số” tại xã Bắc Quang ứng dụng công nghệ vào tiếp nhận, xử lý và theo dõi phản ánh, kiến nghị của Nhân dân. Sau khi triển khai, mô hình đã tiếp nhận 56 ý kiến và đều được xem xét, phản hồi hoặc chuyển đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Cách làm này đã mở rộng kênh để người dân bày tỏ ý kiến và giúp việc nắm bắt tình hình cơ sở kịp thời hơn.

Ở lĩnh vực phát triển kinh tế, cách thức “Dân vận khéo” càng rõ nét qua việc tập hợp, hỗ trợ hội viên liên kết sản xuất, nâng cao thu nhập. Tại tổ dân phố 9, phường Bình Thuận, Tổ hội Nông dân nghề nghiệp “Trồng chanh tứ thì” với 11 thành viên, canh tác trên diện tích 5,1 ha đã trở thành nơi các hộ chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật, cùng tháo gỡ khó khăn trong quá trình sản xuất.

Đồng chí Phan Văn Thực, Phó Chủ tịch UBND phường Bình Thuận cho biết: “Năng suất chanh đạt 26 tấn/ha, tổng sản lượng chanh đạt khoảng 132,6 tấn/năm; thu nhập bình quân đạt 300 triệu đồng/hộ. Phường định hướng hỗ trợ các hộ dân xây dựng sản phẩm chanh tứ mùa và các sản phẩm chế biến từ chanh, như tinh dầu chanh, phấn đấu đạt chứng nhận OCOP từ 3 - 4 sao. Đồng thời, tăng cường xúc tiến thương mại, kết nối với doanh nghiệp thu mua, xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm chanh”.

Các thành viên trong Tổ tự quản thôn Lùng Chu Phùng, xã Lao Chải tích cực tham gia cùng các chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Thanh Thủy bảo vệ an ninh trật tự biên giới.

Phát huy thực chất vai trò chủ thể của Nhân dân

Toàn tỉnh có trên 6.650 mô hình tự quản do MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội triển khai. Trong đó, có hơn 1.130 mô hình phát triển kinh tế; 1.800 mô hình bảo vệ môi trường và phòng, chống rác thải nhựa; 1.400 mô hình xóa bỏ hủ tục trong việc cưới, việc tang; trên 800 mô hình bảo đảm an ninh, trật tự; 400 mô hình an sinh xã hội, giảm nghèo; 170 mô hình phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; 830 mô hình chuyển đổi số và 120 mô hình thuộc các lĩnh vực khác.

Đồng chí Nguyễn Việt Khánh, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Tuyên Quang khẳng định: “Để phát huy hiệu quả, MTTQ và các tổ chức thành viên tiếp tục rà soát, đánh giá thực chất hoạt động của từng mô hình, chú trọng mức độ tham gia của người dân, kết quả mang lại và khả năng duy trì, nhân rộng. Những cách làm hay, sáng tạo được tổng kết, chia sẻ kinh nghiệm; các mô hình hình thức, trùng lặp cần được điều chỉnh, củng cố. Việc xây dựng mô hình mới phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, gắn với toàn diện các lĩnh vực của đời sống xã hội, có sức lan tỏa rộng rãi”.

Song song với nâng cao chất lượng các mô hình tự quản, phương thức hoạt động của MTTQ và các tổ chức thành viên được đổi mới theo hướng gần dân, sát cơ sở, tăng cường đối thoại, lắng nghe và đồng hành cùng cộng đồng. Khi người dân cùng bàn bạc, tham gia, giám sát và trực tiếp thụ hưởng thành quả, sự đồng thuận sẽ trở thành nền tảng để những việc chung được duy trì bền bỉ. Từ đó, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo động lực xây dựng khu dân cư văn minh, bảo đảm an sinh xã hội, đưa Tuyên Quang ngày càng phát triển bền vững.

Bài, ảnh: Hạ Hòa

Tuổi trẻ Xín Mần chung tay vì cộng đồng

Đồng chí Sùng Seo Sỉ Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xã Xín Mần

Từ tháng 7-2025 đến tháng 9-2026, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xã Xín Mần triển khai nhiều hoạt động thiết thực, hướng đến người yếu thế, hộ nghèo và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.

Thông qua các chương trình “Gieo mầm yêu thương”, “Áo ấm vùng biên”, Đoàn xã vận động, phối hợp trao 500 chăn ấm, 300 áo ấm, 10 suất học bổng, 80 suất quà cho trẻ em khó khăn; trang bị 10 bình nóng lạnh cho 5 trường học. Đồng thời, trao 1 suất quà trị giá 5 triệu đồng cho người khuyết tật, 2 suất quà trị giá 2,5 triệu đồng/suất cho học sinh đặc biệt khó khăn; giúp 5 hộ nghèo che chuồng trại, hỗ trợ 2 hộ xóa nhà tạm với mức 5 triệu đồng/hộ và duy trì đỡ đầu 7 trẻ mồ côi, mỗi em 300.000 đồng/tháng. Ngoài ra, Đoàn xã còn tổ chức các hoạt động hỗ trợ ngày công lao động cho người dân, giúp tiêu thụ hơn 1 tấn gừng và tư vấn việc làm cho hơn 150 thanh niên.

Thông qua những việc làm thiết thực, Đoàn xã đã và đang góp phần sẻ chia khó khăn, cải thiện đời sống người dân, tiếp thêm động lực để các hộ nghèo vươn lên, đồng thời tạo điều kiện cho thanh niên phát triển kinh tế, ổn định việc làm.

Xây dựng nếp sống mới

Ông Trần Văn Ngọc Trưởng Ban công tác Mặt trận thôn Tân Hùng, xã Hùng Đức

Phát huy vai trò nòng cốt trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, Ban công tác Mặt trận thôn đã tích cực vận động Nhân dân thực hiện mô hình tự quản xây dựng quy ước, người dân đã tự nguyện thực hiện nếp sống mới trong việc cưới, việc tang.

Từ tháng 7/2025 đến tháng 8/2026, thôn có 11 đám cưới, 5 đám tang được tổ chức theo hướng văn minh, tiết kiệm. Tình trạng cưới linh đình, mở loa quá giờ, lấn chiếm lòng đường được hạn chế. Việc tang có nhiều chuyển biến. Đặc biệt, trong 3 năm gần đây, người dân lựa chọn hỏa táng đạt trên 50%.

Với chúng tôi, thực hiện nếp sống văn minh không có nghĩa là bỏ đi những phong tục tốt đẹp của dân tộc, mà là vận động bà con loại bỏ những hủ tục, nghi lễ rườm rà, tốn kém. Quan trọng nhất là người dân tự nguyện thực hiện, cùng nhau giữ gìn tình làng nghĩa xóm, xây dựng khu dân cư đoàn kết, văn minh.

Phát huy tinh thần đoàn kết trong cộng đồng

Ông Ma Đức Dương Trưởng thôn Càng Nộc, xã Yên Nguyên

Tổ tự quản khu dân cư thôn Càng Nộc, xã Yên Nguyên đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia Phong trào “Tuyên Quang chung tay xử lý rác thải và chống rác thải nhựa”.

Sau sáp nhập thôn Càng Nộc có 198 hộ với 875 nhân khẩu, trong đó, 100% số hộ trong thôn đã ký cam kết, tích cực tham gia tổng vệ sinh định kỳ, thu gom rác thải, chăm sóc đường hoa và khơi thông cống rãnh. Tổ tự quản thôn Càng Nộc đã chia làm 4 nhóm thực hiện vệ sinh đường làng, ngõ xóm, tuyến đường hoa vào ngày 20 hằng tháng; tập trung chăm sóc tuyến đường hoa, cây cảnh “Vàng chanh” dài 1,5 km góp phần xây dựng cảnh quan nông thôn sáng, xanh, sạch, đẹp.

Bên cạnh đó, phát huy tinh thần đoàn kết, nhân dân thôn Càng Nộc đã xây dựng công trình thắp sáng đường quê với kinh phí trên 100 triệu đồng từ nguồn xã hội hóa. Thời gian tới, thôn Càng Nộc sẽ tiếp tục duy trì nền nếp hoạt động của tổ, nâng cao chất lượng tuyên truyền, vận động để mô hình phát huy hiệu quả bền vững và có thể nhân rộng tại các khu dân cư khác.

Khởi nghiệp gắn với bảo tồn văn hóa

Chị Vừ Thị Hà Thôn Vần Chải, xã Yên Minh

Từ thực tế hoạt động của Tổ hợp tác thêu dệt lanh Vần Chải, tôi nhận thấy khi phụ nữ được tập hợp, hỗ trợ và tạo điều kiện phát huy năng lực, nghề truyền thống hoàn toàn có thể trở thành sinh kế bền vững. Hiện nay, Tổ hợp tác duy trì việc làm cho 15 thành viên chủ yếu là phụ nữ, trẻ em gái, nghệ nhân địa phương cùng hàng chục hộ liên kết, với thu nhập bình quân từ 5 - 6 triệu đồng/người/tháng. Chúng tôi không chỉ làm ra các sản phẩm thổ cẩm, vải lanh phục vụ thị trường mà còn chú trọng truyền dạy nghề miễn phí cho học sinh, trẻ em gái, giúp thế hệ trẻ hiểu và trân trọng giá trị văn hóa dân tộc mình.

Mô hình đã đạt Giải Nhất cuộc thi “Phụ nữ khởi nghiệp xanh” cấp vùng năm 2024; Giải Khuyến khích cấp toàn quốc năm 2024; được UBND tỉnh và Hội LHPN tỉnh tặng Bằng khen ghi nhận những thành tích trong phát triển kinh tế tập thể, xúc tiến thương mại du lịch và bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Tôi tin rằng, nếu được tiếp sức đúng hướng, các mô hình do phụ nữ làm chủ sẽ vừa tạo việc làm, nâng cao thu nhập, vừa góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc đến cộng đồng và du khách.