Khởi nguồn từ khát vọng làm chủ

Cuối những năm 1990, khi Việt Nam bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Đảng và Nhà nước đã xác định rất rõ vai trò then chốt của ngành Dầu khí trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Không chỉ dừng lại ở khai thác tài nguyên, ngành Dầu khí được định hướng phát triển thành một ngành công nghiệp hoàn chỉnh, có khả năng làm chủ toàn bộ chuỗi giá trị từ thượng nguồn, trung nguồn đến hạ nguồn. Trên cơ sở đó, Tổng công ty Dầu khí Việt Nam (nay là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam - PETROVIETNAM) được giao nhiệm vụ phát triển các lĩnh vực dịch vụ kỹ thuật dầu khí chuyên sâu, từng bước tạo thế chủ động, giảm dần sự phụ thuộc vào bên ngoài.

Cùng với sự gia tăng nhanh chóng của hoạt động khoan dầu khí, nhu cầu về các dịch vụ kỹ thuật khoan và giếng khoan ngày càng trở nên cấp thiết. Mỗi chiến dịch khoan là sự phối hợp chặt chẽ của nhiều loại hình dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu, từ cung ứng thiết bị, nhân lực, đến các dịch vụ hỗ trợ, ứng cứu sự cố và bảo đảm an toàn, môi trường. Khi các giàn khoan hoạt động ngày càng dày đặc trên thềm lục địa, yêu cầu về một hệ thống dịch vụ kỹ thuật đồng bộ, đủ năng lực và sẵn sàng đáp ứng 24/7 đã trở thành nhiệm vụ cấp thiết.

Khi Việt Nam bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, yêu cầu về một hệ thống dịch vụ kỹ thuật đồng bộ, đủ năng lực và sẵn sàng đáp ứng 24/7 trở thành đòi hỏi tất yếu.

Thời điểm đó, thị trường khoan dầu khí tại Việt Nam diễn ra rất sôi động, các vùng biển gần như không khi nào vắng tiếng máy khoan. Bình quân mỗi năm, thị trường khoan dầu khí biển Việt Nam tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 10 giàn khoan nước ngoài, chủ yếu là giàn khoan tự nâng. Có những giai đoạn, số lượng giếng khoan lên tới 40-60 giếng mỗi năm, cao điểm có lúc đạt 15 giàn khoan/năm. Tổng chi phí dành cho công tác khoan và dịch vụ giếng khoan lên tới hàng trăm triệu USD mỗi năm, phản ánh quy mô ngày càng lớn của hoạt động khai thác dầu khí tại Việt Nam.

Tuy nhiên, trong bức tranh sôi động ấy lại tồn tại một nghịch lý: nhu cầu lớn nhưng năng lực trong nước còn rất hạn chế. Ngoài phần tự chủ của Liên doanh Vietsovpetro, phần lớn các hợp đồng khoan dầu khí đều phải dựa vào giàn khoan và dịch vụ kỹ thuật của các nhà thầu nước ngoài. Trong khi đó, việc sở hữu và vận hành giàn khoan không chỉ là một bài toán kinh tế, mà còn là câu chuyện của năng lực công nghệ, vị thế ngành và sâu xa hơn là mức độ tự chủ của nền công nghiệp dầu khí quốc gia.

Đầu tư vào giàn khoan là một thách thức tổng hòa, đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, đội ngũ nhân lực chất lượng cao và năng lực quản trị trong một lĩnh vực có yêu cầu đặc biệt khắt khe về kỹ thuật và an toàn. Các mô hình liên doanh với đối tác nước ngoài trước đó dù mang lại những kinh nghiệm ban đầu nhưng sớm bộc lộ những giới hạn, như lợi nhuận thường được ưu tiên hơn chuyển giao công nghệ, chi phí nhân sự cao và sự phụ thuộc kéo dài khó có thể trở thành nền tảng bền vững để hình thành năng lực công nghệ cao trong nước, nhất là trong lĩnh vực khoan và kỹ thuật giếng khoan.

Từ thực tiễn ấy, Đảng, Nhà nước và lãnh đạo Tổng công ty Dầu khí Việt Nam đã nhận thấy một yêu cầu mang tính tất yếu là nếu chỉ dừng lại ở việc thuê giàn khoan nước ngoài hoặc phụ thuộc vào các liên doanh, ngành dầu khí Việt Nam sẽ mãi ở thế bị động trong một khâu then chốt của chuỗi giá trị thượng nguồn. Muốn phát triển bền vững, muốn thực sự làm chủ, không còn con đường nào khác ngoài việc xây dựng một đơn vị dịch vụ khoan của Việt Nam, do người Việt làm chủ, vận hành và từng bước tích lũy năng lực thông qua thực tiễn sản xuất.

Quyết định làm chủ và vận hành giàn khoan là một lựa chọn táo bạo. Trong tiến trình chuyên sâu hóa các dịch vụ dầu khí, Tổng công ty Dầu khí Việt Nam đã từng bước hình thành và củng cố các đơn vị dịch vụ kỹ thuật chuyên ngành, trong đó có Xí nghiệp Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Biển - PTSC Offshore, với nhiệm vụ cung cấp và cho thuê thiết bị khoan đa dạng về chủng loại, từ các thiết bị cơ bản đến những công nghệ cao như bộ cần khoan, cần thử vỉa… Quan trọng hơn, đội ngũ cán bộ, kỹ sư và người lao động trên các công trình biển và trong các chiến dịch khoan được rèn luyện, trưởng thành và tích lũy bản lĩnh nghề nghiệp, nhiều người trong số đó từng làm việc trên các giàn khoan của các tập đoàn dầu khí đa quốc gia, trực tiếp tiếp cận công nghệ và chuẩn mực quốc tế.

Với sự tin tưởng và ủng hộ của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ cùng Tổng công ty Dầu khí Việt Nam, trên cơ sở tiếp nhận các nguồn lực từ PTSC Offshore và đội ngũ nhân lực kỹ thuật mang khát vọng làm chủ dịch vụ khoan trong nước đã tạo tiền đề quyết định cho sự ra đời của một đơn vị dịch vụ khoan do người Việt làm chủ. Ngày 26/11/2001, theo Quyết định số 647/QĐ-VPCP của Thủ tướng Chính phủ, Công ty Khoan và Dịch vụ Khoan Dầu khí (PV Drilling) chính thức được thành lập.

Lễ khai trương Công ty Khoan và Dịch vụ Khoan Dầu khí (22/7/2002)

Tôi đã ra đời như thế - từ khát vọng người Việt Nam sở hữu giàn khoan của mình. Không chỉ sở hữu 100% mà còn có thể tự vận hành, tự quản trị theo chuẩn mực quốc tế, đó là niềm tự hào của rất nhiều anh em kỹ sư, chuyên gia thuở ban đầu, cùng một niềm tin mãnh liệt và quyết tâm sắt đá: người Việt có thể tự lực, tự cường xây dựng ngành khoan dầu khí cạnh tranh sòng phẳng với các nhà thầu khoan quốc tế. Từ khoảnh khắc ấy, hành trình 25 năm của PV Drilling bắt đầu được viết nên, bằng thép, bằng những giàn khoan, bằng những con số hiệu suất vận hành, hiệu quả sử dụng, Zero LTI và trên hết là ý chí bền bỉ, sự gắn bó của những con người đã đặt trọn niềm tin vào PV Drilling ngay từ thuở ban đầu.

(Trích từ Kỷ yếu 25 năm PV Drilling: Khai phá - Kiến tạo - Phát triển)