Khơi thông dòng vốn đầu tư công: Cần đổi mới cách làm
Dù đã nỗ lực tăng tốc trong năm 2025, nhưng tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công tại Khánh Hòa vẫn chưa như kỳ vọng. Bước sang năm 2026, tỉnh xác định cần có những thay đổi căn cơ trong tư duy và cách làm để khơi thông dòng vốn, tạo động lực tăng trưởng đột phá.
Những rào cản không mới
Năm 2025, Khánh Hòa được Thủ tướng Chính phủ giao tổng kế hoạch vốn đầu tư công hơn 15.701 tỷ đồng. Mặc dù UBND tỉnh đã quyết liệt phân bổ, đạt 99,84% kế hoạch ngay từ đầu năm, nhưng kết quả giải ngân tính đến ngày 31-12-2025 chỉ đạt hơn 10.246 tỷ đồng, tương ứng 65,26%. Nếu không tính số vốn Thủ tướng Chính phủ giao bổ sung dự án di dân, tái định cư liên quan đến các dự án nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận, tỷ lệ giải ngân đạt 82,2%. Con số này thấp hơn tỷ lệ giải ngân bình quân của cả nước (85,6%), đặt ra bài toán hóc búa về năng lực hấp thụ vốn của địa phương.
Công trình đập ngăn mặn trên sông Cái Nha Trang đang được đẩy nhanh tiến độ.
Nhìn lại bức tranh đầu tư công năm qua, có thể thấy những rào cản không mới nhưng lại cực kỳ khó tháo gỡ, trước tiên là ở công tác lập kế hoạch. Theo báo cáo của UBND tỉnh, một số cơ quan, địa phương vẫn giữ thói quen lập kế hoạch chưa bám sát thực tế, đăng ký nhu cầu vốn không phù hợp với năng lực thực hiện. Điều này dẫn đến tình trạng: Dự án cần vốn thì thiếu, dự án không triển khai kịp thì thừa vốn, buộc phải điều chỉnh nhiều lần hoặc thậm chí hoàn trả vốn, gây lãng phí nguồn lực và kéo tụt tỷ lệ giải ngân chung.
Nút thắt "trầm kha" nhất vẫn là giải phóng mặt bằng. Tại các dự án trọng điểm, việc xác định giá đất đền bù thường xuyên bị chậm do người dân chưa đồng thuận, trong khi nguồn gốc đất đai phức tạp do chuyển nhượng nhiều lần qua các thời kỳ. Đáng ngại hơn, nhân lực tại Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh đang thiếu trầm trọng, không thể gồng gánh khối lượng công việc liên quan đến bồi thường, hỗ trợ tái định cư. Việc chuyển đổi số liệu và bàn giao hồ sơ giữa các chủ đầu tư sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp cũng diễn ra chậm, làm đứt gãy tiến độ dây chuyền của các dự án.
Ngoài ra, từ tháng 9-2025, tỉnh liên tiếp hứng chịu các trận mưa lũ, đặc biệt là đợt mưa lũ lịch sử diện rộng vào tháng 11-2025. Hệ quả là các công trường trọng điểm bị tê liệt, nền đường bị hỏng, mạng lưới vận chuyển nguyên vật liệu bị chia cắt, khiến các đơn vị thi công phải mất rất nhiều thời gian để khôi phục trạng thái bình thường.
Ông Trần Minh Chiến - Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh cho rằng, nguyên nhân dẫn đến việc chậm giải ngân vốn đầu tư công là chuyện không mới, gần như năm nào cũng lặp lại. Để giải quyết dứt điểm các tồn tại này, cần có sự quyết tâm của tất cả các cấp, tránh tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”. Đồng thời, cần tính toán lại việc phân cấp, phân quyền, bố trí nhân lực hợp lý hơn trong việc cấp phép, giải phóng mặt bằng thì mới đẩy nhanh được tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.
Quyết liệt "cá nhân hóa" trách nhiệm để bứt phá
Năm 2026, tỉnh được giao gần 15.412 tỷ đồng vốn đầu tư công. Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hơn 10% theo định hướng của Trung ương, tỉnh xác định phải có những giải pháp mạnh mẽ và thực chất hơn.
Đồng chí Trần Hòa Nam - Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh: “Năm 2026, việc giải ngân vốn đầu tư công phải được thực hiện thực chất và hiệu quả ngay từ những tháng đầu năm, không thể để tình trạng dồn toa vào cuối năm như trước. Tỉnh xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm hàng đầu, đòi hỏi sự vào cuộc của tất cả các cấp, ngành. UBND tỉnh sẽ xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo từng tháng, quý cho mỗi dự án. Mỗi nhiệm vụ, mỗi công trình sẽ có một lãnh đạo trực tiếp chịu trách nhiệm theo dõi, đôn đốc và tháo gỡ khó khăn. Kết quả giải ngân không chỉ là con số thống kê, mà còn là thước đo chính xác nhất để đánh giá, bình xét thi đua và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu các cấp, ngành trong năm 2026”.
Thi công đường từ xã Ninh Sơn (Khánh Hòa) đi ngã tư Tà Năng (xã Tà Năng, tỉnh Lâm Đồng).
Bên cạnh đó, để giải quyết bài toán mặt bằng, tỉnh yêu cầu các địa phương phải đảm bảo có mặt bằng sạch trước khi triển khai thi công, tuyệt đối không để nhà thầu và máy móc phải chờ đất. Các tổ chức chính trị - xã hội sẽ được huy động tối đa để tuyên truyền, vận động người dân, tạo sự đồng thuận cao trong công tác đền bù. Đối với vấn đề vật liệu xây dựng vốn là nỗi lo của nhiều nhà thầu, các sở, ngành được giao nhiệm vụ phải theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động phương án cung ứng để không làm đứt gãy chuỗi thi công, đặc biệt là tại các dự án giao thông trọng điểm.
Về thủ tục hành chính, tỉnh sẽ áp dụng triệt để các quy định mới tại Nghị định số 254/2025 của Chính phủ quy định về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công để rút gọn quy trình nghiệm thu, thanh toán. Các chủ đầu tư được yêu cầu lập hồ sơ thanh toán ngay khi có khối lượng hoàn thành, không được phép giữ hồ sơ để dồn vào cuối tháng. Đồng thời, công tác hậu kiểm, giám sát độc lập và giám sát cộng đồng sẽ được tăng cường để đảm bảo số tiền giải ngân đi đôi với chất lượng công trình, tránh tình trạng làm ẩu, làm vội để chạy theo chỉ tiêu.
Với những chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy quản lý sang phục vụ và đôn đốc quyết liệt, Khánh Hòa kỳ vọng sẽ cải thiện được tình trạng chậm giải ngân, biến đầu tư công thực sự trở thành đòn bẩy thúc đẩy kinh tế - xã hội của địa phương phát triển bền vững.
