Khơi thông dòng vốn đổi mới sáng tạo - Bài 2: Mở cửa tín dụng bằng vốn mồi và bảo lãnh

TP Hồ Chí Minh triển khai các cơ chế hỗ trợ lãi suất và bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp có dự án khả thi nhưng hạn chế về tài sản bảo đảm.

Giảm chi phí vốn bằng hỗ trợ lãi suất

Năm 2026, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của TP Hồ Chí Minh lần đầu tiên vào Top 100 toàn cầu, xếp thứ 98 theo StartupBlink, tăng 12 bậc so với năm 2025. Để các ý tưởng và sản phẩm công nghệ có thể chuyển sang giai đoạn thương mại hóa, Thành phố đang tìm cách đưa những chính sách tài chính hiện có đến gần hơn với doanh nghiệp.

Nghị quyết số 98/2023/QH15 của Quốc hội cho phép HĐND TP Hồ Chí Minh bố trí vốn đầu tư công từ ngân sách Thành phố để hỗ trợ lãi suất đối với các dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên, được Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP Hồ Chí Minh (HFIC) cho vay.

Trên cơ sở đó, HĐND Thành phố ban hành Nghị quyết số 09/2023/NQ-HĐND ngày 19/9/2023 về hỗ trợ lãi suất đối với các dự án đầu tư được HFIC cho vay thuộc lĩnh vực ưu tiên phát triển kinh tế - xã hội. Quyết định số 42/2024/QĐ-UBND ngày 19/7/2024 của UBND Thành phố quy định việc triển khai chính sách này.

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, HĐND Thành phố tiếp tục ban hành Nghị quyết số 523/NQ-HĐND ngày 26/12/2025 về việc áp dụng Nghị quyết số 09 trên địa bàn TP Hồ Chí Minh sau sắp xếp. Nhờ đó, chính sách được tiếp tục thực hiện trên không gian phát triển mới của Thành phố.

Vừa qua, TP Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo “HFIC & Quỹ Bảo lãnh tín dụng - Cánh cửa vốn cho startup và doanh nghiệp nhỏ và vừa”, nhằm giới thiệu các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn.

Ông Nguyễn Hà Lam, Phó Trưởng phòng Kế hoạch - Nghiên cứu phát triển HFIC cho biết, HFIC đóng vai trò đầu mối cho vay hoặc cho vay hợp vốn, trong khi ngân sách Thành phố hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ lãi suất đối với dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên.

Mức vốn vay được hỗ trợ lãi suất tối đa là 200 tỷ đồng cho mỗi dự án. Trong đó, vốn đầu tư xây dựng công trình được xem xét tối đa bằng 70% tổng mức đầu tư của hạng mục; vốn đầu tư thiết bị, công nghệ tối đa 85%. Tùy từng lĩnh vực, mức hỗ trợ lãi suất từ 50% đến 100%, thời gian hỗ trợ tối đa 7 năm kể từ ngày giải ngân.

Mức lãi suất được hỗ trợ xác định dựa trên lãi suất huy động bằng đồng Việt Nam kỳ hạn 12 tháng bình quân của bốn ngân hàng thương mại trên địa bàn, cộng phí quản lý 2% mỗi năm. Nếu lãi suất cho vay thực tế của HFIC thấp hơn mức tính theo cơ chế hỗ trợ, chính sách áp dụng theo lãi suất thực tế; nếu cao hơn, chủ đầu tư tự cân đối phần chênh lệch.

Để được xem xét, dự án phải phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố, được HFIC thẩm định về hiệu quả và khả năng trả nợ. Chủ đầu tư cũng chưa được ký hợp đồng với nhà thầu hoặc nhà cung cấp đối với hạng mục đề nghị hỗ trợ. Phần vốn vượt 200 tỷ đồng hoặc thời gian vay vượt 7 năm phải do chủ đầu tư tự thu xếp.

Như vậy, chính sách hỗ trợ lãi suất giúp doanh nghiệp giảm chi phí sử dụng vốn nhưng không đồng nghĩa dự án tự động được vay. Quyết định cấp tín dụng vẫn phụ thuộc vào tính khả thi, năng lực tài chính, dòng tiền trả nợ và kết quả thẩm định của HFIC cùng các tổ chức cho vay.

200 tỷ đồng/dự án

200 tỷ đồng

Mức vốn vay tối đa được hỗ trợ

70%

Tỷ lệ tối đa đối với xây dựng

85%

Tỷ lệ tối đa đối với thiết bị, công nghệ

50 - 100%

Mức hỗ trợ lãi suất

7 năm

Thời gian hỗ trợ tối đa

Theo cơ chế hỗ trợ lãi suất đối với các dự án HFIC cho vay thuộc lĩnh vực ưu tiên.

Chia sẻ rủi ro bằng bảo lãnh tín dụng

Nếu hỗ trợ lãi suất tác động vào chi phí vay thì bảo lãnh tín dụng hướng đến điểm nghẽn về tài sản bảo đảm. Công cụ này dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa có phương án đầu tư, sản xuất, kinh doanh khả thi nhưng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về tài sản thế chấp của tổ chức tín dụng.

Ngày 29/5/2026, UBND Thành phố ban hành Quyết định số 3204/QĐ-UBND về Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hồ Chí Minh. Quyết định có hiệu lực từ ngày ký, thay thế quy định được ban hành từ năm 2007. Theo điều lệ mới, Quỹ hoạt động theo nguyên tắc tự chủ tài chính, bảo đảm an toàn vốn và cấp bảo lãnh đối với các khoản vay đúng đối tượng, đủ điều kiện. Công báo TP Hồ Chí Minh

Quỹ có thể xem xét bảo lãnh tối đa 100% giá trị khoản vay, bao gồm vốn lưu động và vốn trung, dài hạn. Tuy nhiên, đây là mức trần, không phải mức được áp dụng mặc nhiên. Tỷ lệ bảo lãnh cụ thể phụ thuộc vào tính khả thi, mức độ rủi ro của dự án và khả năng tài chính của Quỹ.

Doanh nghiệp phải có vốn chủ sở hữu tham gia tối thiểu 20% giá trị dự án hoặc phương án sản xuất, kinh doanh tại thời điểm thẩm định; không có khoản nợ thuế từ một năm trở lên và không có nợ xấu tại tổ chức tín dụng. Doanh nghiệp cũng phải thực hiện biện pháp bảo đảm cho nghĩa vụ được Quỹ bảo lãnh.

Điều lệ mới còn quy định tổng mức bảo lãnh vay vốn đầu tư đối với một khách hàng không vượt quá 15% vốn điều lệ thực có của Quỹ. Vì vậy, việc Quỹ có thể bảo lãnh tối đa 100% một khoản vay không có nghĩa mọi doanh nghiệp đều được bảo lãnh toàn bộ hoặc không phải chịu trách nhiệm đối với khoản vay.

Ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh.

Ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh cho biết, vốn vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn đối với startup và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thành phố định hướng hình thành chuỗi vốn theo vòng đời doanh nghiệp, trong đó bảo lãnh tín dụng hỗ trợ giai đoạn doanh nghiệp mở rộng hoạt động nhưng chưa tích lũy đủ tài sản bảo đảm.

Trường hợp Công ty Cổ phần Kết Nối Văn Hóa Việt (VHV) cho thấy khả năng vận dụng các công cụ trên đối với dự án hạ tầng giáo dục. Doanh nghiệp đã hoạt động hơn 15 năm và hiện là chủ đầu tư Trường THCS và THPT Văn Hóa Việt cùng Trường Mầm non Hoàng Anh.

Ông Nguyễn Văn Điệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị VHV cho biết, doanh nghiệp đang chuẩn bị dự án trường liên cấp mầm non, tiểu học, THCS và THPT tại xã Long Hải, TP Hồ Chí Minh. Dự án được xây dựng trên khu đất quy hoạch giáo dục rộng khoảng 10.000 m², dự kiến phục vụ khoảng 2.500 học sinh.

Theo phương án sơ bộ, VHV có nhu cầu khoảng 150 tỷ đồng vốn đầu tư mới. Trong đó, 62 tỷ đồng dành cho khối học tập và hành chính; 25 tỷ đồng cho khu nội trú, nhà ăn và bếp; 15 tỷ đồng cho thiết bị giáo dục, công nghệ thông tin, STEM và phòng thí nghiệm.

Khoảng 48 tỷ đồng còn lại được phân bổ cho các hạng mục khác, gồm 12 tỷ đồng xây dựng sân thể thao, cảnh quan và hạ tầng; 10 tỷ đồng trang bị nội thất cho khu ký túc xá, bếp và y tế; 8 tỷ đồng cho phòng cháy, chữa cháy, an ninh, điện nước; 6 tỷ đồng cho thiết kế, tư vấn, pháp lý và quản lý dự án; 4 tỷ đồng cho truyền thông, tuyển sinh; 8 tỷ đồng làm vốn lưu động và dự phòng.

Ngoài nhu cầu vốn đầu tư mới 150 tỷ đồng, doanh nghiệp dự kiến bố trí thêm khoảng 70 tỷ đồng vốn chủ sở hữu. Như vậy, tổng nguồn lực dự kiến dành cho dự án khoảng 220 tỷ đồng. VHV lưu ý đây mới là mô hình tiền khả thi; quy mô và cơ cấu vốn sẽ được xác định lại theo thiết kế, dự toán thực tế.

Theo phương án tài chính của VHV, dự án dự kiến đạt doanh thu 140,9 tỷ đồng vào năm hoạt động thứ tư và khoảng 170 tỷ đồng vào năm thứ năm; thời gian hoàn vốn mục tiêu từ 4,5 đến 5,5 năm. Khó khăn hiện nay là khu đất thực hiện dự án thuộc diện thuê Nhà nước có thời hạn, nên khả năng sử dụng quyền đối với đất để bảo đảm khoản vay lớn còn hạn chế.

HFIC và Bảo lãnh tín dụng là đòn bẩy tài chính cho Starup và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Ảnh minh họa

Trường hợp VHV cho thấy hỗ trợ lãi suất và bảo lãnh tín dụng có thể mở thêm cơ hội huy động vốn cho các dự án thuộc lĩnh vực Thành phố ưu tiên. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải tham gia bằng vốn chủ sở hữu, chứng minh hiệu quả đầu tư, khả năng tạo dòng tiền và trả nợ. Chính sách hỗ trợ chỉ phát huy tác dụng khi dự án được chuẩn bị đầy đủ, số liệu tài chính minh bạch và đáp ứng yêu cầu thẩm định.

Với hai công cụ này, TP Hồ Chí Minh đang từng bước chia sẻ chi phí vốn và một phần rủi ro tín dụng với doanh nghiệp, thay vì hỗ trợ theo hướng cấp vốn trực tiếp. Dù vậy, vốn vay vẫn tạo ra nghĩa vụ trả nợ và không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu đầu tư dài hạn. Bên cạnh việc tiếp cận các nguồn vốn bên ngoài, doanh nghiệp cần khai thác hiệu quả khoản tích lũy dành cho nghiên cứu, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số. Đây cũng là nguồn vốn đang còn dư địa lớn nhưng chưa được sử dụng tương xứng tại TP Hồ Chí Minh.

Bài cuối: Đưa quỹ khoa học từ sổ sách vào dự án