Xăng tăng gần 1.300 đồng: Đừng để giá cả 'tát nước theo mưa'

Ảnh minh họa: ST

Từ 15 giờ ngày 10.9, giá xăng E5 RON92 tăng 1.258 đồng, lên tối đa 23.744 đồng/lít; E10 RON95-III tăng 965 đồng, lên 24.239 đồng/lít. Trong kỳ điều hành này, mức chi Quỹ bình ổn đối với xăng sinh học là 500 đồng/lít. Như vậy, giá bán vẫn tăng đáng kể dù đã có biện pháp hỗ trợ.

Đến sáng 11.9, giá dầu Brent trên thị trường quốc tế lên khoảng 107,6USD/thùng. Biến động mới tiếp tục tạo sức ép lên thị trường năng lượng, trong khi người tiêu dùng trong nước vừa phải tính lại khoản tiền đổ xăng hằng tuần.

Từ bình xăng đến giỏ hàng

Với mức tăng của E5 RON92, người sử dụng 50 lít mỗi tháng phải chi thêm 62.900 đồng, nếu lượng tiêu thụ không đổi. Đây là phép tính trực tiếp từ mức điều chỉnh giá. Với người chạy xe kiếm sống hoặc doanh nghiệp vận tải sử dụng lượng nhiên liệu lớn, phần chi phí tăng thêm sẽ cao hơn tương ứng.

Tuy nhiên, tác động tới đời sống không dừng ở bình xăng. Nhiên liệu tham gia vào vận chuyển nguyên liệu, phân phối hàng hóa, giao nhận đơn hàng. Nếu sức ép kéo dài, doanh nghiệp phải lựa chọn giữa giảm lợi nhuận, tiết kiệm vận hành hoặc điều chỉnh giá bán. Người tiêu dùng vì thế có thể chịu tác động ở nhiều khoản chi cùng lúc.

Điều cần phân biệt là giá nhiên liệu tăng không có nghĩa mọi hàng hóa đều phải tăng theo cùng tỷ lệ. Mức ảnh hưởng phụ thuộc nhiên liệu chiếm bao nhiêu trong tổng chi phí, hợp đồng vận chuyển được ký thế nào, doanh nghiệp còn khả năng tiết kiệm đến đâu. Một mặt hàng không thể lấy phần trăm tăng của xăng làm phần trăm tăng giá của chính mình.

Cũng chưa thể từ một phiên dầu thế giới đi lên mà kết luận giá xăng trong nước ở kỳ tới chắc chắn tăng bao nhiêu. Giá dầu thô, giá thành phẩm và các yếu tố điều hành cần được phân biệt rõ. Dự báo thiếu căn cứ rất dễ biến thành tâm lý mua gom hoặc cái cớ điều chỉnh giá sớm.

Giá tăng phải có lời giải thích

Trong thời điểm nhạy cảm, điều người dân cần là thông tin có thể kiểm chứng: mức tăng nào xuất phát từ chi phí thật, khoản nào do thay đổi dịch vụ, khoản nào chỉ đang đi theo tâm lý thị trường?

Với doanh nghiệp, minh bạch không nhất thiết là công bố mọi bí mật kinh doanh. Một lời giải thích rõ về phần chi phí biến động, thời điểm áp dụng và phạm vi điều chỉnh đã giúp khách hàng hiểu hơn. Ngược lại, thông báo tăng giá chung chung vì “xăng dầu tăng” dễ làm suy giảm niềm tin, nhất là nếu giá bán không được xem xét lại khi đầu vào hạ nhiệt.

Cơ quan quản lý cần theo dõi đồng thời nguồn cung nhiên liệu và diễn biến giá những nhóm hàng, dịch vụ chịu ảnh hưởng trực tiếp. Việc kiểm tra nên dựa trên dữ liệu chi phí, tránh cả hai cực: bỏ qua hành vi lợi dụng biến động để tăng giá bất hợp lý, hoặc phủ nhận khó khăn thực sự của doanh nghiệp.

Giá năng lượng có thể nằm ngoài khả năng kiểm soát của từng cửa hàng, từng gia đình. Nhưng sự trung thực trong cách tính giá nằm trong trách nhiệm của người kinh doanh. Khi túi tiền người dân chịu thêm sức ép, mỗi khoản tăng càng cần một lời giải thích xứng đáng.