Khởi tố người mẹ giao xe cho con ở Ninh Bình: Hồi chuông cảnh báo phụ huynh

Bị can V.H.N. tại cơ quan công an (Ảnh: Công an Ninh Bình).

Từ chìa khóa xe đến trách nhiệm hình sự

Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình khởi tố bị can đối với bà Phạm Thị Bắc (SN 1990) về hành vi giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ. Con trai bà Bắc là V.H.N. (SN 2009) cũng bị khởi tố về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.

Theo cơ quan điều tra, dù biết con chưa đủ tuổi và chưa có giấy phép lái xe, bà Bắc vẫn giao xe máy có dung tích xi lanh trên 50cm³ cho con sử dụng. Trong quá trình tham gia giao thông, V.H.N. đã gây tai nạn khiến một người bị thương với tỷ lệ tổn hại sức khỏe 74%.

Thượng tá, Tiến sĩ Đào Trung Hiếu - Chuyên gia tội phạm học, cho rằng việc khởi tố người mẹ trong vụ việc này hoàn toàn có căn cứ pháp luật, đồng thời mang ý nghĩa cảnh báo sâu sắc đối với các bậc phụ huynh.

Theo ông, lâu nay nhiều người chỉ chú ý đến trách nhiệm của người trực tiếp gây tai nạn mà chưa nhìn nhận đầy đủ trách nhiệm của những người tạo điều kiện cho hành vi vi phạm xảy ra. Trong khi đó, pháp luật đã quy định rất rõ trách nhiệm đối với hành vi giao phương tiện cho người không đủ điều kiện điều khiển.

"Vụ việc cho thấy giao xe cho con chưa đủ tuổi không còn đơn thuần là câu chuyện quản lý trong gia đình mà có thể trở thành vấn đề hình sự. Khi trao chìa khóa xe cho một đứa trẻ chưa đủ điều kiện điều khiển phương tiện, phụ huynh cũng đang trao cho các em một nguồn nguy hiểm cao độ", ông Hiếu nhấn mạnh.

Thượng tá, Tiến sĩ Đào Trung Hiếu.

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Hoàng Văn Hà, Giám đốc Công ty Luật TNHH ARC Hà Nội, cho biết người con bị khởi tố theo điểm a khoản 2 Điều 260 Bộ luật Hình sự với khung hình phạt từ 3 đến 10 năm tù do gây thương tích cho người khác với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên.

Tuy nhiên, do V.H.N. là người chưa thành niên nên việc xử lý phải tuân thủ các quy định riêng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Theo Điều 101 Bộ luật Hình sự, mức phạt tù đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi không được vượt quá 3/4 mức phạt mà điều luật quy định. Đồng thời, tòa án phải ưu tiên các biện pháp giáo dục, giúp người chưa thành niên sửa chữa sai lầm và chỉ áp dụng hình phạt tù khi thực sự cần thiết.

Đối với bà Bắc, hành vi giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển dẫn đến hậu quả nghiêm trọng có thể bị xử phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 3 năm theo Điều 264 Bộ luật Hình sự.

Vì sao phụ huynh vẫn chủ quan?

Dù các quy định pháp luật đã được phổ biến rộng rãi, tình trạng học sinh chưa đủ điều kiện vẫn điều khiển xe máy đến trường hiện nay vẫn khá phổ biến.

Theo Thượng tá Đào Trung Hiếu, nguyên nhân lớn nhất xuất phát từ nhận thức và sự buông lỏng quản lý của người lớn. Nhiều gia đình muốn tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi học của con hoặc cho rằng con đã biết lái xe nên có thể tự tham gia giao thông.

Tuy nhiên, theo ông, tình thương không thể đồng nghĩa với sự nuông chiều; sự thuận tiện trong việc đi lại cũng không thể được đánh đổi bằng sự an toàn của con em mình và những người tham gia giao thông khác.

Khả năng điều khiển phương tiện không phải là yếu tố duy nhất để được phép tham gia giao thông. Người điều khiển còn phải đáp ứng yêu cầu về độ tuổi, kỹ năng xử lý tình huống và năng lực nhận thức theo quy định của pháp luật.

"Không ít phụ huynh thấy con lái xe thành thạo nên cho rằng con đủ khả năng tham gia giao thông. Đây là một sự nhầm lẫn khá phổ biến", ông nói.

Ghi nhận vào tháng 4/2026, nhiều học sinh Trường THPT M. A.C.D.M (Hà Nội) sử dụng xe máy đi học khi chưa đủ tuổi và gửi tại các tòa nhà chung cư gần trường. Trong khi đó, nhiều em điều khiển phương tiện mà không đội mũ bảo hiểm. Ảnh: Trường Sơn

Bên cạnh đó, nhiều người còn chịu tác động của tâm lý đám đông. Khi thấy nhiều học sinh khác vẫn đi xe máy hằng ngày mà không bị xử lý, phụ huynh dần xem đó là điều bình thường.

Theo chuyên gia tội phạm học, đây là hiện tượng "bình thường hóa hành vi lệch chuẩn", tức một hành vi sai trái được lặp lại quá nhiều đến mức xã hội không còn nhìn nhận đầy đủ mức độ nguy hiểm của nó.

Một nguyên nhân khác là tâm lý chủ quan của phụ huynh. Nhiều người tin rằng con mình đi cẩn thận, nhà gần trường hoặc chỉ di chuyển quãng đường ngắn nên sẽ không xảy ra rủi ro.

Tuy nhiên, giao thông luôn tiềm ẩn những tình huống bất ngờ. Tai nạn không chỉ xuất phát từ lỗi của người điều khiển mà còn có thể do tác động từ các phương tiện khác hoặc những tình huống ngoài dự liệu.

Đối với học sinh, nguy cơ càng lớn bởi lứa tuổi này thường có tâm lý thích thể hiện bản thân, dễ bị ảnh hưởng bởi bạn bè và chưa đánh giá hết được hậu quả của hành vi.

Cần siết trách nhiệm từ gia đình

Các chuyên gia cho rằng để hạn chế tình trạng học sinh chưa đủ tuổi điều khiển xe máy cần có sự phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường và cơ quan chức năng.

Theo Luật sư Hoàng Văn Hà, pháp luật hiện hành phân biệt rõ giữa xử phạt hành chính và xử lý hình sự đối với hành vi giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển. Nếu chưa gây hậu quả nghiêm trọng, người giao xe có thể bị xử phạt hành chính. Tuy nhiên, khi xảy ra tai nạn gây thương tích nặng hoặc chết người, trách nhiệm hình sự hoàn toàn có thể được đặt ra.

"Phụ huynh cần hiểu rằng pháp luật không căn cứ vào việc con đã biết lái xe hay chưa mà căn cứ vào độ tuổi và các điều kiện theo quy định. Nếu xảy ra hậu quả nghiêm trọng, không chỉ người điều khiển mà người giao xe cũng có thể phải chịu trách nhiệm trước pháp luật", luật sư Hà nói.

Luật sư Hoàng Văn Hà - Giám đốc Công ty Luật TNHH ARC Hà Nội.

Thượng tá Đào Trung Hiếu cho rằng gia đình phải là nơi ngăn chặn vi phạm từ sớm. Theo ông, từ chối giao xe cho con chưa đủ điều kiện đôi khi chính là cách bảo vệ con tốt nhất.

Ông cũng cho rằng nhà trường cần tăng cường giáo dục pháp luật giao thông theo hướng thực chất hơn, gắn với những vụ việc cụ thể để học sinh nhận thức rõ hậu quả của hành vi vi phạm. Đồng thời, cơ quan chức năng cần duy trì việc kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp học sinh điều khiển xe máy trái quy định cũng như trách nhiệm của người giao xe.

Vụ việc tại Ninh Bình là lời cảnh báo đắt giá đối với các bậc phụ huynh. Sự dễ dãi, chủ quan trong việc giao xe cho con chưa đủ điều kiện điều khiển không chỉ tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông mà còn có thể khiến cả người giao xe và người điều khiển phải đứng trước vành móng ngựa. Phòng ngừa từ gia đình vì thế vẫn là giải pháp hiệu quả và nhân văn nhất.