Không chỉ Tân Sơn Nhất, diều đã nhiều lần khiến các sân bay 'chao đảo'

Tối 13/8, 21 chuyến bay bị ảnh hưởng sau khi 3 con diều gắn đèn xuất hiện tại khu vực lân cận Tân Sơn Nhất. Hoạt động cất, hạ cánh tại sân bay được tạm dừng khoảng 14 phút để các lực lượng xác minh vật thể bay chưa xác định.

Ban đầu, vật thể được nghi là thiết bị bay không người lái (UAV) do xuất hiện vào ban đêm và có đèn. Đến khoảng 20h34, lực lượng chức năng xác định đây là 3 con diều có gắn đèn. Công an địa phương đã lập biên bản và xử lý theo quy định.

Đây không phải lần đầu diều gây ảnh hưởng đến hoạt động hàng không trong thời gian gần đây.

3 con diều đã khiến hoạt động bay ở Tân Sơn Nhất gián đoạn trong vòng 14 phút. Ảnh: VATM.

Hàng loạt chuyến bay bị ảnh hưởng vì diều

Hồi tháng 6, sân bay Nội Bài ghi nhận một chiếc diều xuất hiện gần khu vực hoạt động bay. Sự việc khiến 7 chuyến bay bị ảnh hưởng, trong đó 2 chuyến đã nổ máy chờ tại sân đỗ và 5 chuyến chuẩn bị khởi hành phải dừng chờ. Một chuyến bay của Vietjet phải chờ trên đường cất, hạ cánh khoảng 25 phút trước khi được phép cất cánh.

Tại Cát Bi, tình trạng này còn xuất hiện nhiều lần. Đêm 6/6, một diều sáo gắn đèn xuất hiện trong khu vực cấm bay gần đường cất, hạ cánh Cát Bi.

Vật thể được phát hiện vào ban đêm, khiến lực lượng chức năng phải xác minh và xử lý. Theo Cảng Hàng không quốc tế Cát Bi, sự việc ảnh hưởng đến 4 chuyến bay, trong đó 2 chuyến phải chuyển hướng hạ cánh xuống Nội Bài, 2 chuyến khác bị chậm giờ cất cánh.

Trước đó, tối 15/3, một vụ việc khác tại Cát Bi gây ảnh hưởng nghiêm trọng hơn. Chiếc diều sáo có kích thước khoảng 2,6 x 1 m, gắn 14 bộ sáo tre và đèn nháy nhiều màu, được xác định bay ở độ cao khoảng 400 m, với dây dài khoảng 900 m.

Do vật thể này, 4 chuyến bay dự kiến hạ cánh xuống Cát Bi phải bay vòng chờ rồi chuyển hướng xuống Nội Bài, trong khi 2 chuyến khác phải chờ khởi hành. Hoạt động khai thác tại Cát Bi được khôi phục sau đó.

Từ đầu năm đến nay, sân bay Cát Bi đã 2 lần bị ảnh hưởng bởi diều sáo. Ảnh: CAAV.

Như vậy, chỉ trong vài tháng, diều đã nhiều lần trở thành yếu tố gây xáo trộn hoạt động bay tại các sân bay lớn.

Đáng chú ý, các vật thể này không phải lúc nào cũng được nhận diện ngay là diều. Khi xuất hiện ban đêm, đặc biệt nếu được gắn đèn, chúng có thể được phi công hoặc kiểm soát viên không lưu nhận định ban đầu là vật thể bay không xác định hoặc UAV.

Vì sao một chiếc diều có thể khiến máy bay phải bay chờ?

Với người dưới mặt đất, một chiếc diều có thể chỉ là vật thể nhẹ và nhỏ. Nhưng khi xuất hiện trên đường bay của tàu bay, rủi ro lại hoàn toàn khác.

Theo Cục Hàng không Việt Nam, mối nguy của các vật thể nhỏ nằm ở vận tốc tương đối rất lớn khi máy bay đang cất hoặc hạ cánh. Máy bay thương mại khi hạ cánh thường di chuyển khoảng 250-300 km/h; khi xảy ra va chạm ở tốc độ cao, một vật thể nhỏ vẫn có thể tạo lực đủ lớn để gây hư hại cho động cơ, thân máy bay hoặc kính buồng lái.

Diều còn có một đặc điểm khiến việc kiểm soát rủi ro khó hơn: Dây diều có thể kéo dài hàng trăm mét. Trong vụ ở sân bay Cát Bi hồi tháng 3, dây của chiếc diều được xác định dài khoảng 900 m. Điều này đồng nghĩa vật thể không chỉ nằm ở vị trí của phần thân diều mà còn tạo ra một vùng nguy hiểm lớn hơn nhiều trong không gian.

Đặc biệt, diều có thể xuất hiện ở đúng khu vực máy bay đang thực hiện những giai đoạn nhạy cảm như tiếp cận, hạ cánh hoặc cất cánh.

Ở những thời điểm này, máy bay đang ở độ cao tương đối thấp, tốc độ lớn và có ít dư địa để xử lý các tình huống bất thường. Vì vậy, dù chưa xảy ra va chạm, chỉ cần xuất hiện một vật thể chưa xác định trong khu vực đường bay, kiểm soát không lưu đã phải coi đó là nguy cơ cần loại trừ.

Không chỉ Việt Nam, tài liệu của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) cũng xếp "kite strikes", tức va chạm giữa tàu bay và diều, vào nhóm vấn đề an toàn hàng không cần được quan tâm cùng với các nguy cơ như chim va chạm máy bay.

Cục Hàng không cũng từng cảnh báo việc thả diều gần sân bay có thể uy hiếp an toàn hoạt động bay. Sân bay Nội Bài từ nhiều năm qua phải phối hợp với chính quyền các địa phương lân cận để tuyên truyền, vận động người dân không thả diều gần khu vực sân bay, đặc biệt vào mùa hè khi hoạt động này thường xuất hiện nhiều hơn.

Theo Nghị định 123/2021 và 17/2026, người thả diều hoặc điều khiển UAV (gồm drone và flycam) tại khu vực hạn chế bay gây ảnh hưởng hoạt động hàng không có thể bị phạt đến 40 triệu đồng.

Với vụ việc tại Tân Sơn Nhất tối 13/8, lực lượng chức năng đã tạm giữ 3 người gồm Thân Văn Tấn (sinh năm 1984, quê Bắc Ninh), Tôn Văn Chinh (sinh năm 1979, quê Hưng Yên) và Trần Võ Hồng Phát (sinh năm 2000, quê Đồng Tháp), cùng tang vật liên quan, đưa về Công an phường Bình Hưng Hòa để làm rõ.

Qua làm việc, các đối tượng khai nhận Thân Văn Tấn là người sở hữu 3 con diều sáo và đã trực tiếp thả diều tại khu vực trên tối 13/8. Tấn cùng một số người khác từng đến đây thả diều vào chiều 11/8. Các đối tượng có tham gia một nhóm trên mạng xã hội Facebook dành cho những người chơi diều sáo tại TP.HCM.

Công an cửa khẩu Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất đang phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ thuộc Công an TP.HCM đánh giá thiệt hại, điều tra, làm rõ hành vi của các đối tượng để xử lý theo quy định.