Không để 'nhân danh tu bổ' làm biến dạng di tích
Tình trạng tu bổ, tôn tạo di tích tùy tiện, làm sai lệch giá trị gốc và phá vỡ không gian văn hóa tại một số địa phương đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về những lỗ hổng trong quản lý di sản. Trước thực tế đó, ngành văn hóa Thanh Hóa yêu cầu chấn chỉnh toàn diện, siết chặt kỉ cương và làm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng cá nhân.
Sở VHTTDL Thanh Hóa vừa có văn bản yêu cầu UBND các xã, phường và Ban Trị sự Phật giáo tỉnh tăng cường công tác quản lí, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa; đồng thời chấn chỉnh nghiêm các hoạt động bảo quản, tu bổ, phục hồi, tôn tạo di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh.
Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lí di tích ở một số địa phương vẫn còn nhiều tồn tại.
Đáng chú ý là tình trạng tự ý tu bổ, thay đổi hiện trạng di tích; đưa thêm tượng thờ, đồ nội thất không phù hợp; xây dựng các hạng mục công trình phụ trợ khi chưa được cấp có thẩm quyền cho phép, làm biến dạng yếu tố gốc cấu thành di tích và phá vỡ cảnh quan, không gian văn hóa.
Năm 2021, di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh chùa Bạch Tượng (xã Nga Giáp, huyện Nga Sơn cũ; nay là xã Hồ Vương, Thanh Hóa) bị thu hồi quyết định công nhận xếp hạng do tu bổ sai phép
Trước thực trạng này, Sở VHTTDL yêu cầu chính quyền cơ sở tiếp tục thực hiện nghiêm Luật Di sản văn hóa và các văn bản chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh; đồng thời khẩn trương rà soát toàn diện công tác quản lí, bảo vệ và phát huy giá trị di sản trên địa bàn.
Việc rà soát phải chỉ rõ ưu điểm, hạn chế, phân tích nguyên nhân khách quan, chủ quan và xác định rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân, nhất là người đứng đầu nếu để xảy ra vi phạm.
Cùng với đó, các địa phương được yêu cầu phối hợp với các đơn vị chuyên môn tiến hành kiểm kê, phân loại, lập hồ sơ khoa học di tích; khoanh vùng bảo vệ, cắm mốc giới và hoàn thiện thủ tục đất đai đối với các di tích đã được xếp hạng.
Các dự án tu bổ, tôn tạo di tích phải được công khai nội dung trước khi triển khai, tạo điều kiện để người dân tham gia giám sát, đóng góp ý kiến, tránh tình trạng “làm sai rồi mới xử lí”.
Một nội dung được nhấn mạnh là việc chấn chỉnh hoạt động tu bổ tại các ngôi chùa.
Thanh Hóa hiện có 82 ngôi chùa đã được xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnh. Tuy nhiên, tại một số nơi vẫn xảy ra tình trạng sư trụ trì tự ý đưa tượng, đồ thờ mới vào di tích; kêu gọi tu bổ, tôn tạo hoặc xây dựng các hạng mục không đúng hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt, thậm chí không báo cáo cấp có thẩm quyền, vi phạm nghiêm trọng quy định của pháp luật về di sản văn hóa.
Trước thực tế đó, Sở VHTTDL đề nghị Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Thanh Hóa kịp thời chỉ đạo, chấn chỉnh sư trụ trì các chùa di tích thực hiện đúng vai trò, chức trách trong việc trông coi, bảo vệ và thực hành tôn giáo tại di tích; tuyệt đối không tự ý tu bổ, tôn tạo, cải tạo cảnh quan hay xây dựng công trình phụ trợ khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Văn bản cũng nêu rõ, Chủ tịch UBND các xã, phường phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật và trước UBND tỉnh nếu để xảy ra sai phạm trong công tác quản lí, bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa và quản lí hoạt động tu bổ di tích trên địa bàn.
