Không được làm giảm hiệu quả xử lý các hành vi gian lận, thao túng thị trường chứng khoán

Đề nghị bổ sung nghĩa vụ hành động trung thực, cẩn trọng vì lợi ích hợp pháp của trái chủ

Phát biểu thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung 1 số điều của Luật Chứng khoán, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long) cho ý kiến về quy định người đại diện trái chủ và quản lý tài sản bảo đảm.

Khoản 18 Điều 1 dự thảo Luật có quy định về dịch vụ đại lý quản lý tài sản bảo đảm là tiền gửi, tài sản trên tài khoản lưu ký. Và tại Khoản 3 Điều 86 bổ sung dịch vụ đại diện người sở hữu trái phiếu đối với công ty được cấp phép bảo lãnh phát hành.

Theo đại biểu, việc quy định rõ hơn về giá trị dịch vụ này là cần thiết, góp phần khắc phục khoảng trống của Điều 86 Luật hiện hành. Tuy nhiên, có giấy phép cung cấp dịch vụ thì chưa đồng nghĩa với việc bảo đảm được tính độc lập của bên đại diện. Trên thực tế, một công ty có thể vừa tư vấn hoặc bảo lãnh phát hành, vừa làm đại diện trái chủ để giám sát việc thực hiện nghĩa vụ của chính tổ chức phát hành. Khi tổ chức phát hành chậm trả nợ, lợi ích kinh doanh của công ty đại diện có thể ảnh hưởng đến việc yêu cầu xử lý tài sản bảo đảm.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long) phát biểu

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung nghĩa vụ hành động trung thực, cẩn trọng vì lợi ích hợp pháp của trái chủ, đồng thời yêu cầu công khai xung đột lợi ích và có cơ chế để trái chủ thay thế bên đại diện khi cần thiết.

Đối với tài sản bảo đảm, cần phân định rõ việc theo dõi, quản lý tài sản với quyền quyết định giải chấp hoặc xử lý tài sản. Hợp đồng phải xác định ai có quyền đưa ra chỉ thị điều kiện thay đổi tài sản bảo đảm và trách nhiệm khi thực hiện chỉ thị trái pháp luật; không thể để tổ chức phát hành và bên đại diện tự thỏa thuận làm giảm giá trị hoặc phạm vi tài sản bảo đảm mà trái chủ không được thông tin và không có cơ hội thực hiện quyền của mình.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị bổ sung nguyên tắc không được sử dụng tài sản nhận quản lý để bảo đảm cho nghĩa vụ riêng của công ty chứng khoán, đồng thời phải có sổ theo dõi, đối chiếu và báo cáo kịp thời khi phát hiện thiếu hụt. Điểm a Khoản 1 Điều 86 cũng cần diễn đạt rõ phạm vi tài sản được phép quản lý để tránh cách hiểu rằng công ty chứng khoán có quyền quản lý mọi tài sản bảo đảm.

Làm rõ cơ chế ngăn ngừa người có vi phạm nghiêm trọng tiếp tục hành nghề trong thời gian đang bị xử lý hoặc bị cấm

Cho ý kiến về thu hồi chứng chỉ và điều kiện để trở lại hành nghề, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi phân tích, Khoản 20 Điều 1 dự thảo Luật sửa đổi một số khoản của Điều 97 theo hướng thu hồi chứng chỉ nếu người được cấp chứng chỉ không tham gia tập huấn trong 3 năm liên tục, hoặc không làm việc tại tổ chức sử dụng người có chứng chỉ trong 3 năm liên tục, kèm theo một số trường hợp được loại trừ.

Trong khi đó, căn cứ thu hồi tại Điểm b Khoản 3 Điều 97 của Luật hiện hành liên quan đến vi phạm Điều 12 và quy định tại Khoản 2 Điều 98 không còn được giữ, và Khoản 4 về việc không cấp lại chứng chỉ trong trường hợp vi phạm cũng đã được loại bỏ.

Theo đại biểu, cần cân nhắc kỹ hệ quả của việc thay đổi này. Bởi, việc bỏ quy định không cấp lại chứng chỉ vĩnh viễn có thể tạo cơ hội cho người vi phạm khắc phục và trở lại nghề nghiệp, song việc đó không được làm giảm hiệu quả xử lý các hành vi nghiêm trọng như gian lận, thao túng thị trường hoặc lạm dụng tài sản của khách hàng. Dự thảo cũng cần làm rõ cơ chế ngăn ngừa người có vi phạm nghiêm trọng tiếp tục hành nghề trong thời gian đang bị xử lý hoặc bị cấm.

Trường hợp áp dụng hình thức đình chỉ hoặc cấm hành nghề theo pháp luật về xử lý vi phạm và hình sự thì cũng cần quy định rõ mối quan hệ giữa quyết định đó với hiệu lực chứng chỉ, việc đăng ký hành nghề và thông tin công khai. Có chứng chỉ chuyên môn thì không đồng nghĩa với việc được quyền cung cấp dịch vụ trong thời gian bị cấm. Và tổ chức sử dụng lao động thì cũng cần có thông tin để kiểm tra trước khi phân công công việc.

Quang cảnh phiên họp

Ngoài ra, tại Khoản 5 Điều 3 của dự thảo cho phép người bị thu hồi chứng chỉ do vi phạm đề nghị cấp lại khi đáp ứng đủ điều kiện. Đại biểu đề nghị quy định điều kiện cấp lại theo tính chất, mức độ vi phạm, thời gian kể từ khi chấp hành xong quyết định xử lý, cùng yêu cầu cập nhật kiến thức và kiểm tra năng lực khi cần thiết. Không nên áp dụng một cách xử lý giống nhau cho mọi trường hợp chỉ dựa trên thời gian và kết quả thi trước đó.

Theo đại biểu, chính sách thì cần tạo cơ hội khắc phục, nhưng trước hết phải bảo đảm an toàn cho khách hàng và sự lành mạnh của thị trường. Đối với trường hợp bị thu hồi do không tham gia tập huấn, nên có thông báo trước và thời gian để bổ sung, đồng thời xem xét những lý do khách quan. Ngoài ra, cũng cần phân biệt người tạm thời không làm nghề nhưng vẫn duy trì năng lực chuyên môn với người không thực hiện nghĩa vụ khi đang hành nghề, vì thu hồi chứng chỉ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội nghề nghiệp, người bị xem xét cần được thông báo rõ căn cứ, được giải trình và thực hiện quyền khiếu nại theo quy định.