Không gian mỹ thuật đón Xuân Bính Ngọ 2026:Vó ngựa dẫn nhịp mùa xuân nghệ thuật

Hình tượng ngựa - con vật biểu tượng của năm mới, trở thành cảm hứng xuyên suốt, dẫn dắt nhịp sáng tác về mùa xuân, thiên nhiên và con người, tạo nên bức tranh nghệ thuật đa sắc, phản ánh đời sống tinh thần phong phú của xã hội đương đại.

Du khách trải nghiệm tạo hình ngựa tại triển lãm chuyên đề “Ngựa trong nghệ thuật tạo hình”. Ảnh: Phạm Sỹ

Biểu trưng của sức mạnh và ý chí tiến lên

Trong dòng chảy mỹ thuật đón Xuân Bính Ngọ 2026, hình tượng ngựa hiện diện nổi bật. Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội), triển lãm chuyên đề “Ngựa trong nghệ thuật tạo hình” giới thiệu 60 tác phẩm được tuyển chọn từ các sưu tập Mỹ thuật dân gian, Mỹ thuật ứng dụng, Mỹ thuật hiện đại và đương đại. Các tác phẩm đa dạng về loại hình và chất liệu như sơn mài, sơn dầu, lụa, tranh giấy, gỗ, đất nung, gốm…, do nhiều thế hệ nghệ sĩ tạo hình Việt Nam sáng tác.

Chia sẻ về triển lãm, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh cho biết, xuyên suốt lịch sử mỹ thuật Việt Nam, hình tượng con ngựa xuất hiện sớm và phổ biến, gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt và văn hóa truyền thống. Trong mỹ thuật dân gian và mỹ thuật ứng dụng, ngựa được thể hiện mộc mạc, sinh động, phản ánh hình ảnh một loài vật trung thành, gần gũi với con người.

Hình tượng ngựa còn gắn liền với tinh thần anh hùng và ý chí dân tộc quật cường, tiêu biểu là hình ảnh Thánh Gióng trong các tác phẩm của Nguyễn Tư Nghiêm, Ngô Mạnh Lân, Trần Khánh Chương. Trong giai đoạn kháng chiến, hình tượng ngựa được các họa sĩ thể hiện chân thực sinh động, là con vật đồng hành với các chiến sĩ khi băng rừng vượt suối, khi tiếp tế lương thảo. Đặc biệt, hình ảnh những chú ngựa bên cạnh Bác Hồ qua các tác phẩm của họa sĩ Dương Bích Liên, Nguyễn Trọng Kiệm, Nguyễn Thụ, Giang Tô, Trần Chắt đã trở thành biểu tượng giàu giá trị nhân văn.

Trong đời sống đồng bào vùng cao, ngựa là người bạn đồng hành thân thiết, được khắc họa sinh động qua các tác phẩm của Tô Ngọc Vân, Nguyễn Văn Tỵ, Bùi Xuân Phái. Ngày nay, hình tượng ngựa tiếp tục được nhìn nhận là biểu trưng của sức mạnh, sự trung thành và ý chí vươn lên, đồng thời mang thông điệp về may mắn và thành công, là cảm hứng cho các nghệ sĩ.

Cùng tại địa điểm này, triển lãm “Mã hóa” quy tụ 25 nghệ sĩ đương đại, như: Đào Hải Phong, Trần Hồng Đức, Trần Nhật Thăng, Bình Nhi, Nguyễn Quốc Thắng, Vũ Hữu Nhung… đem đến cách tiếp cận mới. Với 90 tác phẩm, dự án của 39 Concept bắt nguồn từ lối chơi chữ “Mã - Hóa” (“Mã” là ngựa, “Hóa” là văn hóa và sự biến hóa) như một ẩn dụ cho sự chuyển mình của văn hóa, di sản trong kỷ nguyên số. Ở đó, ngựa không như quan niệm truyền thống, mà được tái định nghĩa như những “mã số” chuyển hóa trí tuệ và sáng tạo trong dòng chảy công nghệ, mà mỗi nghệ sĩ lại mang đến một “mã số” riêng, một cách diễn giải độc bản.

Một dấu ấn khác là triển lãm cá nhân “Thánh Mã 2026” của họa sĩ Lê Trí Dũng tại không gian nghệ thuật 115 phố Nguyễn Thái Học (Hà Nội). Hơn 100 tác phẩm đa dạng chất liệu tiếp tục khẳng định hành trình sáng tác gần như trọn đời của ông với hình tượng ngựa. Những chú ngựa luôn ở trạng thái bứt phá khỏi mặt đất đúng như ông nói: “Ngựa tôi vẽ ít khi đứng yên lắm, nó luôn tung vó vươn tới ước mơ”. Nhà phê bình Phan Cẩm Thượng từng gọi Lê Trí Dũng là “lão chăn ngựa”, khi suốt nhiều thập niên ông truy vấn hình tượng này bằng bút pháp mạnh, tiết chế chi tiết, đề cao nhịp điệu đường nét…

Lan tỏa sắc xuân khắp phố phường Hà Nội

Cùng với sáng tác về hình tượng ngựa, các đề tài khác về mùa xuân, thiên nhiên và con người cũng được giới mỹ thuật quan tâm sáng tạo, mở ra nhiều không gian để công chúng thưởng lãm.

Một điểm nhấn đặc biệt là triển lãm “Mừng Đảng - Mừng Xuân Bính Ngọ 2026” của Câu lạc bộ Sáng tác đề tài Xây dựng Tổ quốc - Hội Mỹ thuật Việt Nam, tổ chức ngay tại Ga Hà Nội. Không gian sân ga những ngày giáp Tết lần đầu tiên trở thành “phòng triển lãm mở”. Giữa tiếng còi tàu và dòng người vội vã, những bức tranh về làng quê, phố thị, đất nước hiện lên như khoảng lặng dịu dàng, khiến người xem chậm bước, cảm nhận mùa xuân rất gần. Triển lãm quy tụ 58 tác phẩm của 40 họa sĩ, đa dạng chất liệu từ sơn mài, sơn dầu, gò đồng, lụa, giấy dó đến tượng gốm về vẻ đẹp quê hương, đất nước, vẻ đẹp mùa xuân tươi sáng, rạng rỡ.

Triển lãm “Sắc xuân Bính Ngọ” tại Trung tâm Thông tin văn hóa Hồ Gươm (số 2 phố Lê Thái Tổ, Hà Nội) mở ra không gian nghệ thuật giàu bản sắc trong chuỗi hoạt động “Tết Việt - Tết Phố”. Bên cạnh sáng tác về con ngựa, các nghệ sĩ tạo hình, đặc biệt là họa sĩ Đỗ Đức mang đến “Mùa xuân biên cương”, “Sắc phục các dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc” đầy biến ảo bằng chất liệu sơn mài.

Cũng trong dòng chảy ấy, bốn họa sĩ mang đến sắc xuân mọi miền Tổ quốc qua triển lãm “Chào Xuân Bính Ngọ 2026” tại Trung tâm Giao lưu văn hóa phố cổ (số 50 phố Đào Duy Từ, Hà Nội). Từ tranh sơn dầu hiện thực giàu cảm xúc của Nguyễn Ngọc Bình, phong cảnh núi rừng giàu năng lượng của Đặng Thanh Dương, đến màu nước trong trẻo của Nguyễn Ngọc Phương hay không gian hiện thực trữ tình của Nguyễn Quý Dương, mùa xuân hiện lên đa thanh, đa sắc. Họa sĩ Nguyễn Ngọc Bình bày tỏ: “Mỗi bức tranh như một sắc xuân, tuy riêng mà không rời, cùng hội tụ và gắn kết, hòa vào khí xuân tưng bừng của cả nước”.

Từ phòng trưng bày, bảo tàng đến các không gian văn hóa và những điểm hẹn công cộng, những tác phẩm mỹ thuật mang sắc xuân lan tỏa đến với đông đảo công chúng Thủ đô. Dòng chảy sáng tạo vì thế thêm rộng mở, kết nối quá khứ với hiện tại, truyền thống với đương đại. Trong nhịp chuyển ấy, hình tượng ngựa với tiếng vó rộn ràng dẫn nhịp như khơi dậy năng lượng mới cho đời sống nghệ thuật Thủ đô.

An Nhi