Không khí lạnh đầu mùa đến sớm, người dân cần lưu ý điều gì?

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, ở khu vực Trung Quốc có một khối không khí lạnh đang di chuyển về phía nước ta. Khoảng từ ngày 9 - 11/9, khối không khí lạnh này có khả năng ảnh hưởng đến các tỉnh miền Bắc, cường độ của đợt không khí lạnh đầu mùa được dự báo là không quá mạnh. Dưới tác động của khối không khí lạnh trong khoảng từ đêm 9/9 đến ngày 10/9, các tỉnh miền Bắc có khả năng có mưa, mưa rào, có nơi mưa vừa, mưa to và dông; sau đó mưa sẽ giảm nhanh.

Theo ông Khiêm, dưới tác động của không khí lạnh đầu mùa giai đoạn từ ngày 10 - 12.9 nền nhiệt cao nhất trong ngày ở miền Bắc giảm xuống dưới 33 độ C. Mức nhiệt thấp nhất về đêm và sáng giảm xuống dưới 25 độ C. Khu vực trung du và vùng núi nhiệt độ thấp nhất có khả năng dưới 23 độ C.

Miền Bắc đón không khí lạnh kèm mưa từ ngày mai. Ảnh: Tuấn Anh

"Đây là đợt không khí lạnh đầu tiên ảnh hưởng đến nước ta trong mùa thu năm 2026-2027. Trung bình nhiều năm đợt không khí lạnh đầu tiên rơi vào khoảng thời gian 12/9 - 4/10. Đợt không khí lạnh sớm nhất xảy ra vào ngày 16/8/2003. Như vậy nếu vào ngày 9 - 10/9 đón không khí lạnh thì sớm hơn khoảng 3 - 5 ngày so với trung bình" - ông Khiêm phân tích.

Đại diện cơ quan khí tượng cho biết thêm, ngoài không khí lạnh từ ngày 9/9, trên khu vực Biển Đông hình thành một dải hội tụ nhiệt đới, có trục đi qua khu vực Trung Trung Bộ.

Dự báo trong khoảng ngày 12-13/9 trên dải hội tụ nhiệt đới có khả năng cao hình thành một áp thấp nhiệt đới trên khu vực giữa Biển Đông (với xác suất khoảng 70 - 80%; sau đó có khả năng mạnh lên thành bão với xác suất khoảng 30-40%).

"Với kịch bản xuất hiện áp thấp nhiệt đới/bão kết hợp với ảnh hưởng của không khí lạnh và dải hội tụ nhiệt đới, dự báo từ khoảng ngày 10-17/9 ở khu vực các tỉnh Trung Bộ khả năng cao xuất hiện một đợt mưa vừa, mưa to trên diện rộng kèm theo nguy cơ cao xảy ra lốc, sét, lũ quét, sạt lở đất và ngập úng cục bộ" - ông Khiêm cho hay.

Ông Mai Văn Khiêm nhận định, theo số liệu dự báo hiện tại có 2 kịch bản mưa sau đây:

Kịch bản 1 (xác suất 60-70%): Mưa lớn ở miền Trung bắt đầu từ ngày 10/9 và kéo dài đến ngày 16/9, vùng tâm mưa là khu vực từ Hà Tĩnh đến Gia Lai.

Kịch bản 2 (xác suất 30-40%): Mưa lớn ở miền Trung bắt đầu từ khoảng ngày 14/9 và kéo dài đến khoảng ngày 17/9, vùng tâm mưa tập trung ở khu vực từ Nghệ An đến thành phố Huế.

Ngoài ra, dự báo trong khoảng ngày 9 - 12/9, do gió mùa tây nam có khả năng tăng cường hoạt động mạnh nên khu vực cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ mưa dông xuất hiện nhiều hơn.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, gió mùa Đông Bắc là hiện tượng thời tiết đặc biệt nguy hiểm, vì khi nó tràn về, ngoài khơi vịnh Bắc Bộ gió có thể mạnh cấp 6 - 7 (đôi lúc có thể mạnh hơn) có thể đánh đắm tầu thuyền, trên đất liền gió cấp 4 - 5, có thể làm hư hại nhà cửa, cây cối, các công trình đang thi công trên cao...

Đặc biệt những đợt mạnh còn gây ra mưa to, gió lớn, thậm chí xuất hiện cả các hiện tượng thời tiết cực đoan như dông, tố lốc, có khi cả mưa đá (tập trung vào các tháng chuyển tiếp từ mùa lạnh sang mùa nóng và ngược lại). 

Vào những tháng chính đông (từ tháng 12 năm trước đến tháng 2 năm sau), đêm về trời quang mây, gây ra sương muối, băng giá, có năm có cả tuyết rơi trên vùng núi cao. Nếu không khí lạnh kéo dài còn gây rét đậm, rét hại không những đối với cây trồng, gia súc mà cả con người. Ở nước ta không khí lạnh thường bắt đầu từ trung tuần tháng 9 năm trước đến trung tuần tháng 6 năm sau, nhưng mạnh nhất vào các tháng chính đông, chịu ảnh hưởng trực tiếp là khu vực phía Bắc, từ đèo Ngang trở ra, ít khi đến Nam Trung Bộ.

Cơ quan khí tượng thủy văn lưu ý, người dân cần phải thường xuyên theo dõi thông tin dự báo, cảnh báo trên Website của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia tại địa chỉ nchmf.gov.vn, các Đài Khí tượng thủy văn tỉnh, thành phố và khu vực, cập nhật thường xuyên thông tin dự báo khí tượng thủy văn mới nhất trên các phương tiện truyền thông đại chúng chính thống của Trung ương và địa phương để chủ động ứng phó.

Đồng thời kiến nghị các cơ quan chức năng tại địa phương bị ảnh hưởng lưu ý rà soát các điểm nghẽn dòng, các vị trí xung yếu trên địa bàn để có biện pháp phòng tránh.

Theo hướng dẫn của Cục Quản lý đê điều và phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trước tình hình trên, các khu vực chịu ảnh hưởng theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa lớn, lũ, ngập úng lũ quét, sạt lở đất, thông tin kịp thời, đầy đủ đến các cấp chính quyền, người dân biết để chủ động phòng tránh, ứng phó, giảm thiểu thiệt hại.

Các địa phương triển khai lực lượng xung kích kiểm tra, rà soát các khu dân cư ven sông, suối, khu vực thấp trũng để chủ động tổ chức di dời, sơ tán người dân ở khu vực có nguy cơ cao xảy ra ngập lụt sâu, lũ quét, sạt lở đất; tổ chức lực lượng sẵn sàng kiểm soát, hướng dẫn giao thông, cắm biển cảnh báo, nhất là qua các ngầm, tràn, khu vực ngập sâu, nước chảy xiết; chủ động bố trí lực lượng, vật tư, phương tiện để khắc phục sự cố, đảm bảo giao thông thông suốt trên các trục giao thông chính khi xảy ra mưa lớn...