Không phải cứ vay ngân hàng là gồng nợ, cặp vợ chồng chỉ có 300 triệu đồng vẫn mua nhà tiền tỷ

Một khoản vay không chỉ được tính bằng số tiền lãi phải trả mỗi tháng. Đằng sau quyết định vay ngân hàng hay mượn người thân còn là bài toán về dòng tiền, áp lực tài chính và cả những mối quan hệ.

Câu chuyện thực tế của một cặp vợ chồng sau khi tính lại khoản tiền từng vay đã cho thấy, đôi khi điều tưởng là gánh nặng lại có thể trở thành đòn bẩy tài chính nếu được sử dụng đúng cách.

BỎ NỖI SỢ VAY NGÂN HÀNG SAU KHI TÍNH LẠI KHOẢN LỜI 300 TRIỆU ĐỒNG

Năm 2019, vợ chồng mình quyết định mua đất và xây nhà với tổng chi phí 1,7 tỷ đồng. Lúc đó, trong tay hai đứa chỉ có khoảng 300 – 400 triệu đồng, số còn lại đều đi mượn từ người thân và bạn bè với lời hẹn trả trong 2 năm.

Đến hẹn, chưa tích lũy đủ tiền trả, vợ chồng mình quyết định vay ngân hàng 700 triệu đồng. Thời gian đầu, chồng mình gánh khoản gốc và lãi mỗi tháng trong trạng thái rất vui vẻ, hoan hỉ.

Nhưng thời gian trôi qua, áp lực duy trì hàng tháng bắt đầu đè nặng. Anh thấy như gồng gánh gì đó trên vai, lúc nào cũng mệt mỏi và căng thẳng. Cuối cùng, hai vợ chồng quyết định bán căn nhà đó với giá 2,5 tỷ đồng để trả dứt khoản nợ 700 triệu đồng. Ngày trả sạch tiền, anh thở phào: “May quá, xong nợ rồi, đỡ phải lo!”.

Khi mình chia sẻ chuyện này với bạn bè và người thân, ai cũng gật gù bảo: “Đấy, đừng có dại mà vay ngân hàng, trả lãi sao nổi! Thà mượn bạn bè còn hơn”. Từ đó, trong mình hình thành một tâm lý rất sợ ngân hàng.

Sau khi trả nợ, tụi mình mua một căn nhà khác ở vùng ven trị giá 1,7 tỷ đồng và vẫn còn dư ra vài trăm triệu đồng. Thấy dòng tiền thuận lợi, chồng mình lại ngỏ ý vay ngân hàng thêm một lần nữa để mua thêm một miếng đất.

Vì ám ảnh cảnh trả nợ hàng tháng của anh trước đây, mình ra sức cản. Nhưng anh trấn an: “Anh đã tính toán kỹ hết rồi, em yên tâm”. Vậy là mình đành xuôi theo.

Chỉ đến nay, mình mới thực sự vỡ lẽ rằng ngân hàng thực ra đã giúp tụi mình lời. Căn nhà mua 1,7 tỷ đồng, bán 2,5 tỷ đồng. Tụi mình lời 800 triệu đồng. Trong suốt thời gian vay ngân hàng, tổng tiền gốc và lãi trả khoảng 400 – 500 triệu đồng. Tính ra, vợ chồng mình vẫn lời ròng 300 triệu đồng.

Vậy mà trước đây, do chưa biết cách quan sát, tụi mình chỉ toàn tập trung vào áp lực gồng gánh hàng tháng mà nghĩ rằng vay ngân hàng là mệt mỏi. Mượn sức ngân hàng như vậy là quá ổn.

Tiếp đó là thà vay ngân hàng còn hơn nợ ân tình. Vay ngân hàng là giao dịch sòng phẳng, có vay có trả rõ ràng theo hợp đồng. Còn mượn tiền bạn bè hay người thân, dù đã trả xong sòng phẳng tiền bạc thì nội tâm nhiều khi vẫn thấy vướng bận nợ ân tình. Bình thường thì không sao, chứ đụng đến chuyện tiền bạc là dễ có sao lắm!

Theo mình, ngân hàng là mối quan hệ đắt giá. Đây là người bạn đồng hành không thể thiếu trên con đường hướng tới tự do tài chính. Người giàu là người biết mượn sức ngân hàng làm đòn bẩy để gia tăng quy mô vốn.

Đồng thời, gốc rễ áp lực không nằm ở ngân hàng. Nguyên nhân khiến vợ chồng mình từng hoảng sợ là do chưa có kế hoạch dòng tiền rõ ràng để thanh toán hàng tháng. Khi chi tiêu không kế hoạch, năng lượng tài chính bị dồn vào trạng thái âm, dẫn đến tâm lý mệt mỏi.

Giờ đây, mình đã thay đổi hoàn toàn góc nhìn. Ngẫm lại, người giàu chính là những người vay ngân hàng nhiều nhất, vì đó là nơi huy động dòng tiền nhanh và hợp pháp nhất.

Đúng, nếu bài này thiên về tư vấn tài chính đời sống thì không cần đưa luật vào, vì phần pháp lý dễ làm bài bị khô và lệch khỏi câu chuyện chính. Nên tập trung vào chi phí thực tế, áp lực trả nợ, sự linh hoạt và rủi ro trong quan hệ.

VAY NGÂN HÀNG HAY MƯỢN NGƯỜI THÂN, LỰA CHỌN NÀO THỰC SỰ CÓ LỢI HƠN?

Khi cần một khoản tiền lớn, vay ngân hàng hay mượn người thân thường là hai lựa chọn được cân nhắc đầu tiên. Mượn người thân có ưu điểm là thủ tục đơn giản, thời gian trả nợ linh hoạt, thậm chí không phải chịu lãi.

Trong khi đó, vay ngân hàng phải trả lãi và đi kèm nhiều yêu cầu về hồ sơ, thu nhập, tài sản bảo đảm hoặc lịch sử tín dụng. Nhìn qua, mượn người thân dường như là phương án có lợi hơn. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào tiền lãi thì chưa đủ để đánh giá một khoản vay có thực sự rẻ hay không.

Vay người thân thường có lợi thế lớn nhất ở chi phí vốn. Nếu người cho vay không tính lãi, người vay có thể tiết kiệm được một khoản tiền đáng kể, đặc biệt với những khoản vay ngắn hạn.

Vay tiền người thân thường có lợi thế lớn nhất ở chi phí vốn

Bên cạnh đó, thời gian trả nợ cũng có thể linh hoạt hơn. Khi người vay gặp khó khăn tạm thời, việc thương lượng lại thời hạn với người thân đôi khi dễ dàng hơn so với việc phải tuân thủ một lịch trả nợ cố định.

Thế nhưng, khoản vay 0% không đồng nghĩa với việc không có áp lực. Tiền bạc khi đi cùng các mối quan hệ thân thiết rất dễ trở thành một vấn đề nhạy cảm. Nếu trả chậm, người cho vay có thể sốt ruột, còn người vay có thể cảm thấy áy náy.

Khoản nợ kéo dài càng lâu, cảm giác mắc nợ càng dễ ảnh hưởng đến mối quan hệ. Vì thế, cái giá của một khoản vay từ người thân đôi khi không nằm ở tiền lãi mà nằm ở sự thoải mái và lòng tin giữa hai bên.

Với ngân hàng, câu chuyện lại khác. Chi phí vay được thể hiện rõ ràng thông qua lãi suất và các khoản phí liên quan. Người vay biết mình phải trả bao nhiêu, trong thời gian bao lâu và mỗi tháng cần chuẩn bị một khoản tiền nhất định. Mối quan hệ cũng tương đối sòng phẳng bởi đây là giao dịch tài chính thay vì một khoản nợ giữa những người thân quen.

Đổi lại, vay ngân hàng đòi hỏi khả năng tài chính tốt hơn. Khoản trả nợ hàng tháng trở thành một nghĩa vụ cố định, vì vậy nếu thu nhập giảm hoặc dòng tiền gặp vấn đề, áp lực sẽ xuất hiện rất nhanh. Đặc biệt với những khoản vay dài hạn, không nên chỉ nhìn vào số tiền có thể vay mà cần tính đến tổng số tiền phải trả trong suốt thời gian vay.

Một điểm quan trọng khác là mục đích sử dụng khoản tiền. Nếu vay để mua một tài sản có khả năng tăng giá, xây dựng nhà ở hoặc phục vụ hoạt động tạo ra thu nhập, chi phí lãi vay có thể được xem xét trong tương quan với giá trị mà khoản tiền đó tạo ra. Ngược lại, nếu vay để phục vụ tiêu dùng trong khi thu nhập không tăng thêm, khoản lãi phải trả sẽ trở thành một gánh nặng thực sự.

Vì vậy, trước khi quyết định vay ngân hàng hay mượn người thân, điều đáng quan tâm nhất không phải là nơi nào cho vay với lãi suất thấp hơn mà là khả năng trả nợ có phù hợp hay không. Một khoản vay tốt là khoản vay có mục đích rõ ràng, số tiền vừa đủ và nằm trong khả năng kiểm soát của dòng tiền gia đình.

Nếu cần một khoản tiền nhỏ trong thời gian ngắn và đã chắc chắn về nguồn trả nợ, mượn người thân có thể là lựa chọn hợp lý. Nhưng với những khoản tiền lớn, thời hạn dài như mua nhà, mua đất hoặc đầu tư, vay ngân hàng có thể phù hợp hơn nếu thu nhập ổn định và kế hoạch trả nợ được tính toán kỹ.

Quan trọng nhất, dù vay của ngân hàng hay người thân, cũng không nên vay chỉ vì đang có người cho vay. Khả năng tiếp cận vốn không đồng nghĩa với khả năng sử dụng vốn hiệu quả. Trước khi ký một khoản vay, cần biết chính xác số tiền cần vay, số tiền phải trả mỗi tháng, nguồn tiền trả nợ và phương án xử lý nếu thu nhập giảm.