Khu thương mại tự do có thể tạo thêm 1,5-2% GRDP cho TP.HCM

Ngày 30/10, tại kỳ họp thứ 6 (kỳ họp chuyên đề) HĐND TP.HCM khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031 đã thông qua Nghị quyết quy định về khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp trên địa bàn, thiết lập khung pháp lý về điều kiện thành lập, điều chỉnh ranh giới, diện tích, cơ chế quản lý và chính sách ưu đãi đầu tư đối với hai mô hình này.

Theo tờ trình trước đó của UBND TP.HCM, việc phát triển khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp là yêu cầu cấp thiết cho nhu cầu phát triển quy mô kinh tế khoảng 2,71 triệu tỷ đồng của TP.HCM, chiếm khoảng 23,5% GDP cả nước.

Trả lời chất vấn tại kỳ họp, ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, cho biết các thủ tục đầu tư vào khu thương mại tự do cũng như thuế quan, thu hút chuyên gia, người lao động nước ngoài sẽ rất thuận lợi với các cơ chế kích thích về miễn thuế, điều kiện sinh hoạt.

"Khu thương mại tự do đưa vào hoạt động dự kiến thu hút khoảng 300.000 tỷ đồng về đầu tư hạ tầng. Sở Công Thương TP.HCM dự tính phần đầu tư thứ cấp đổ vào khu thương mại tự do, nếu thành công sẽ tạo giá trị tăng thêm từ 1,5% đến 2% GRDP cho TP.HCM", ông Vũ cho hay.

Ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ 6 (kỳ họp chuyên đề) HĐND TP.HCM khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, ngày 30/10. Ảnh: Thảo Liên.

Ưu tiên hút vốn vào bến cảng, khu logistics tích hợp, hạ tầng công nghiệp, đô thị, dịch vụ

TP.HCM đang tập trung khoảng 60-70% số doanh nghiệp logistics cả nước, với hơn 15.300 doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực logistics, vận tải, kho bãi, kho ngoại quan, cảng biển và dịch vụ liên quan.

Đây là nơi hội tụ các lợi thế về công nghiệp, thương mại, dịch vụ, tài chính, cảng biển và logistics, tạo điều kiện kết nối các trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại với những vùng sản xuất công nghiệp quy mô lớn và hệ thống cảng biển nước sâu.

Tuy nhiên, hệ thống logistics còn những điểm nghẽn về chi phí, tổ chức không gian, kết nối hạ tầng. Vì vậy, UBND TP.HCM nhấn mạnh việc phát triển khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp sẽ góp phần tổ chức lại chuỗi sản xuất - logistics - thương mại theo hướng liên kết chặt chẽ hơn.

Trong đó, khu thương mại tự do tạo không gian thu hút các hoạt động đầu tư, sản xuất, xuất nhập khẩu và dịch vụ có giá trị gia tăng cao; khu logistics tích hợp cung cấp hạ tầng, dịch vụ lưu kho, phân phối, xử lý và trung chuyển hàng hóa.

Theo Nghị quyết được thông qua, các dự án hạ tầng thuộc danh mục ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược tại đây gồm dự án xây dựng bến cảng có vốn đầu tư từ 75.000 tỷ đồng; dự án hạ tầng khu logistics tích hợp từ 25.000 tỷ đồng và dự án hạ tầng khu chức năng công nghiệp, đô thị, dịch vụ từ 20.000 tỷ đồng trở lên.

Với khu thương mại tự do, nhà đầu tư được đăng ký thực hiện dự án theo thủ tục đầu tư đặc biệt. Nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế trong khu được áp dụng cơ chế không phải thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, trước khi thành lập tổ chức kinh tế.

Về ưu đãi, thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 20 năm. Miễn thuế 4 năm đầu và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo với thu nhập từ dự án đầu tư mới thuộc các ngành, lĩnh vực được quy định, như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, nghiên cứu và phát triển, vật liệu mới, hạ tầng số và năng lượng... Chính sách này dự kiến áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2027.

Cũng theo Nghị quyết, khu logistics tích hợp thuộc khu thương mại tự do được xem xét thành lập nếu đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí. Trong đó yêu cầu kết nối ít nhất 2 phương thức vận tải, kết hợp dịch vụ logistics với sản xuất, gia công hàng hóa và thương mại số, thương mại điện tử.

Khác với kho bãi hoặc trung tâm logistics đơn lẻ, khu logistics tích hợp hướng tới tập trung nhiều chức năng như lưu kho, phân phối, vận tải, thương mại điện tử, dịch vụ bưu chính, dịch vụ hỗ trợ sản xuất, dịch vụ hải quan và các hoạt động logistics có liên quan; đồng thời có khả năng kết nối thuận lợi với đường bộ, đường thủy, đường sắt, cảng biển, cảng hàng không và các khu vực sản xuất, tiêu dùng lớn.

Các phương án đầu tư cũng phải tính đến hạ tầng logistics thông minh, quản lý và chia sẻ dữ liệu, tự động hóa, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và phát triển công trình xanh.

Theo định hướng quy hoạch, TP.HCM có nhu cầu phát triển đồng bộ các trung tâm logistics hạt nhân tại các khu vực như Cát Lái, Long Bình, Linh Trung, Khu Công nghệ cao, Tân Kiên, Hiệp Phước, Củ Chi, Hóc Môn, Bình Khánh và khu vực Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, đồng thời phát triển các đầu mối hàng hóa vệ tinh phục vụ thu gom, phân phối và trung chuyển hàng hóa.

Nghị quyết cũng đề xuất việc thành lập khu phi thuế quan trong khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp do Chủ tịch UBND TP.HCM quyết định, sau khi có ý kiến của Bộ Tài chính.

Thu hút các tập đoàn quốc tế lớn đến TP.HCM

Thành phố cho biết áp lực đối với hệ thống logistics của địa phương dự kiến tiếp tục gia tăng cùng với sự phát triển mạnh của công nghiệp, thương mại, cảng biển, hàng không và quá trình đô thị hóa.

Theo các quy hoạch đã được duyệt, trên địa bàn đang có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp với tổng diện tích khoảng hơn 50.288 ha, chiếm khoảng 7,4% diện tích tự nhiên của thành phố.

Quy mô không gian công nghiệp lớn, phân bố trên nhiều khu vực, đặc biệt Bình Dương là trung tâm công nghiệp chế biến, chế tạo quan trọng, nhu cầu lớn về vận chuyển nguyên liệu, bán thành phẩm và thành phẩm; đóng gói, kiểm hóa, lưu kho, phân phối, trung chuyển hàng hóa và kết nối với các cảng biển, cảng hàng không để phục vụ xuất nhập khẩu.

Song song đó, sự phát triển của cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và Cảng hàng không quốc tế Long Thành, sẽ tiếp tục làm gia tăng lưu lượng hàng hóa và nhu cầu tổ chức các chuỗi vận tải liên vùng, quốc tế.

Sân bay Long Thành ở Đồng Nai đang bước vào giai đoạn nước rút, cùng với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và sân bay Tân Sơn Nhất sẽ làm gia tăng lưu lượng hàng hóa và nhu cầu tổ chức các chuỗi vận tải liên vùng, quốc tế. Ảnh: Quỳnh Danh.

Do vậy, TP.HCM phải hình thành các đầu mối logistics có quy mô đủ lớn, tổ chức đồng bộ, tích hợp nhiều chức năng và có khả năng kết nối hiệu quả giữa các khu vực sản xuất với hệ thống cảng biển, cảng hàng không và mạng lưới giao thông đường bộ, đường thủy, đường sắt.

"Hình thành khu thương mại tự do và các khu logistics tích hợp không chỉ phục vụ yêu cầu nâng cao hiệu quả logistics mà còn góp phần tăng khả năng thích ứng và sức chống chịu của nền kinh tế TP.HCM trước các biến động bên ngoài", UBND TP.HCM cho biết.

Cùng với đó, khu thương mại tự do sẽ tạo ra nền tảng thể chế thuận lợi để triển khai chiến lược thu hút các tập đoàn thương mại quốc tế lớn đến TP.HCM, để thiết lập các trung tâm điều phối dòng chảy hàng hóa.

Dòng vốn đầu tư nước ngoài thế hệ mới này sẽ góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu GRDP của TP.HCM, theo hướng gia tăng tỷ trọng các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao, kinh tế số và kinh tế biển.

Đồng thời, khu vực này tạo động lực phát triển các hoạt động logistics, dịch vụ cảng biển và các ngành, lĩnh vực kinh tế gắn với khu cảng mở, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế không gian biển và ven biển của TP.HCM.