Khu thương mại tự do: Quy mô lớn, yêu cầu chặt về kết nối hạ tầng

Theo quy định, khu thương mại tự do phải có vị trí thuận lợi cho thương mại quốc tế, logistics, sản xuất và dịch vụ. Ảnh: VGP/Minh Trang

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 378/2026/NĐ-CP ngày 1/10/2026, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phát triển đô thị. Nghị định có hiệu lực từ ngày ban hành, trong đó quy định cụ thể tiêu chí, điều kiện và thủ tục thành lập khu thương mại tự do.

Gắn quy mô với khả năng kết nối

Theo Điều 8, khu thương mại tự do phải có vị trí thuận lợi cho thương mại quốc tế, logistics, sản xuất và dịch vụ. Khu vực này phải gắn liền hoặc kết nối giao thông trực tiếp với cảng biển quốc tế, cảng hàng không quốc tế, trung tâm tài chính quốc tế, cửa khẩu quốc tế quan trọng hoặc hạ tầng logistics chiến lược khác.

Khả năng kết nối vận tải phải được bảo đảm bằng ít nhất hai phương thức trong số đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng hải và hàng không.

Trường hợp công trình kết nối chưa hoàn thành, công trình phải thuộc quy hoạch, kế hoạch đầu tư được cấp có thẩm quyền phê duyệt và có tiến độ phù hợp với giai đoạn đưa khu vào hoạt động.

Quy mô tối thiểu là 1.000 ha. Nếu tổ chức thành các khu vực không liền kề, phải bảo đảm kết nối hạ tầng, vận hành và quản lý thống nhất.

Ngoài diện tích và vị trí, khu thương mại tự do còn phải đáp ứng yêu cầu về hiệu quả kinh tế – xã hội, hiệu quả sử dụng đất và khả năng liên kết với các khu kinh tế, khu công nghiệp, trung tâm logistics hiện có.

Quản lý trên nền tảng số

Điều 9 yêu cầu khu thương mại tự do có hoặc có khả năng đầu tư đồng bộ hạ tầng thiết yếu. Các hạng mục gồm giao thông; điện, nước, xử lý chất thải; viễn thông, công nghệ thông tin; kho bãi, cảng cạn và công trình phục vụ kiểm tra, giám sát chuyên ngành.

Hạ tầng được phân kỳ đầu tư phù hợp tiến độ phát triển, đồng thời bảo đảm kết nối với hệ thống của khu vực và quốc gia. Nghị định khuyến khích hạ tầng xanh, thông minh, phát thải thấp.

Hệ thống quản lý, giám sát và điều hành phải hoạt động trên nền tảng số, kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ quan quản lý chuyên ngành theo quy định pháp luật.

Đề án cũng phải có phương án bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ dữ liệu, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, rửa tiền và bảo vệ môi trường.

Quy định rõ thủ tục thành lập

Theo Điều 15, cơ quan quản lý nhà nước về khu thương mại tự do lấy ý kiến các bộ, cơ quan liên quan đối với đề án thành lập.

Các bộ, cơ quan gửi ý kiến sau 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đề án. Trong thời hạn 25 ngày kể từ khi nhận ý kiến, cơ quan quản lý phải giải trình, hoàn thiện đề án và báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố xem xét, quyết định.

Nếu khu vực dự kiến thành lập ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, phải có ý kiến thống nhất bằng văn bản của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.

Như vậy, điều kiện diện tích là một trong các tiêu chí thành lập. Địa phương còn phải bảo đảm đầy đủ yêu cầu về hạ tầng, phương án quản lý và hoàn thành thủ tục theo nghị định.