Khủng hoảng nhân đạo leo thang tại Liban

Cảnh đổ nát sau cuộc không kích của Israel tại Beirut, Liban. Ảnh: THX/TTXVN

Sau bốn tuần kể từ khi xung đột Mỹ–Israel với Iran bùng nổ, hàng triệu dân thường tại Liban đang phải hứng chịu hậu quả nặng nề, khi Israel tiến hành một chiến dịch quân sự quy mô lớn thứ hai nhằm vào nước này chỉ trong vòng chưa đầy hai năm.

Khoảng 1/4 dân số Liban đã phải rời bỏ nhà cửa sau các lệnh sơ tán quy mô lớn của Israel tại miền nam và vùng ngoại ô phía nam Beirut - khu vực được gọi là Dahiyeh.

Nhiều người phải di dời rơi vào trạng thái kiệt quệ và bất lực. Ngay cả những người chưa rời nhà cũng chịu áp lực nặng nề khi các cuộc không kích tiếp diễn, giá nhiên liệu tăng cao, hoạt động kinh doanh đình trệ và chưa có dấu hiệu nào cho thấy xung đột sẽ sớm kết thúc.

Samiha, một giáo viên người Palestine từng sống gần thành phố Tyre ở miền nam Liban, cho biết trải nghiệm lần này “thực sự tồi tệ”. Tuy nhiên, do từng trải qua một chiến dịch quân sự tương tự trước đó không lâu, gia đình cô đã chuẩn bị tốt hơn.

“Đây không phải lần đầu. Giờ chúng tôi biết nên đi đâu”, cô nói, nhưng vẫn lo lắng: “Chúng tôi không biết tình hình sẽ kéo dài bao lâu, hay có giải pháp nào không”.

Những người dễ tổn thương nhất chịu tác động nặng nề

Israel gia tăng chiến dịch quân sự tại Liban từ ngày 2/3, sau khi lực lượng Hezbollah đáp trả các cuộc tấn công của Israel – được cho là để trả đũa vụ ám sát lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei trước đó hai ngày.

Mặc dù lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah trên danh nghĩa có hiệu lực từ cuối năm 2024, Liên hợp quốc ghi nhận hơn 10.000 vi phạm từ phía Israel trong giai đoạn này, khiến hàng trăm người Liban thiệt mạng.

Sau phản ứng của Hezbollah, Israel tiếp tục tăng cường không kích, đồng thời tuyên bố ý định chiếm đóng miền nam Liban và thiết lập một “vùng an ninh”. Các lệnh sơ tán được ban hành tại nhiều khu vực, gây ra cuộc khủng hoảng di dời quy mô lớn với ít nhất 1,2 triệu người bị ảnh hưởng, theo chính phủ Liban.

Khủng hoảng đặc biệt nghiêm trọng đối với các nhóm dễ bị tổn thương như lao động nhập cư, người tị nạn Syria, bệnh nhân mắc bệnh mãn tính hoặc ung thư - những người cần điều trị thường xuyên nhưng không còn điều kiện tiếp cận thuốc men hoặc bảo quản thuốc do thiếu điện và thiết bị.

Khủng hoảng nhân đạo và sang chấn tâm lý lan rộng

Các tổ chức cứu trợ và Liên hợp quốc cảnh báo tình hình hiện nay nghiêm trọng hơn rất nhiều so với năm 2024, cả về quy mô lẫn tốc độ lan rộng.

Theo đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Liban, số lượng người bị ảnh hưởng và mức độ phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự là chưa từng có. Phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ mang thai, đang phải đối mặt với nguy cơ lớn khi bị tách khỏi hệ thống chăm sóc y tế.

Tính đến nay, hơn 1.000 người đã thiệt mạng và hơn 3.000 người bị thương tại Liban, trong đó có hàng chục phụ nữ và trẻ em.

Trẻ em tiếp tục là nhóm chịu tổn thương sâu sắc nhất. Các tổ chức nhân đạo cảnh báo rằng tác động tâm lý từ bạo lực có thể kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng.

Tại một trung tâm hỗ trợ tâm lý ở Beirut, các cuộc gọi cầu cứu đang tăng nhanh. Đường dây nóng hỗ trợ sức khỏe tinh thần ghi nhận số cuộc gọi mỗi ngày tăng mạnh so với trước đây.

“Chúng tôi đã sống trong tình trạng tồi tệ suốt hai năm qua”, ông Jad Chamoun, quản lý trung tâm, cho biết. “Ngay cả khi có ngừng bắn, người dân vẫn phải sống trong cảnh bị di dời và bất ổn”.

Trước khi xung đột leo thang, khoảng 60% người dân Liban đã có dấu hiệu trầm cảm, lo âu hoặc rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD). Giờ đây, con số này có thể còn cao hơn.

“Cuộc sống của chúng tôi là một chuỗi sang chấn liên tục, vì nó không bao giờ kết thúc”, ông Chamoun nói.

Trong bối cảnh đó, nhiều người Liban đang dần chạm tới giới hạn chịu đựng. Các tổ chức và tình nguyện viên chỉ có thể cố gắng hỗ trợ phần nào cho những người đang rơi vào tuyệt vọng. “Chúng tôi ngồi cùng họ trong bóng tối… và chia sẻ nỗi đau đó. Đó là điều nặng nề nhất lúc này", ông Chamoun chia sẻ.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc