Khuyến khích người lao động cùng phối hợp nhằm khắc phục tình trạng chậm, trốn đóng bảo hiểm thất nghiệp

Tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN vẫn ở mức cao

Tháng 10/2026, UBND TP HCM đã có văn bản gửi các sở, ban, ngành, đoàn thể Thành phố; UBND các phường, xã, đặc khu về thực hiện các giải pháp thu hồi tiền chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN trên địa bàn TP. Theo đó, mặc dù đa số doanh nghiệp trên địa bàn đã nghiêm túc chấp hành các quy định về BHXH, BHYT, BHTN, song tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN vẫn duy trì ở mức cao, gây khó khăn cho việc thực hiện mục tiêu an sinh xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.

Cụ thể, theo báo cáo của BHXH TP HCM, số tiền chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN tạm tính đến ngày 31/7/2026 là 7.131,15 tỷ đồng, chiếm tỷ lệ là 4,43% so với kế hoạch thu của BHXH Việt Nam giao. Để hoàn thành chỉ tiêu thu BHXH, BHYT trong năm 2026 và khắc phục tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN, Chủ tịch UBND TP HCM đã có một loạt các chỉ đạo quyết liệt và kịp thời như: định kỳ hằng tháng cung cấp danh sách các đơn vị chậm đóng, trốn đóng cho cơ quan Công an và các sở, ban, ngành liên quan để phối hợp thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm; thực hiện phân tích dữ liệu thuế, đăng ký kinh doanh để kịp thời phát hiện các trường hợp bất thường; công khai rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng danh sách các đơn vị chậm đóng, trốn đóng với số tiền lớn và thời gian kéo dài…

Ngày 3/11/2026, lãnh đạo UBND TP Đồng Nai cũng đã làm việc với BHXH TP Đồng Nai và các sở, ngành liên quan đến việc xử lý tình trạng nợ đóng BHXH. Thông tin tại cuộc họp cho thấy, tính đến ngày 31/10, tổng số tiền chậm đóng và tiền lãi BHXH, BHYT, BHTN tại các đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn TP lên tới 583,1 tỷ đồng, tương ứng 1,52% số phải thu. Từ đầu năm đến nay, BHXH TP đã kiểm tra, phối hợp kiểm tra 321 đơn vị sử dụng lao động. Qua đó phát hiện nhiều vi phạm về đăng ký tham gia, mức đóng và hưởng chế độ. Số tiền chậm đóng được khắc phục trong quá trình kiểm tra đạt hơn 2,38 tỷ đồng…

Khuyến khích người lao động theo dõi quá trình đóng trên ứng dụng VssID

Theo BHXH Việt Nam, trong 9 tháng năm 2026, qua kiểm tra, cơ quan BHXH đã thu hồi gần 433 tỷ đồng tiền chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN; yêu cầu đăng ký tham gia hoặc đóng bổ sung cho 60.710 lao động, với số tiền phải truy đóng hơn 222,2 tỷ đồng. Trong 9 tháng đầu năm 2026, cơ quan BHXH đã chuyển 21 hồ sơ kiến nghị khởi tố sang cơ quan điều tra, gồm 9 vụ việc gian lận BHYT; 3 vụ việc có cả hành vi gian lận BHXH và gian lận BHYT; 9 vụ việc liên quan đến hành vi trốn đóng BHXH. Trong 9 tháng đầu năm 2026, cơ quan BHXH đã chuyển 21 hồ sơ kiến nghị khởi tố sang cơ quan điều tra, gồm 9 vụ việc gian lận BHYT; 3 vụ việc có cả hành vi gian lận BHXH và gian lận BHYT; 9 vụ việc liên quan đến hành vi trốn đóng BHXH.

Cũng theo, BHXH Việt Nam, dù đạt những kết quả cụ thể, việc thu hồi tiền chậm đóng vẫn gặp nhiều trở ngại. Khoảng 39.000 đơn vị không còn khả năng đóng có tổng số tiền chậm đóng khó thu hồi khoảng 5.100 tỷ đồng. Nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, giải thể, phá sản hoặc không còn ở địa chỉ đăng ký, ảnh hưởng trực tiếp đến việc giải quyết quyền lợi người lao động. Việc phát hiện vi phạm cũng gặp khó khi doanh nghiệp không đăng ký đầy đủ người thuộc diện tham gia, kê khai thiếu tiền lương làm căn cứ đóng hoặc giao kết hợp đồng mang tên cộng tác viên, dịch vụ, khoán việc nhưng có nội dung thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc để né tránh nghĩa vụ đóng. Trong khi đó, dữ liệu chia sẻ chưa chi tiết đến từng lao động, mức thu nhập; một số đơn vị chưa cung cấp hồ sơ, dữ liệu hoặc không hợp tác khi kiểm tra từ xa; lực lượng kiểm tra còn mỏng...

Trước những khó khăn này, trong những tháng cuối năm 2026, BHXH Việt Nam tiếp tục rà soát, chuẩn hóa dữ liệu chậm đóng, trốn đóng; giao nhiệm vụ cụ thể cho từng địa phương và tăng cường kiểm tra đơn vị chậm đóng kéo dài. Cơ quan BHXH đồng thời đẩy mạnh phân tích dữ liệu, đánh giá rủi ro và chia sẻ thông tin liên ngành để phát hiện người thuộc diện tham gia chưa được đăng ký, xác định đúng mức đóng, củng cố hồ sơ xử lý vi phạm…

Cùng với các biện pháp quản lý, BHXH Việt Nam hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ, khuyến khích người lao động theo dõi quá trình đóng trên ứng dụng VssID và phản ánh kịp thời khi quyền lợi bị ảnh hưởng vì sự chủ động của người lao động sẽ giúp cơ quan BHXH có thêm thông tin để phát hiện, phối hợp xử lý vi phạm.