Phòng cháy rừng từ ý thức cộng đồng

Tại bản Nà Luống, xã Nà Tấu, hơn 140ha rừng đang được cộng đồng dân cư phối hợp quản lý, bảo vệ. Việc bảo vệ diện tích rừng trên địa bàn được xác định là trách nhiệm chung của cả cộng đồng, gắn với đời sống và sinh kế của người dân. Tổ quản lý bảo vệ rừng bản Nà Luống có 15 thành viên, phân công nhiệm vụ tuần tra, kiểm tra, phát dọn thực bì, tuyên truyền nhân dân nâng cao nhận thức về công tác phòng cháy chữa cháy rừng.        

Người dân bản Nà Luống, xã Nà Tấu phát dọn thực bì, giảm thiểu nguy cơ cháy rừng trong mùa khô hanh.

Anh Lò Văn Hiếm, Trưởng bản Nà Luống, xã Nà Tấu cho biết: Bản thường xuyên tuyên truyền, vận động người dân bảo vệ rừng thông qua các cuộc họp, hệ thống loa phát thanh và sự phối hợp của kiểm lâm địa bàn với chính quyền xã. Quy định về bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng được phổ biến để từng hộ dân nắm rõ, chủ động thực hiện. Bản xây dựng quy ước, hương ước, trong đó quy định trách nhiệm của các hộ dân và biện pháp nhắc nhở, xử lý trường hợp vi phạm. Đối với người dân trước khi đốt thực bì phải thông báo với trưởng bản, tổ quản lý bảo vệ rừng, thực hiện các biện pháp an toàn phòng cháy chữa cháy rừng, tạo đường băng cản lửa để tránh cháy lan vào rừng và không đốt vào những ngày dự báo nguy cơ cháy rừng ở cấp IV, cấp V… Qua đó, ý thức tự giác của người dân từng bước nâng lên. Đến nay, trên địa bàn bản chưa xảy ra vụ cháy rừng, chặt phá rừng hay đốt nương gây cháy rừng.

Ngoài tuyên truyền, vận động, bản Nà Luống phát huy hiệu quả nguồn kinh phí chi trả dịch vụ môi trường rừng. Một phần kinh phí được sử dụng để làm đường, sửa chữa giao thông nội bản, phần còn lại chi trả cho các hộ dân tham gia tuần tra, bảo vệ rừng. Cách làm này giúp người dân thấy rõ lợi ích từ việc giữ rừng, đồng thời tạo thêm động lực để cộng đồng duy trì hoạt động bảo vệ rừng.

Ông Lò Văn Tiêng, bản Nà Luống, xã Nà Tấu chia sẻ: Chúng tôi xác định bảo vệ rừng là trách nhiệm của mỗi gia đình. Khi được tuyên truyền, chúng tôi hiểu rõ hơn tác hại của việc đốt nương không kiểm soát, nhất là trong mùa hanh khô.

Kiểm lâm địa bàn phối hợp với người dân bản Nà Luống, xã Nà Tấu tuần tra, bảo vệ rừng.

Bản Mường Tùng, xã Mường Tùng có hơn 1.000ha rừng, được quản lý, bảo vệ thông qua sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, lực lượng kiểm lâm và người dân. Tổ quản lý bảo vệ rừng của bản gồm 45 thành viên, thường xuyên phối hợp với kiểm lâm địa bàn tổ chức tuần tra, kiểm tra rừng. Anh Khoàng Văn Biên, Bí thư Chi bộ bản Mường Tùng, xã Mường Tùng cho biết: Bản phối hợp với kiểm lâm địa bàn tổ chức cho các hộ dân ký cam kết bảo vệ rừng, tuyên truyền để bà con hiểu rõ trách nhiệm của mình và tuần tra, kiểm tra rừng định kỳ. Qua đó, kịp thời phát hiện những nguy cơ mất an toàn, nhắc nhở người dân thực hiện đúng quy định, nhất là khi phát dọn thực bì, đốt nương trong mùa khô.

Với 16.912,92ha đất có rừng, trong đó rừng tự nhiên chiếm 16.671ha, rừng trồng 241,92ha, xã Mường Tùng có tỷ lệ che phủ rừng đạt 61,47%. Diện tích rừng lớn, địa hình chia cắt, hoạt động sản xuất nương đồi của người dân đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các lực lượng và người dân trong phòng cháy, chữa cháy rừng.

Hiện nay, xã Mường Tùng đã kiện toàn Ban Chỉ huy phòng cháy, chữa cháy rừng cấp xã gồm 32 thành viên; 18 tổ, đội tuần tra, kiểm tra rừng tại 13 bản với 242 thành viên. Đồng thời, phân công trách nhiệm cụ thể đến từng bản; xây dựng phương án ứng phó, chuẩn bị lực lượng, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ”. Trong thời kỳ cao điểm, địa phương duy trì trực 24/24 giờ, tăng cường tuần tra tại các khu vực có nguy cơ cháy cao. Lực lượng kiểm lâm phối hợp với công an, quân sự và chủ rừng để kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm; ứng dụng công nghệ theo dõi, phát hiện sớm nguy cơ cháy.

Từ đầu năm 2026 đến nay, kiểm lâm địa bàn phối hợp với lực lượng công an, quân sự xã và các tổ, đội tuần tra tổ chức 67 lượt kiểm tra rừng, với 412 người tham gia. Qua theo dõi ảnh vệ tinh, địa phương ghi nhận 98 điểm cháy trên địa bàn. Kiểm tra thực địa, phần lớn các điểm cháy xuất phát từ hoạt động đốt nương, xử lý thực bì hoặc cháy cỏ, cây bụi. Khi phát hiện cháy, lực lượng chức năng đã huy động người dân tại các bản tham gia dập lửa, kịp thời kiểm soát đám cháy, hạn chế nguy cơ cháy lan.

Lực lượng kiểm lâm phối hợp với công an, tổ quản lý bảo vệ rừng xã Mường Tùng tuần tra rừng.

Ông Điêu Vương Cường, kiểm lâm địa bàn xã Mường Tùng cho biết: Trong mùa hanh khô, chúng tôi tăng cường phối hợp với trưởng bản, bí thư chi bộ, tổ quản lý bảo vệ rừng và người dân để kiểm tra những khu vực có nguy cơ cháy cao. Qua công tác theo dõi, khi phát hiện điểm cháy, lực lượng kiểm lâm phối hợp với địa phương xác minh thực tế, huy động người dân tại chỗ tham gia xử lý. Đồng thời, thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhở người dân thực hiện các biện pháp an toàn khi đốt nương, xử lý thực bì, chủ động phòng ngừa nguy cơ cháy lan vào rừng.

Điện Biên hiện có hơn 434.000ha rừng, tỷ lệ che phủ đạt khoảng 45,85%. Bước vào mùa khô 2026-2027, nguy cơ cháy rừng gia tăng do nắng nóng, hanh khô và diễn biến phức tạp của hiện tượng El Nino. Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh ghi nhận trên 4.600 điểm cháy, trong đó 15 điểm gây thiệt hại trên 16,5ha rừng. Nhiều điểm cháy xuất phát từ hoạt động đốt dọn thực bì phục vụ sản xuất nương và cháy cỏ, cây bụi.

Những con số trên cho thấy nguy cơ cháy rừng vẫn hiện hữu, nhất là tại khu vực có hoạt động canh tác, làm nương. Để hạn chế thiệt hại, bên cạnh sự chủ động của lực lượng chức năng, mỗi người dân cần nâng cao trách nhiệm trong bảo vệ rừng, chấp hành nghiêm các quy định về phòng cháy, chữa cháy rừng. Cộng đồng dân cư tiếp tục phát huy vai trò tự quản, duy trì tuần tra, kịp thời phát hiện và xử lý nguy cơ cháy ngay từ cơ sở.