Kích cung cuối tuần sáng tạo: Tạo 'luật chơi' để doanh nghiệp tham gia (Bài 1)

* Theo ông, “48 giờ cuối tuần” trong phát triển du lịch TP.HCM đã thực sự được xem là không gian kinh tế riêng hay vẫn đang khai thác theo cách tự phát?

Ông Phạm Huy Bình

- “48 giờ cuối tuần” cần được xem như một không gian kinh tế độc lập chứ không còn là phần phụ thêm của hoạt động du lịch thường nhật. Thành phố có sản phẩm, điểm đến nhưng phần lớn vận hành rời rạc, chưa được quy hoạch và điều phối như một dòng chảy thống nhất. “Cuối tuần” cần được nhìn nhận như một đơn vị không gian - thời gian kinh tế: Trong 48 giờ, một người dân có thể trải nghiệm trọn chuỗi giải trí - thể thao - nghỉ dưỡng biển ngay trong cùng một địa giới hành chính

Xét về dư địa phát triển còn rất rộng. Thứ nhất, chi tiêu cuối tuần lâu nay dịch chuyển ra ngoài địa bàn thì nay hoàn toàn có thể giữ lại và luân chuyển trong nội bộ Thành phố. Thứ hai, với thị trường hơn 14 triệu cư dân tại chỗ, vốn ổn định và ít chịu tác động mùa vụ hơn so với khách phương xa. Thứ ba là kinh tế đêm và kinh tế trải nghiệm những lĩnh vực mà chúng ta vẫn còn khoảng cách so với các đô thị tương đương trong khu vực. Vì thế, cần chuyển từ “khai thác tự phát” sang “thiết kế chủ động” một nền kinh tế 48 giờ cuối tuần.

* Hiện các sản phẩm, dịch vụ cuối tuần đã đáp ứng như thế nào nhu cầu của không chỉ du khách mà của hơn 14 triệu dân nội đô?

- Các sản phẩm cuối tuần hiện nay chỉ mới đáp ứng được một phần nhu cầu và còn những khoảng trống rõ rệt. Sản phẩm tập trung hầu như ở khu vực trung tâm, trùng lặp về mô-típ, hoạt động ban đêm còn mỏng và mức độ tích hợp giữa các dịch vụ chưa cao. Ngoài ra, sản phẩm chủ yếu thiết kế cho du khách mà chưa hướng đến thị trường 14 triệu cư dân nội đô - nhóm tạo ra nhu cầu đều đặn mỗi cuối tuần và cũng là nhóm mà chi tiêu đang “chảy” ra ngoài nhiều nhất khi sản phẩm tại chỗ chưa đủ hấp dẫn. Phục vụ tốt thị trường cư dân chính là nền tảng để giữ chân chi tiêu.

Có thể thấy, nhu cầu của thị trường là hiện hữu, vấn đề nằm ở phía cung, đặc biệt là khung thể chế và môi trường thực thi. Cần có cơ chế đủ linh hoạt cùng các thủ tục đầu tư, cấp phép gọn nhẹ để khuyến khích doanh nghiệp phát triển những sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới. Đồng thời, hạ tầng kết nối giữa các khu vực vẫn thiếu tính đồng bộ, trong khi quá trình số hóa chưa theo kịp yêu cầu phát triển, làm hạn chế khả năng tạo ra các trải nghiệm và chuỗi giá trị liên thông.

* TP.HCM cần tổ chức lại hệ sinh thái du lịch - ẩm thực - mua sắm - giải trí theo mô hình nào để tạo thành các “gói trải nghiệm cuối tuần” trọn vẹn?

- Hướng tổ chức là mô hình “tuần hoàn trải nghiệm đa cực” kết nối du lịch, ẩm thực, mua sắm và giải trí thành những “gói trải nghiệm cuối tuần” trọn vẹn, tổ chức theo tuyến chứ không theo điểm rời rạc.

Một “gói 48 giờ” lý tưởng gồm ba lớp: Sự kiện hoặc điểm nhấn dẫn dắt (lễ hội, sự kiện thể thao - giải trí, tuyến di sản đêm) đóng vai “thỏi nam châm” tạo lý do để khách tham gia; Lớp dịch vụ bổ trợ bao quanh (lưu trú, ẩm thực, vận chuyển, mua sắm) để giữ chân và gia tăng chi tiêu và lớp số hóa kết nối toàn hành trình như “hộ chiếu 48 giờ” tích điểm, ưu đãi liên khu vực.

* Sở dự kiến có những nhóm giải pháp nào để doanh nghiệp dám đầu tư và thử nghiệm sản phẩm mới?

- Doanh nghiệp chỉ dám đầu tư khi “luật chơi” đủ rõ ràng, đủ nhanh và đủ ổn định. Vì vậy, quan trọng nhất là thiết lập cơ chế phối hợp “một cửa liên ngành” để rút ngắn thời gian cấp phép các sự kiện kinh tế đêm và lễ hội cuối tuần, với cam kết thời hạn công khai. Đi cùng là một “không gian thử nghiệm có kiểm soát” cho phép doanh nghiệp thử các định dạng sản phẩm mới trong phạm vi và thời gian xác định. Chúng tôi thực hiện trên cơ sở vận dụng tinh thần cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 98 và hướng tới luật hóa trong Luật Đô thị đặc biệt đang được xây dựng.

Sở cũng nghiên cứu đề xuất gói hỗ trợ qua các định chế tài chính của Thành phố chẳng hạn cấp bù lãi suất qua HFIC cho đầu tư hạ tầng kinh tế đêm và cuối tuần cùng ưu đãi tiếp cận mặt bằng, không gian công cho hoạt động sự kiện.

Cuối cùng là nền tảng dữ liệu dùng chung, lịch sự kiện thống nhất và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, khởi nghiệp sáng tạo tham gia chuỗi dịch vụ. Mục tiêu xuyên suốt của cả ba nhóm là giảm rủi ro chính sách cho doanh nghiệp đó mới là động lực thật sự để khu vực tư nhân mạnh dạn sáng tạo.

* Sở Du lịch sẽ đóng vai trò “nhạc trưởng” như thế nào?

- Vai trò “nhạc trưởng” không phải là làm thay thị trường mà là kiến tạo luật chơi, kết nối các bên và điều phối nhịp chung. Doanh nghiệp vẫn là người biểu diễn chính; Sở giữ vai trò bảo đảm cả dàn nhạc chơi cùng một bản phối.

Chúng tôi sẽ nghiên cứu đưa “48 giờ cuối tuần” vào định hướng phát triển du lịch Thành phố để các bên liên quan cùng tham gia triển khai thực hiện. Sở đề xuất Ủy ban nhân dân giao đơn vị chủ trì xây dựng một lịch sự kiện cấp Thành phố và điều phối phối hợp liên ngành, để các sự kiện không chồng chéo và dòng khách được dẫn dắt hợp lý, đồng thời xây dựng bộ chỉ tiêu đo lường để theo dõi hiệu quả từ chi tiêu, số đêm lưu trú cuối tuần đến thời gian cấp phép trung bình.

Để thực hiện, Sở sẽ chọn một đến hai hành lang hoặc khu vực thí điểm để triển khai trước, vừa làm vừa hoàn thiện. Các sản phẩm chủ lực có khả năng tạo dòng khách và dòng chi tiêu rõ nét như lễ hội cuối tuần, các hoạt động kinh tế đêm, sự kiện văn hóa - thể thao và các tuyến trải nghiệm liên kết giữa du lịch, ẩm thực, mua sắm. Sau giai đoạn thí điểm, cần đánh giá hiệu quả và hoàn thiện mô hình trước khi nhân rộng trên quy mô toàn Thành phố.