Kiểm soát trên nền tảng số

Hàng giả, hàng kém chất lượng có thể xuất hiện trên các nền tảng bán hàng trực tuyến. Ảnh: Minh họa AI

Điều này đòi hỏi cơ quan chức năng mạnh tay hơn trong công tác kiểm soát, xử lý vi phạm.

Hàng giả, kém chất lượng trôi nổi trên nền tảng số

Qua một web bán hàng, anh P.T.L (phường Thanh Khê) đặt mua chiếc tai nghe không dây mang nhãn hiệu của một thương hiệu lớn với giá hơn 400 nghìn đồng. Tuy nhiên, sau một tuần sử dụng, chất lượng món hàng không như kỳ vọng, phát sinh nhiều lỗi. Sau khi tìm kiếm thông tin, đối chiếu giá niêm yết sản phẩm trên các đại lý chính thức của hãng, anh L. mới biết mình mua nhầm hàng giả.

“Chiếc tai nghe chính hãng có giá cao hơn gấp đôi, khoảng 1,2 triệu đồng. Do tâm lý ham rẻ nên mình mua nhầm hàng giả mà không hay. Nhìn bề ngoài, khó phân biệt được đâu là hàng thật, đâu là hàng giả”, anh L. cho biết.

Theo Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) thành phố Đà Nẵng, đơn vị ghi nhận các nhóm hàng hóa có nguy cơ vi phạm cao chủ yếu tập trung vào nhóm hàng thời trang, mỹ phẩm, giày dép, túi xách, đồng hồ, một số sản phẩm điện tử. Đây là những mặt hàng có nhu cầu tiêu dùng lớn, dễ tiêu thụ và mang lại lợi nhuận cao cho các đối tượng vi phạm.

Thủ đoạn vi phạm tinh vi

Ông Phạm Ngọc Sơn, Chi cục trưởng Chi cục QLTT thành phố cho hay, trên môi trường thương mại điện tử, nhiều đối tượng lợi dụng tính ẩn danh, sử dụng tài khoản mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, livestream bán hàng để kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm nhãn hiệu, hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ. “Hàng hóa thường không có địa điểm kinh doanh cố định, được cất giấu tại nhà riêng, kho hàng nhỏ lẻ hoặc vận chuyển qua các đơn vị giao nhận nên gây khó khăn cho công tác phát hiện, kiểm tra, xác minh và xử lý”, ông Sơn nói.

Đáng lo ngại, đối tượng đăng tải hình ảnh hàng chính hãng để quảng cáo nhưng lại bán sản phẩm rẻ tiền, hàng giả mạo nhãn hiệu hoặc không rõ nguồn gốc xuất xứ, ảnh hưởng trực tiếp quyền lợi người tiêu dùng và uy tín của doanh nghiệp chân chính. Nhiều đối tượng dùng tài khoản ảo, không công khai thông tin thật, thường xuyên thay đổi địa chỉ kinh doanh, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội hoặc giao dịch qua trung gian.

Đối với hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, việc nhận diện vi phạm trong nhiều trường hợp đòi hỏi chuyên môn sâu hoặc cần ý kiến xác nhận từ chủ thể, đặc biệt đối với các sản phẩm có mức độ làm giả rất tinh vi. Việc thu thập chứng cứ điện tử, xác định chủ thể vi phạm trên không gian mạng, truy vết nguồn hàng gặp nhiều khó khăn do đối tượng hoạt động liên tỉnh, thậm chí có yếu tố xuyên biên giới...

“Không có vùng cấm, không có ngoại lệ” trong xử phạt

Theo ông Phạm Ngọc Sơn, trong tháng 5/2026, thành phố thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện yêu cầu mở đợt cao điểm đấu tranh chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Theo đó, tập trung rà soát, nắm chắc địa bàn, sàng lọc đối tượng, nhóm hàng có nguy cơ vi phạm cao để xây dựng phương án kiểm tra phù hợp; tăng cường kiểm tra đột xuất đối với các cơ sở kinh doanh, kho chứa hàng, điểm tập kết và hoạt động kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử.

Lực lượng chức năng phát hiện và tạm giữ 650 cáp sạc điện thoại có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu Apple được rao bán qua facebook. Ảnh: Đội QLTT số 5

Trong đợt kiểm tra, Đội QLTT số 5 phát hiện trang facebook “Quocmobile.Boliduo” có dấu hiệu kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu tại địa bàn phường Liên Chiểu. Cơ quan chức năng phát hiện cơ sở này bày bán 650 cáp sạc điện thoại có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu Apple với tổng trị giá tang vật vi phạm hơn 9 triệu đồng.

Tiếp đó, Đội QLTT số 2 kiểm tra đột xuất 5 cơ sở kinh doanh có dấu hiệu vi phạm trên địa bàn Đà Nẵng, trong đó có 1 cơ sở kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử. Qua đó phát hiện 652 sản phẩm có dấu hiệu giả mạo nhiều nhãn hiệu nổi tiếng được bảo hộ tại Việt Nam. Tổng trị giá tang vật vi phạm hơn 246 triệu đồng.

“Quan điểm của chúng tôi là xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo đúng quy định pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng”, ông Sơn nhấn mạnh.

Giai đoạn 2026-2027, Chi cục QLTT thành phố triển khai xây dựng hệ thống ứng dụng AI và dữ liệu lớn trong quản lý, tiếp nhận phản ánh, hỗ trợ nhận diện, xác thực và cảnh báo hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số.

Trong đó, lập kênh tiếp nhận phản ánh để người dân, doanh nghiệp cung cấp thông tin, hình ảnh, video, vị trí và theo dõi quá trình xử lý phản ánh liên quan hàng hóa có dấu hiệu vi phạm. Xây dựng cơ sở dữ liệu mẫu về hàng thật - hàng giả, nhãn hiệu được bảo hộ, hồ sơ vụ việc, dấu hiệu vi phạm và dữ liệu phản ánh. Chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, phân luồng, xử lý, theo dõi, báo cáo và lưu trữ hồ sơ điện tử...

Theo ông Sơn, giải pháp lâu dài bên cạnh công tác kiểm tra và xử lý vi phạm vẫn là tuyên truyền, phổ biến pháp luật và nâng cao nhận thức xã hội. Thời gian tới, Chi cục QLTT thành phố tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ, thương mại điện tử và chống hàng giả thông qua nhiều hình thức như hội nghị, truyền thông trên báo chí, website, mạng xã hội và các hoạt động phối hợp với địa phương, hiệp hội ngành nghề; hướng tới doanh nghiệp, hộ kinh doanh, người tiêu dùng.