Kiểm soát vi phạm pháp luật liên quan đến động vật hoang dã

“Kho báu” sinh học trước nguy cơ bị xâm hại

Là tỉnh có diện tích rừng tự nhiên lớn, với hơn 393.000 ha, Thanh Hóa được ví như một trong những “kho báu” về đa dạng sinh học của khu vực Bắc Trung Bộ. Theo thống kê của ngành chức năng, trên địa bàn tỉnh hiện có hơn 1.800 loài động vật hoang dã sinh sống, trong đó nhiều loài quý hiếm, có giá trị đặc biệt về khoa học và bảo tồn. Thế nhưng, đằng sau màu xanh bạt ngàn của núi rừng, sự bình yên của muông thú đang phải đối mặt với nhiều mối đe dọa. Vì lợi nhuận trước mắt, không ít đối tượng đã bất chấp các quy định của pháp luật, sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, thậm chí mang tính tận diệt để săn bắt động vật hoang dã.

Từ việc đặt bẫy thú rừng, bẫy chim trời, đến sử dụng thuốc nổ, xung điện để khai thác trái phép nguồn lợi thủy sản, tất cả đều gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với môi trường sinh thái và đa dạng sinh học. Đáng lo ngại hơn, tình trạng mua bán, vận chuyển, quảng cáo các sản phẩm từ động vật hoang dã còn diễn ra công khai trên không gian mạng. Các đối tượng lợi dụng mạng xã hội, các nền tảng trực tuyến để giao dịch, chào bán, che giấu hành vi vi phạm, khiến công tác phát hiện, xử lý gặp không ít khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ phức tạp, gây bức xúc trong dư luận xã hội.

Công an xã Sao Vàng vận động người dân giao nộp động vật hoang dã.

Trước thực trạng đó, Công an tỉnh Thanh Hóa đã đồng bộ vào cuộc, phối hợp chặt chẽ với lực lượng Kiểm lâm, Kiểm ngư mở nhiều đợt cao điểm truy quét, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Không quản ngại địa hình hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt, những cuộc tuần tra xuyên đêm, những đợt rà soát tại các địa bàn trọng điểm đã được triển khai quyết liệt, liên tục.

Thượng úy Lê Văn Đức, cán bộ Công an xã Yên Thọ cho hay: “Địa bàn xã có diện tích rừng lớn, nhiều khu vực giáp ranh, các đối tượng thường lợi dụng đêm tối hoặc thời điểm vắng người để đặt bẫy, săn bắt động vật hoang dã. Vì vậy, lực lượng Công an xã đã chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền xây dựng kế hoạch phối hợp với Kiểm lâm địa bàn, tăng cường tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm, kiên quyết không để hình thành “điểm nóng”.

Tại xã biên giới Na Mèo, nơi có những cánh rừng già với hệ sinh thái phong phú, đây cũng là địa bàn tiềm ẩn nguy cơ cao về săn bắt, vận chuyển trái phép động vật rừng qua biên giới. Nhận diện rõ những nguy cơ đó, Công an xã Na Mèo đã chủ động phối hợp với Hạt Kiểm lâm và Ban Quản lý rừng phòng hộ xây dựng mạng lưới giám sát chặt chẽ, tăng cường kiểm soát ngay từ cửa rừng. Mục tiêu đặt ra là chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm, ngăn chặn kịp thời và xử lý nghiêm các vụ việc vi phạm, không để hình thành các tuyến, điểm nóng phức tạp.

Lấy tuyên truyền làm “gốc”, nâng cao ý thức cộng đồng

Song song với các biện pháp nghiệp vụ, công tác tuyên truyền, vận động quần chúng được lực lượng Công an và các ngành chức năng xác định là giải pháp mang tính căn cơ, lâu dài. Bằng nhiều hình thức linh hoạt, phù hợp với đặc thù từng địa bàn, nhất là tại các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, người dân được phổ biến, giải thích rõ các quy định của pháp luật về bảo vệ rừng và động vật hoang dã.

Thông qua những buổi họp thôn, sinh hoạt cộng đồng, lồng ghép tuyên truyền tại các đợt tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng đã giúp bà con hiểu rằng bảo vệ rừng, bảo vệ động vật hoang dã chính là bảo vệ cuộc sống và tương lai của bản làng. Không chỉ là những điều luật khô khan, câu chuyện về giá trị của rừng, của muông thú gắn liền với sinh kế, môi trường sống và sự phát triển bền vững đã dần thấm sâu vào nhận thức của người dân.

Với phương châm “mưa dầm thấm lâu”, nhận thức của người dân tại nhiều địa bàn đã có sự chuyển biến rõ rệt. Tình trạng săn bắt tự phát giảm đáng kể; nhiều hộ gia đình đã tự nguyện giao nộp các cá thể động vật hoang dã đang nuôi nhốt để bàn giao cho cơ quan chức năng thả về môi trường tự nhiên. Đây là những tín hiệu tích cực, minh chứng sinh động cho hiệu quả của công tác tuyên truyền, vận động quần chúng trong bảo vệ động vật hoang dã.

Thiếu tá Phạm Văn Hợp, Trưởng Công an xã Na Mèo cho biết: Thời gian qua, Công an xã đã đồng loạt ra quân thực hiện đợt cao điểm phòng ngừa, đấu tranh và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ động vật hoang dã. Trọng tâm là đẩy mạnh tuyên truyền, cảnh báo nguy cơ; kiên quyết triệt phá các đường dây mua bán, vận chuyển trái phép động vật hoang dã; tăng cường nắm chắc tình hình tại thôn, bản, khu dân cư; quản lý, giám sát chặt chẽ các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, chợ dân sinh nhằm kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm.

Thời gian qua, Công an tỉnh Thanh Hóa đã mở nhiều đợt cao điểm kiểm tra, đấu tranh, xử lý vi phạm liên quan đến động vật hoang dã trên phạm vi toàn tỉnh. Lực lượng Công an các đơn vị, địa phương phối hợp chặt chẽ với Kiểm lâm trong điều tra, xử lý các vụ việc có dấu hiệu tội phạm; tập trung triệt phá các đường dây, tụ điểm mua bán, vận chuyển động vật hoang dã trái phép; quản lý, giám sát chặt chẽ các cơ sở kinh doanh ăn uống, chợ dân sinh có nguy cơ tiêu thụ động vật hoang dã trái pháp luật.

Với sự vào cuộc quyết liệt đó, trong năm 2025, Công an tỉnh Thanh Hóa đã tiếp nhận 10 cá thể là động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý hiếm do quần chúng nhân dân tự nguyện giao nộp, cùng hàng chục vũ khí, vật liệu và dụng cụ săn bắt động vật hoang dã. Công an các đơn vị, địa phương đã phát hiện 6 vụ việc vi phạm, trong đó ra quyết định xử phạt 5 đối tượng có hành vi săn bắt các loài chim di cư trái pháp luật.

Có thể thấy, cuộc chiến chống săn bắt, buôn bán trái phép động vật hoang dã vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Lợi nhuận lớn từ việc mua bán động vật hoang dã, cùng với những thủ đoạn ngày càng tinh vi của các đối tượng vi phạm, đòi hỏi sự vào cuộc bền bỉ, kiên trì và quyết liệt hơn nữa của các cấp, các ngành, các địa phương. Để nhiệm vụ này đạt hiệu quả thực chất và lâu dài, bên cạnh nỗ lực của lực lượng Công an và các ngành chức năng, điều quan trọng nhất vẫn là ý thức tự giác và trách nhiệm của mỗi người dân. Khi cộng đồng nói không với các sản phẩm từ động vật hoang dã, khi mỗi người dân trở thành một “lá chắn” bảo vệ rừng, thì sự bình yên của núi rừng Thanh Hóa mới thực sự được giữ vững, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và hướng tới một tương lai phát triển bền vững cho hôm nay và các thế hệ mai sau.

Trần Thắng