Kiếm tới 15.000 USD bằng cách “bán” khuôn mặt cho nhà sáng tạo AI

Tại Trung Quốc, thị trường trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển cho phép người dân bình thường kiếm thu nhập bằng cách cấp phép dữ liệu khuôn mặt của họ cho những người sáng tạo nội dung kỹ thuật số. Ảnh: SCMP.

Có một quan điểm đang được đặt ra trong ngành sáng tạo nội dung: với các đạo diễn, khuôn mặt của người nổi tiếng mới có giá trị nhận diện, còn những gương mặt bình thường hoàn toàn có thể để AI tạo ra.

Nhưng tại Trung Quốc, một thị trường mới đang dần hình thành theo hướng ngược lại. Ngày càng nhiều nền tảng chuyên kết nối những người bình thường với các nhà sáng tạo nội dung, cho phép họ kiếm tiền bằng cách cấp quyền sử dụng khuôn mặt của mình trong các bộ phim ngắn do AI tạo ra, quảng cáo và trò chơi điện tử.

Đây là sự thay đổi đáng chú ý so với trước đây. Kể từ tháng 4, những giao dịch mua bán quyền sử dụng khuôn mặt vốn chủ yếu được thực hiện kín trong các nhóm trò chuyện của giới điện ảnh và truyền hình Trung Quốc đang dần chuyển lên các nền tảng công khai.

Theo National Business Daily, một nhân viên ngân hàng đã kiếm được gần 2.500 nhân dân tệ (370 USD) sau khi một công ty quảng cáo mua quyền sử dụng hình ảnh khuôn mặt của anh 7 lần chỉ trong vòng 3 ngày.

Một trong những nền tảng mới nổi là Yuanxiang Xinsheng, có trụ sở tại Thâm Quyến và bắt đầu hoạt động từ tháng 5. Sau khi đăng ký tài khoản và xác minh danh tính, người dùng có thể tạo cho mình một hồ sơ “diễn viên kỹ thuật số”.

Điểm đáng chú ý là người dùng không chỉ đơn giản đưa khuôn mặt lên để chào bán. Họ có thể tự đặt ra những điều kiện cụ thể đối với bên mua, chẳng hạn thời gian được phép sử dụng hình ảnh, những loại nội dung bị cấm, hay việc bên mua có được quyền tiếp tục chỉnh sửa và sử dụng hình ảnh đó cho các mục đích khác hay không.

Mức phí cũng rất rộng, từ 50 nhân dân tệ (7 USD) cho một quyền sử dụng đến 99.999 nhân dân tệ (15.000 USD).

Trên Yuanxiang Xinsheng, một người đàn ông 34 tuổi họ Trần đang để giá 99 nhân dân tệ cho mỗi lần sử dụng khuôn mặt của mình. Anh đồng ý để hình ảnh xuất hiện trong các nội dung về tình yêu và gia đình, nhưng không chấp nhận những dự án có yếu tố kinh dị hoặc nội dung tình dục.

Với một số người, việc đưa khuôn mặt lên nền tảng không đơn thuần là cách kiếm thêm thu nhập mà còn là một biện pháp để kiểm soát cách hình ảnh của họ được sử dụng trong thời đại AI.

Kele, một phụ nữ đến từ tỉnh Quảng Đông, miền Nam Trung Quốc, tham gia nền tảng này chính vì muốn bảo vệ danh tính kỹ thuật số của mình.

“Tôi không còn lo AI lấy cắp khuôn mặt của mình. Nếu ai đó muốn sử dụng nó, họ phải trả tiền cho tôi”, cô nói.

Các nhà sáng tạo video bằng AI có thể tìm kiếm những “diễn viên kỹ thuật số” phù hợp trên nền tảng rồi mua quyền sử dụng khuôn mặt của họ. Tuy nhiên, Yuanxiang Xinsheng nhấn mạnh một điểm quan trọng: việc đồng ý cho sử dụng khuôn mặt không mặc nhiên đồng nghĩa với việc cho phép bên mua dùng dữ liệu đó để huấn luyện AI.

Muốn sử dụng dữ liệu khuôn mặt cho mục đích huấn luyện, các bên phải có thỏa thuận rõ ràng.

Một nền tảng khác, Xinzhua, được ra mắt tại Thành Đô hồi tháng 4. Nền tảng này hiện có khoảng 370 hồ sơ “diễn viên kỹ thuật số”, với mức phí từ 500 nhân dân tệ (75 USD) đến 6.000 nhân dân tệ.

Xinzhua chia quyền sử dụng thành nhiều nhóm dựa trên mục đích, trong đó có quảng cáo truyền hình (TVC), người mẫu, phim điện ảnh, hoạt hình và trò chơi.

Gương mặt được sử dụng thường xuyên nhất trên nền tảng này thuộc về một phụ nữ họ Lâm. Cô đưa ra 4 lựa chọn cấp phép khác nhau và mỗi lựa chọn đều có giá 500 nhân dân tệ.

Điều khoản sử dụng cho phép khuôn mặt của cô xuất hiện trong nhiều dạng vai diễn khá đặc thù, từ nhân vật phản diện, nhân vật mặc trang phục hở, nhân vật mang thân phận người nước ngoài cho đến những cảnh nhân vật chết.

Đối với các nhà sáng tạo, Xinzhua cũng cung cấp công cụ tìm kiếm theo nhiều tiêu chí như giới tính, độ tuổi, phong cách và thể loại. Nền tảng thậm chí có riêng một danh mục dành cho trẻ em, dù đến nay chưa có hồ sơ nào của người chưa thành niên được đăng tải.

Chính điều này đang khiến giới pháp lý đặc biệt quan tâm.

Các chuyên gia cảnh báo rằng việc đưa dữ liệu khuôn mặt lên những thị trường như vậy có thể kéo theo nhiều vấn đề về quyền riêng tư và sự đồng thuận, nhất là khi đối tượng liên quan là trẻ em.

Theo các chuyên gia, trẻ dưới 14 tuổi cần có sự đồng ý của cha mẹ khi dữ liệu khuôn mặt được xử lý. Với nhóm 16 và 17 tuổi, pháp luật có thể cho phép họ tự đồng ý với việc sử dụng dữ liệu của mình, nhưng vấn đề nằm ở chỗ những người ở độ tuổi này có thể chưa nhận thức đầy đủ những hệ quả lâu dài của quyết định.

Beijing News cho biết một số nền tảng cấp phép dữ liệu khuôn mặt đang sử dụng những mẫu hợp đồng có điều khoản nghiêng về phía đơn vị vận hành.

Dai Yue, luật sư tại Công ty Luật Hairun Tianrui, cho biết một số hợp đồng yêu cầu người dùng từ bỏ quyền khiếu nại liên quan đến khuôn mặt, giọng nói, tên tuổi và nhiều quyền nhân thân khác.

Điều khoản về việc hủy cấp phép cũng có thể khiến người dùng chịu rủi ro đáng kể. Trong một số trường hợp, nếu muốn rút lại quyền sử dụng trước thời hạn, người dùng có thể phải chịu khoản phạt ít nhất 50.000 nhân dân tệ (7.500 USD).

Trong khi đó, nếu nền tảng chậm thanh toán cho người dùng, trách nhiệm mà họ phải chịu theo hợp đồng lại thấp hơn rất nhiều.

Sự xuất hiện của thị trường “cho thuê khuôn mặt” vì thế đang tạo ra những phản ứng trái chiều trên mạng xã hội Trung Quốc đại lục.

Một số người nhìn thấy cơ hội kiếm tiền mới cho những người vốn không có cơ hội bước vào ngành giải trí.

Một người dùng bình luận rằng người bình thường cuối cùng cũng có thể biến giấc mơ trở thành diễn viên thành hiện thực, đồng thời tìm được một cách kiếm tiền mà “nằm yên cũng có tiền”.

Nhưng không phải ai cũng tin rằng những khuôn mặt đời thường sẽ thực sự có giá trị trên thị trường AI.

Một người dùng khác đặt câu hỏi về triển vọng của mô hình này và cho rằng đối với các đạo diễn, chỉ khuôn mặt người nổi tiếng mới có giá trị nhận diện. Còn với những gương mặt bình thường, AI hoàn toàn có thể tạo ra một khuôn mặt mới thay thế.

Cuộc tranh luận này cũng phản ánh một câu hỏi lớn hơn đang xuất hiện cùng sự phát triển của AI tạo sinh: khi máy móc có thể tạo ra gần như vô hạn khuôn mặt nhân tạo, liệu khuôn mặt thật của một người bình thường có trở thành một loại tài sản kỹ thuật số có thể mua bán và cấp phép hay không?