Phân tích quá trình nâng cấp kỹ thuật của dòng UAV tự sát Shahed trên chiến trường hiện đại

Dòng máy bay không người lái (UAV) Shahed đã phát triển từ một mẫu UAV tự sát đơn lẻ thành một hệ sinh thái vũ khí tấn công đa dạng. Nhờ các bài học thực tiễn từ xung đột quân sự, nền tảng này liên tục nâng cấp hệ thống dẫn đường, động cơ đẩy và công nghệ tự chủ để thích ứng với lưới lửa phòng thủ của đối phương.

Khởi nguồn từ vũ khí chiến tranh tiêu hao giá rẻ

Các nguyên mẫu đầu tiên của Shahed-136 được nghiên cứu và phát triển từ đầu thập niên 2010 trước khi chính thức đưa vào sản xuất hàng loạt vào năm 2021. Thiết kế khí động học cánh tam giác đặc trưng của dòng vũ khí này đã trở thành nền tảng để phát triển mẫu Geran-2 trong chiến dịch quân sự tại Ukraine.

UAV Shahed-136 tạo ra xu hướng phát triển UAV tự sát giá rẻ trên thế giới.

Hiệu quả của Shahed-136 bắt nguồn từ bài toán chi phí kinh tế bất đối xứng. Với mức giá ước tính từ 30.000 đến 80.000 USD mỗi chiếc, phương tiện này buộc lực lượng phòng thủ phải tiêu hao các loại tên lửa đánh chặn đắt đỏ gấp 10 đến 20 lần, biến vũ khí tự sát thành công cụ làm suy kiệt hệ thống phòng không chiến thuật.

Thách thức phòng không và bước chuyển sang động cơ phản lực

Trong giai đoạn đầu tham chiến diện rộng, cấu tạo đơn giản và tốc độ hành trình thấp của động cơ cánh quạt đốt trong đã bộc lộ nhiều điểm yếu. Khi bay ở tầm thấp theo lộ trình định sẵn, phương tiện dễ bị các đội súng máy cơ động đón lõng bắn hạ hoặc bị áp chế bởi khí tài tác chiến điện tử.

Mẫu UAV Shahed với động cơ phản lực giúp tăng tốc độ hành trình.

Để giải quyết nhược điểm thời gian phản ứng của đối phương, các biến thể mới như Shahed-238 và Geran-4 đã chuyển sang trang bị động cơ phản lực cỡ nhỏ. Sự thay đổi về động lực học này mang lại vận tốc bay lớn hơn đáng kể, thu hẹp cửa sổ đánh chặn của mạng lưới hỏa lực mặt đất.

Tích hợp thị giác máy tính và định vị tự chủ

Bên cạnh việc cải thiện tốc độ cơ động, cấu trúc điều khiển của phương tiện cũng được thay đổi toàn diện để kháng nhiễu vô tuyến. Các giải pháp định vị đa kênh kết hợp giữa quán tính, định vị vệ tinh và so sánh địa hình mặt đất giúp phương tiện giữ vững đường bay ngay cả trong môi trường bị gây nhiễu định vị toàn cầu.

UAV tự sát Geran-5 với hình dáng giống phương tiện lai tên lửa hành trình.

Đáng chú ý, phiên bản Geran-5 đã tích hợp trí tuệ nhân tạo cùng thị giác máy tính dựa trên cụm cảm biến quang - điện tử. Thiết bị có khả năng tự động đối chiếu hình ảnh thực địa thời gian thực với bản đồ số nạp sẵn trong bộ nhớ, vận hành hoàn toàn độc lập mà không cần duy trì kết nối tín hiệu điều khiển từ bên ngoài.