Kiến nghị xử lý nhiều trường hợp có dấu hiệu trốn thuế từ chuyển nhượng đất

Người dân làm thủ tục liên quan đến đất đai (ảnh minh họa).

Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm giao Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, thời gian qua, nhiều đơn vị Kiểm sát ở địa phương đã chủ động phát hiện, kiến nghị xử lý các hành vi vi phạm có nguy cơ ảnh hưởng đến lợi ích Nhà nước và xã hội.

Tại TP Cần Thơ, thông qua quá trình kiểm sát các vụ án dân sự liên quan đến tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, VKSND Khu vực 3 đã phát hiện một số trường hợp có dấu hiệu kê khai giá chuyển nhượng không đúng thực tế nhằm giảm nghĩa vụ thuế. Từ đó, đơn vị đã ban hành ba kiến nghị khắc phục, phòng ngừa vi phạm pháp luật trong lĩnh vực thuế gửi đến Thuế cơ sở 5 TP Cần Thơ.

Theo nội dung kiến nghị thứ nhất, vụ việc phát sinh từ tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa các cá nhân tại xã Trường Xuân (trước đây thuộc huyện Thới Lai). Trong quá trình giải quyết vụ án, cơ quan kiểm sát nhận thấy các bên đã thỏa thuận giá chuyển nhượng thực tế là 1,548 tỉ đồng, nhưng trong hợp đồng công chứng chỉ ghi 405 triệu đồng, tạo ra chênh lệch hơn 1,143 tỉ đồng. Việc ghi giá thấp hơn thực tế có dấu hiệu nhằm giảm số thuế phải nộp, gây thất thu ngân sách Nhà nước.

Ở kiến nghị thứ hai, VKSND Khu vực 3 phát hiện trường hợp chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà Võ Thị Xuân Lan và ông Trần Minh Nhân. Hồ sơ vụ án cho thấy các bên đã ghi trong hợp đồng giá chuyển nhượng 600 triệu đồng, trong khi số tiền thực tế chuyển nhượng là 1,9 tỉ đồng. Theo bản án của Tòa án nhân dân TP Cần Thơ, giá trị chuyển nhượng quyền sử dụng đất được xác định lên tới 2,5 tỉ đồng. Chênh lệch lớn giữa giá thực tế và giá ghi trong hợp đồng được cho là có dấu hiệu nhằm giảm nghĩa vụ thuế.

Tương tự, trong kiến nghị thứ ba, VKSND Khu vực 3 phát hiện vụ chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà Trần Cẩm Thu và ông Huỳnh Văn Tới. Hợp đồng công chứng ghi giá chuyển nhượng 65 triệu đồng, trong khi số tiền thực tế được xác định là 300 triệu đồng, chênh lệch 235 triệu đồng so với giá ghi trong hợp đồng. Cơ quan thuế cũng xác định hành vi này có dấu hiệu vi phạm quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Văn bản phản hồi kiến nghị của cơ quan Thuế cơ sở 5 TP Cần Thơ.

Từ các dấu hiệu nêu trên, VKSND Khu vực 3 đã kiến nghị cơ quan Thuế cơ sở 5 TP Cần Thơ tiến hành kiểm tra lại các giao dịch chuyển nhượng, xem xét xử lý vi phạm hành chính theo quy định, đồng thời áp dụng các biện pháp cần thiết để truy thu số tiền thuế còn thiếu.

Sau khi tiếp nhận các kiến nghị, Thuế cơ sở 5 TP Cần Thơ đã tổ chức làm việc với những người liên quan để xác minh, xử lý. Theo văn bản phản hồi gửi VKSND Khu vực 3, cơ quan thuế đã tiến hành mời các bên lên làm việc, lập hồ sơ xử lý theo quy định.

Cụ thể, đối với vụ việc thứ nhất, cơ quan thuế đã gửi giấy mời làm việc với các cá nhân liên quan để làm rõ nội dung kê khai thuế. Tuy nhiên, một trong các đương sự chưa đến làm việc theo giấy mời nên cơ quan thuế tiếp tục thực hiện các bước xử lý theo quy định.

Đối với vụ việc thứ hai, qua quá trình làm việc, ông Trần Minh Nhân đã thừa nhận hành vi vi phạm và thực hiện nghĩa vụ khắc phục, nộp bổ sung 47,5 triệu đồng tiền chênh lệch phí trước bạ và thuế thu nhập cá nhân. Cơ quan thuế đồng thời ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với trường hợp này.

Trong vụ việc thứ ba, ông Huỳnh Văn Tới cũng đã thừa nhận hành vi kê khai chưa đúng giá trị chuyển nhượng và đã nộp bổ sung 5,875 triệu đồng tiền chênh lệch phí trước bạ và thuế thu nhập cá nhân. Cơ quan thuế tiếp tục lập biên bản vi phạm hành chính và hoàn thiện hồ sơ xử lý theo quy định.

Thực tế cho thấy, hành vi kê khai giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thấp hơn giá thực tế là hiện tượng vẫn còn xảy ra tại nhiều địa phương. Không chỉ làm thất thu ngân sách nhà nước, việc này còn gây khó khăn cho công tác quản lý thuế và tiềm ẩn nhiều tranh chấp dân sự phát sinh sau này.

Việc VKSND Khu vực 3 TP Cần Thơ kịp thời phát hiện các dấu hiệu vi phạm thông qua công tác kiểm sát và ban hành kiến nghị xử lý đã góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa vi phạm pháp luật, bảo vệ lợi ích của nhà nước trong lĩnh vực thu ngân sách.

Đồng thời, kết quả phản hồi và xử lý từ phía cơ quan thuế cho thấy cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tư pháp và cơ quan quản lý nhà nước đang ngày càng được tăng cường, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất.

Việt An - Hồng Phil