Kiến tạo hệ sinh thái công trình và giao thông xanh hướng tới Net Zero

Các chuyên gia thảo luận tại sự kiện. Ảnh: DCC/Lưu Hương

Ngày 13/11, Bộ Xây dựng Việt Nam tổ chức sự kiện bên lề COP31 với chủ đề “Ngành xây dựng Việt Nam hướng tới phát thải ròng bằng ‘0’: Kiến tạo hệ sinh thái công trình và giao thông xanh đồng bộ, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu”.

Tại sự kiện, Việt Nam giới thiệu định hướng, chính sách và những kết quả bước đầu trong chuyển đổi xanh lĩnh vực xây dựng và giao thông vận tải. Đồng thời, các đại biểu trao đổi với đối tác quốc tế về kinh nghiệm, giải pháp công nghệ và khả năng huy động nguồn lực nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH, THÚC ĐẨY CHUYỂN ĐỔI XANH

Bà Đỗ Nguyệt Ánh, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Xây dựng, cho biết Việt Nam đang thúc đẩy chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông và phát triển công trình xanh thông qua hoàn thiện chính sách, hệ thống chứng nhận và cơ sở dữ liệu.

Trong lĩnh vực giao thông vận tải, chương trình chuyển đổi năng lượng xanh ưu tiên giao thông đường bộ và đường sắt, tập trung vào lộ trình điện khí hóa và nghiên cứu ứng dụng năng lượng hydrogen, hướng tới xanh hóa toàn diện vào năm 2050. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh tiếp tục là hai địa phương đi đầu trong chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng và kiểm soát phát thải.

Đối với hàng không và hàng hải, Việt Nam từng bước áp dụng nhiên liệu hàng không bền vững trên các đường bay, đồng thời thí điểm phương tiện thủy sử dụng năng lượng sạch tại các khu bảo tồn và khu du lịch quốc gia nhằm bảo vệ hệ sinh thái.

Trong lĩnh vực xây dựng, Việt Nam khuyến khích áp dụng các hệ thống chứng nhận công trình xanh quốc tế như LOTUS, LEED và EDGE. Song song với đó, Bộ Xây dựng đang xây dựng hệ thống chứng nhận công trình xanh riêng, bảo đảm hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế và phù hợp với đặc điểm khí hậu trong nước.

Bộ Xây dựng cũng định hướng thiết lập Hệ thống thông tin công trình xanh, tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, tổ chức chứng nhận và nhà đầu tư; đồng thời thúc đẩy sử dụng vật liệu carbon thấp trong hoạt động xây dựng. Hai chương trình trọng điểm về chuyển đổi năng lượng xanh trong giao thông vận tải và phát triển công trình xanh dự kiến được ban hành trong năm 2026.

Ông Trần Phương, Trưởng phòng Công trình Xanh và Hiệu quả Năng lượng, Viện Khoa học công nghệ xây dựng (IBST) thông tin: đến tháng 6/2026, Việt Nam có 868 công trình được cấp chứng nhận xanh, với tổng diện tích sàn hơn 21,9 triệu m2.

Trong khi đó, về quá trình chuyển đổi xanh trong giao thông đô thị, bà Nguyễn Thị Phương Hiền, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược và Bồi dưỡng cán bộ xây cho biết lộ trình giảm phát thải ngành giao thông đến năm 2050 tập trung vào ba trụ cột: tối ưu hóa hoạt động vận tải, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Đến tháng 6/2026, Việt Nam có khoảng 400.000 ô tô điện, 4 triệu xe máy điện và hơn 61.000 taxi điện. Bên cạnh đó, 11 cảng biển đã được công nhận là cảng xanh. "Tuy nhiên, mở rộng hạ tầng sạc và triển khai nhiên liệu thay thế vẫn là những yêu cầu quan trọng để thúc đẩy quá trình chuyển đổi," bà Hiền nói.

TĂNG CƯỜNG HỢP TÁC QUỐC TẾ, HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC CHUYỂN ĐỔI

Bên cạnh những kết quả bước đầu, việc thúc đẩy chuyển đổi xanh trong lĩnh vực xây dựng và giao thông vẫn đòi hỏi sự phối hợp về chính sách, công nghệ và nguồn lực.

Ông Nguyễn Hữu Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng nhấn mạnh các ưu tiên hợp tác quốc tế của ngành xây dựng trong ứng phó với biến đổi khí hậu tập trung vào hoàn thiện chính sách, quy chuẩn kỹ thuật, kiểm kê khí nhà kính và hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) kết quả giảm phát thải.

Tại Phiên thảo luận, các đại biểu cũng nhấn mạnh những điều kiện cần thiết để thúc đẩy giảm phát thải, trong đó có huy động tài chính xanh, nâng cao năng lực thực thi, phát triển hạ tầng đồng bộ và tăng cường phối hợp giữa quy hoạch giao thông, đô thị với công trình xây dựng.

Đáng chú ý, các giải pháp thiết kế thích ứng với khí hậu như che nắng, thông gió tự nhiên và cách nhiệt được nhấn mạnh là những yếu tố quan trọng giúp giảm nhu cầu năng lượng làm mát cho công trình.

Từ góc nhìn của Bộ Xây dựng, bà Đỗ Nguyệt Ánh khẳng định Việt Nam đã có những nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi xanh.

Để hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống dữ liệu, khơi thông nguồn lực tài chính và tăng cường kết nối giữa hai lĩnh vực xây dựng và giao thông.

Bà Đỗ Nguyệt Ánh Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Xây dựng

Bà Ánh khẳng định "việc hợp nhất quản lý các lĩnh vực xây dựng, vật liệu xây dựng và giao thông trong cùng một Bộ cũng tạo cơ hội để hoạch định và triển khai các giải pháp chuyển đổi xanh đồng bộ hơn."

Thông qua sự kiện bên lề COP31, Bộ Xây dựng tiếp tục kêu gọi sự đồng hành của các đối tác quốc tế thông qua chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối nguồn lực tài chính.