Kiến tạo hệ sinh thái đón dòng vốn FDI thời đại mới

Tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 10-NQ/TW là nâng chất lượng dòng vốn thông qua đổi mới sáng tạo, công nghệ và hiệu quả lan tỏa. Những định hướng phát triển được TP.HCM, Hà Nội và Đà Nẵng chia sẻ tại Hội nghị toàn quốc triển khai Nghị quyết đã phác họa rõ nét ba trụ cột của hệ sinh thái mới để cạnh tranh trong cuộc đua thu hút FDI toàn cầu…

Toàn cảnh Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Ảnh: Quốc hội.

Sáng 30/6, Bộ chính trị tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Tại Hội nghị, các đại biểu thống nhất Nghị quyết số 10-NQ/TW đã mở ra một giai đoạn phát triển mới đối với kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam.

Phát biểu tại Hội nghị, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cho rằng Nghị quyết mang ý nghĩa chiến lược khi chuyển dịch căn bản từ tư duy "thu hút vốn thuần túy" sang nâng cao chất lượng, hiệu quả dòng vốn, lấy đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và năng lực cạnh tranh quốc gia làm thước đo.

TRUNG TÂM TÀI CHÍNH LÀ LỜI GIẢI CHIẾN LƯỢC

Là địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút đầu tư nước ngoài, TP.HCM hiện có hơn 20.200 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn gần 142 tỷ USD từ 152 quốc gia và vùng lãnh thổ. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, thành phố thu hút hơn 6,8 tỷ USD vốn FDI, đạt khoảng 62% kế hoạch năm. Khu vực FDI đóng góp khoảng 20% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và hơn 50% kim ngạch xuất khẩu của thành phố.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Văn Được, mô hình tăng trưởng dựa trên lợi thế lao động, đất đai và ưu đãi thuế đang dần chạm ngưỡng, trong khi cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các quốc gia ngày càng chuyển sang chất lượng thể chế, môi trường kinh doanh và năng lực đổi mới sáng tạo. Vì vậy, nếu không tạo ra không gian phát triển mới, TP.HCM sẽ khó đón được làn sóng đầu tư chiến lược trong giai đoạn tới.

Các đại biểu tham dự tại Hội nghị. Ảnh: Quốc hội.

Từ thực tiễn đó, Chủ tịch UBND TP.HCM cho rằng trước hết cần chuyển từ tư duy "thu hút dự án" sang "kiến tạo hệ sinh thái". Trong bối cảnh chuỗi cung ứng và chuỗi tài chính toàn cầu đang tái cấu trúc, dòng vốn FDI thế hệ mới không còn tìm kiếm nơi có chi phí thấp nhất mà ưu tiên các nền kinh tế có thể chế minh bạch, thị trường vốn phát triển, nguồn nhân lực chất lượng cao và môi trường đổi mới sáng tạo. Theo ông, cạnh tranh thu hút FDI không còn là cạnh tranh giữa các dự án mà là cạnh tranh giữa các hệ sinh thái phát triển.

Ông Nguyễn Văn Được đồng thời nhấn mạnh việc xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế là giải pháp chiến lược để hiện thực hóa phương thức thu hút FDI mới của Việt Nam. Giai đoạn 2026-2035, cả nước cần khoảng 1.500-1.600 tỷ USD vốn đầu tư toàn xã hội để thực hiện các mục tiêu phát triển, trong khi ngân sách chỉ đáp ứng khoảng 20% nhu cầu. Riêng TP.HCM, năm 2026 cần huy động hơn 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư, trong đó khoảng 7,8 tỷ USD đến từ khu vực nước ngoài.

Theo lãnh đạo thành phố, Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi thu hút các quỹ đầu tư, ngân hàng đầu tư và các định chế tài chính toàn cầu mà còn tiếp nhận công nghệ tài chính, chuẩn mực quản trị quốc tế, dữ liệu và mạng lưới chuyên gia. Đây cũng sẽ là kênh giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp các nguồn vốn quốc tế với chi phí hợp lý hơn, đa dạng hóa các công cụ huy động vốn và nâng cao khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Khẳng định TP.HCM sẽ tiên phong triển khai Trung tâm tài chính quốc tế, ông Nguyễn Văn Được nhấn mạnh đây không phải là dự án riêng của thành phố mà là một thiết chế tài chính quốc gia, phục vụ sự phát triển của cả nền kinh tế. Thành phố sẽ tập trung hoàn thiện môi trường đầu tư theo chuẩn quốc tế, đẩy mạnh cải cách thể chế, phát triển hạ tầng số, nguồn nhân lực chất lượng cao và phối hợp với các bộ, ngành triển khai các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để bảo đảm Trung tâm tài chính quốc tế vận hành theo các chuẩn mực quốc tế, phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Theo Chủ tịch UBND TP.HCM, việc xây dựng thành công Trung tâm tài chính quốc tế sẽ không chỉ tạo thêm một cực tăng trưởng mới cho thành phố mà còn mở rộng không gian phát triển của nền kinh tế, nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính và đầu tư quốc tế.

PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO

Đồng tình việc Nghị quyết số 10/NQ-TW được ban hành trong bối cảnh dòng vốn đầu tư toàn cầu đang dịch chuyển mạnh sang các lĩnh vực công nghệ cao, nghiên cứu phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng cho rằng Nghị quyết thể hiện bước phát triển mới trong tư duy của Đảng khi chuyển từ mục tiêu thu hút vốn đơn thuần sang thu hút có chọn lọc, lấy chất lượng, công nghệ, đổi mới sáng tạo, quản trị hiện đại và hiệu quả lan tỏa làm tiêu chí chủ yếu.

Là trung tâm lớn về giáo dục, đào tạo, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Hà Nội xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ phục vụ nhu cầu của Thủ đô mà còn góp phần xây dựng nền tảng nhân lực và tri thức cho cả nước. Lợi thế của Hà Nội, theo Chủ tịch UBND thành phố, không chỉ nằm ở quy mô thị trường hay hạ tầng đang được đầu tư mạnh, mà còn ở khả năng hội tụ đầy đủ các cấu phần của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từ đào tạo, nghiên cứu khoa học, thử nghiệm công nghệ đến phát triển doanh nghiệp và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Qua làm việc với nhiều nhà đầu tư, đặc biệt là các doanh nghiệp công nghệ, lãnh đạo UBND Hà Nội cho biết điều họ quan tâm không chỉ là hạ tầng hay chính sách ưu đãi mà còn là khả năng tiếp cận nguồn nhân lực chất lượng cao, môi trường nghiên cứu phát triển và sự kết nối giữa doanh nghiệp với các trường đại học, viện nghiên cứu. Trong khi đó, khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp FDI trong các lĩnh vực công nghệ cao, vẫn là điểm cần tiếp tục khắc phục.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: VGP.

Để tạo lợi thế cạnh tranh trong thu hút FDI thế hệ mới, Hà Nội sẽ tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao như một trụ cột chiến lược, không chỉ thông qua các chính sách thu hút và đãi ngộ mà còn tạo môi trường để nhân tài nghiên cứu, sáng tạo, hợp tác quốc tế và phát triển lâu dài. Thành phố sẽ mở rộng cơ chế đặt hàng các nhiệm vụ khoa học, giao nhiệm vụ cho các nhóm nghiên cứu mạnh và hỗ trợ chuyên gia tham gia giải quyết những bài toán lớn của Thủ đô.

Song song với đó, Hà Nội sẽ đẩy mạnh đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp và các ngành công nghệ chiến lược, thúc đẩy liên kết thực chất giữa Nhà nước, nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp; khuyến khích các tập đoàn công nghệ, doanh nghiệp FDI tham gia xây dựng chương trình đào tạo, đặt hàng đào tạo và tiếp nhận nhân lực sau đào tạo.

Một trọng tâm khác là phát triển hệ sinh thái nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo theo mô hình mạng lưới mở nhằm thu hút các trung tâm R&D và dự án công nghệ cao. Thành phố sẽ phát huy các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô và Quy hoạch Thủ đô để hình thành mạng lưới kết nối giữa trường đại học, viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm, doanh nghiệp công nghệ và các trung tâm đổi mới sáng tạo; đồng thời đầu tư các trung tâm R&D, phòng thí nghiệm, trung tâm dữ liệu và hạ tầng số hiện đại.

Bên cạnh đó, Hà Nội tiếp tục phát triển nguồn nhân lực số, nâng cao kỹ năng về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an toàn thông tin và quản trị số; đồng thời triển khai các cơ chế đặc thù để xây dựng Thủ đô trở thành nơi hội tụ nhân tài, công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực.

Theo ông Vũ Đại Thắng, trong kỷ nguyên phát triển mới, nguồn nhân lực chất lượng cao chính là "hạ tầng mềm" quan trọng nhất của mỗi quốc gia. Hà Nội đặt mục tiêu trở thành trung tâm hội tụ nhân tài, nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo của cả nước, góp phần đưa Việt Nam trở thành điểm đến của các dòng vốn đầu tư chất lượng cao và các ngành công nghiệp chiến lược.

THU HÚT DÒNG VỐN FDI CHẤT LƯỢNG CAO THÔNG QUA KHU THƯƠNG MẠI TỰ DO

Cũng chia sẻ tại Hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Đà Nẵng Hồ Kỳ Minh cho rằng sau hợp nhất, Đà Nẵng hội tụ nhiều điều kiện để trở thành cực tăng trưởng mới của miền Trung với hệ thống hạ tầng gồm hai sân bay quốc tế, chuỗi cảng biển nước sâu, mạng lưới logistics và vị trí kết nối Hành lang kinh tế Đông – Tây.

Theo ông Hồ Kỳ Minh trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư toàn cầu chuyển mạnh sang chất lượng thể chế, đổi mới sáng tạo và khả năng kết nối chuỗi giá trị, Đà Nẵng xác định phát triển Khu thương mại tự do gắn với Trung tâm tài chính quốc tế là hướng đi chiến lược nhằm thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới.

Được Thủ tướng phê duyệt thí điểm, Khu thương mại tự do Đà Nẵng có quy mô khoảng 1.881 ha với 7 khu chức năng, kết nối Cảng Liên Chiểu, Khu công nghệ cao và Trung tâm tài chính quốc tế. Mô hình này được định hướng phát triển theo ba trụ cột gồm sản xuất – logistics, thương mại – dịch vụ và công nghiệp công nghệ số, nghiên cứu phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo; ưu tiên các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, fintech, thương mại điện tử xuyên biên giới và logistics quốc tế.

Thành phố cũng đang nghiên cứu mở rộng không gian khu thương mại tự do về phía Nam, tăng cường kết nối với cảng Chu Lai, sân bay Chu Lai và Khu kinh tế mở Chu Lai nhằm hình thành mạng lưới logistics quy mô lớn của khu vực.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Đà Nẵng Hồ Kỳ Minh phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Quốc hội.

Lãnh đạo thành phố cho biết, giai đoạn 2021-2025, Đà Nẵng thu hút hơn 2 tỷ USD vốn FDI; riêng 6 tháng đầu năm 2026 đạt gần 358 triệu USD, chủ yếu trong các lĩnh vực chế biến chế tạo, công nghệ thông tin, thương mại và dịch vụ. Tuy nhiên, kết quả này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng khi còn thiếu các dự án quy mô lớn có khả năng dẫn dắt về công nghệ và liên kết chuỗi giá trị.

Vì vậy, thành phố sẽ chuyển mạnh từ thu hút đầu tư theo số lượng sang lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, lấy công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng làm tiêu chí. Hoạt động xúc tiến đầu tư cũng sẽ tập trung vào các thị trường như Mỹ, Nhật Bản và châu Âu, ưu tiên các tập đoàn công nghệ hàng đầu và doanh nghiệp trong danh sách Fortune 500. Việc lựa chọn nhà đầu tư sẽ không chỉ dựa trên quy mô vốn mà còn đánh giá năng lực công nghệ, nghiên cứu phát triển, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Song song với đó, Đà Nẵng sẽ xây dựng hệ sinh thái đầu tư đồng bộ thông qua phát triển hạ tầng giao thông, logistics, hạ tầng số, hải quan thông minh, chính quyền số và nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời tăng cường kết nối giữa Khu thương mại tự do với Khu công nghệ cao, Cảng Liên Chiểu, hệ thống sân bay và Trung tâm tài chính quốc tế.

Theo ông Hồ Kỳ Minh, sự kết hợp giữa Khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính quốc tế sẽ tạo lợi thế khác biệt cho Đà Nẵng trong thu hút dòng vốn quốc tế. Thành phố đang phối hợp với các định chế tài chính lớn phát triển ba nhóm sản phẩm trọng tâm gồm kết nối thị trường vốn quốc tế, mã hóa tài sản thực trên nền tảng blockchain để huy động vốn cho các dự án hạ tầng và mở rộng nguồn vốn từ các tổ chức tài chính phi ngân hàng nước ngoài phục vụ đầu tư phát triển.

Đà Nẵng cũng định hướng phát huy vai trò trung tâm logistics, tài chính, đổi mới sáng tạo và nghiên cứu phát triển của vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung, trong khi các địa phương lân cận phát triển công nghiệp, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng và kinh tế biển. Theo lãnh đạo thành phố, mô hình liên kết vùng sẽ tạo quy mô thị trường lớn hơn, nâng cao hiệu quả sử dụng hạ tầng và tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Đà Nẵng cho rằng trong bối cảnh ưu đãi thuế và chi phí lao động không còn là lợi thế quyết định, việc phát triển Khu thương mại tự do gắn với Trung tâm tài chính quốc tế, đổi mới sáng tạo và liên kết vùng sẽ là nền tảng để Đà Nẵng thu hút dòng vốn chất lượng cao, từng bước trở thành cực tăng trưởng mới của miền Trung và cả nước.