Kiến tạo sinh kế bền vững ở địa bàn kinh tế - quốc phòng Binh đoàn 16 - Bài 2: An sinh, hạ tầng là 'bệ đỡ' sinh kế bền vững

Giữ sức dân nơi những thôn, bon

Địa bàn kinh tế-quốc phòng Trung đoàn 720 (Binh đoàn 16) thuộc xã Quảng Tân và Quảng Tín (Lâm Đồng) có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, giao thông còn khó khăn, nhiều thôn, bon nằm cách xa trung tâm y tế. Trung đoàn đã đầu tư Bệnh xá Quân y khang trang, đầu tư trang thiết bị y tế hiện đại, trở thành địa chỉ chăm sóc sức khỏe tin cậy của đồng bào. Trung tá, bác sĩ Tạ Văn Mạnh, Bệnh xá trưởng chia sẻ: Khi bà con cần, cả đêm lẫn ngày, y, bác sĩ đều sẵn sàng khám, chữa bệnh cho người dân. Nhiều ca sản phụ ở sâu trong nương rẫy trở dạ hay vụ tai nạn lao động nặng, khi nhận được tin báo, Bệnh xá đều cử thầy thuốc đến tận nơi chăm sóc y tế, điều trị kịp thời. Có những ca bệnh nặng, nguy kịch, Bệnh xá điều xe cấp cứu cùng y, bác sĩ vận chuyển lên tuyến trên điều trị. Trong nhiều năm, cán bộ, y, bác sĩ kiên trì đến từng thôn, bon giúp dân thay đổi nhận thức, không tin vào cách chữa truyền miệng, dân gian thiếu cơ sở; tuyên truyền vệ sinh, phòng dịch và xây dựng nếp sống lành mạnh.

Anh Vàng A Huy (dân tộc M’Nông, thôn Sín Chải, xã Quảng Tân) xúc động kể lại lần bị tai nạn giao thông khiến anh chấn thương nặng vùng đùi và ngực. Nhận được tin báo, bác sĩ Mạnh đã cùng nhân viên vượt 10km đường rừng đến cấp cứu, băng bó vết thương. “Với bà con chúng tôi, thầy thuốc Bệnh xá Quân y Trung đoàn 720 là ân nhân, nghĩa tình dành cho đồng bào không kể xiết”, anh Vàng A Huy chia sẻ.

Bác sĩ, y sĩ Binh đoàn 16 tổ chức khám bệnh, phổ biến kiến thức phòng, chống dịch bệnh cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Cũng như Bệnh xá Quân y Trung đoàn 720 phối hợp với địa phương, xây dựng mạng lưới chăm sóc sức khỏe ở vùng dự án. Bệnh viện Quân dân y 16 và bệnh xá các trung đoàn được xây dựng khang trang, y, bác sĩ thường xuyên được bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn; đầu tư trang thiết bị y tế hiện đại, đáp ứng nhu cầu y tế ở cơ sở. Hằng năm, Bệnh viện Quân dân y 16 cùng với các bệnh xá, phối hợp với chính quyền địa phương, mạnh thường quân tổ chức hàng chục đợt khám lưu động, kết hợp tuyên truyền về vệ sinh môi trường và phòng, chống dịch bệnh. Năm 2025 đã khám, cấp thuốc miễn phí cho hơn 10.000 lượt người dân, tổng giá trị lên tới hàng tỷ đồng. Nhiều bệnh phổ biến như sốt rét, sốt xuất huyết, bệnh đường ruột đã giảm mạnh.

Cô giáo “gieo mầm” trên vùng đất khó

Cùng với chăm sóc sức khỏe, đầu tư cho giáo dục luôn được Binh đoàn 16 quan tâm, qua đó tạo nền tảng giúp cho sinh kế đồng bào phát triển bền vững. Thiếu tá QNCN Roãn Thị Ngọc Hảo, Hiệu trưởng Trường Mầm non Sao Mai, Trung đoàn 726 chia sẻ: “Trước đây, xã Quảng Trực, tỉnh Lâm Đồng không có trường mầm non, con em người lao động, đồng bào phần lớn đều ở nhà. Từ ngày có trường, các em nhỏ đều được đến lớp, tiếp cận được nhiều kỹ năng, kiến thức đúng độ tuổi”.

Thiếu tá QNCN Roãn Thị Ngọc Hảo, Hiệu trưởng Trường Mầm non Sao Mai, Trung đoàn 726 (Binh đoàn 16) cùng các bé học bài.

Tại Trường Mầm non Hoa Sim (Trung đoàn 720) trên địa bàn xã Quảng Tân, tấm gương chị Sùng Thị Dinh (dân tộc Mông) từ “con nuôi Binh đoàn” trở thành cô giáo mầm non đã truyền cảm hứng mạnh mẽ. Lớn lên trong sự cưu mang của cán bộ, chiến sĩ từ năm 14 tuổi, chị được học tập, trưởng thành và quay lại chính nơi từng giúp đỡ mình để đứng lớp, tiếp tục gieo mầm tri thức. Hiểu phong tục tập quán và nói được tiếng đồng bào, cô giáo Dinh có lợi thế đặc biệt trong việc nuôi dạy trẻ. Không chỉ dạy chữ, dạy hát, chị còn chăm sóc từng bữa ăn, giấc ngủ, trở thành người mẹ, người chị của các em nhỏ.

Hiện nay, Binh đoàn có 27 điểm trường mầm non tại các dự án, đội sản xuất, thôn, bon, bảo đảm trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi đến lớp. Các điểm trường được tổ chức linh hoạt, gắn kết gia đình, nhà trường và đơn vị; chương trình học đạt chuẩn giáo dục. Binh đoàn chú trọng đầu tư cơ sở vật chất như lớp học kiên cố, bếp ăn đạt chuẩn, khu vui chơi an toàn, đồng thời tập huấn giáo viên về phương pháp dạy song ngữ và kỹ năng chăm sóc trẻ. Cùng với đó, Binh đoàn triển khai mô hình “Cán bộ, chiến sĩ nâng bước em đến trường”, hỗ trợ 101 học sinh, trong đó 20 em được nhận nuôi (hơn 23 triệu đồng/em/năm) và 81 em được hỗ trợ (hơn 7,2 triệu đồng/em/năm) đã giúp các em hoàn cảnh khó khăn, mồ côi, được học hành, có nghề nghiệp ổn định trong tương lai.

Những công trình đánh thức tiềm năng

Mô hình sản xuất nông nghiệp, tạo sinh kế, thu nhập cho người dân nếu chỉ là hoạt động đơn lẻ thì khó bảo đảm hiệu quả. Thấy rõ được điều này và gắn với phương châm, chiến lược đồng bộ, gắn kết giữa an sinh, dân vận, sinh kế, Binh đoàn 16 đã triển khai đầu tư hạ tầng phục vụ cho sản xuất, đời sống trong vùng dự án. Tại vùng dự án xã Quảng Tín, Quảng Tân, nhằm bảo đảm các mô hình sinh kế, sản xuất nông nghiệp chống chịu với cao điểm hạn hán, Trung đoàn 720 đã xây dựng mới 3 hồ, đập, 3 cống ngăn nước xả lũ, đồng thời nạo vét 5 hồ, đập cũ. Những công trình này tạo nguồn dự trữ nước, phát huy rất hiệu quả chống hạn, phục vụ tưới tiêu, giúp đồng bào vượt qua những đợt hạn hán nghiêm trọng những năm gần đây.

Những ngày cao điểm mùa khô, nắng nóng 36-37 độ C ở Đồng Nai kéo dài, nhưng gia đình ông Điểu Lạc (dân tộc S’tiêng, xã Đak Nhau, tỉnh Đồng Nai) với hơn 2ha cà phê và cây ăn trái vẫn đủ nước tưới, cây sinh trưởng tốt. Ông Điểu Lạc cho biết: “Đây là kết quả của mô hình "Khoan giếng-xây hồ nhân tạo chống hạn" do Trung đoàn 719 (Binh đoàn 16), phối hợp với địa phương triển khai”.

Binh đoàn 16 tổ chức khám bệnh, cấp thuốc cho đồng bào xã biên giới Quảng Trực, tỉnh Lâm Đồng.

Trước đây, việc bảo đảm nguồn nước tưới cho vườn cà phê, sầu riêng của bà con xã Bom Bo, Đak Nhau (tỉnh Đồng Nai) luôn là bài toán khó đối với cấp ủy, chính quyền và người dân địa phương. Đồng hành với địa phương, Thượng tá Nguyễn Văn Thức, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 720 đã trực tiếp khảo sát địa chất, đề xuất phương án đầu tư, xây dựng 5 giếng khoan công nghiệp sâu 150-200m, kết hợp 5 hồ chứa nước dung tích 500-1.000m³, có lót bạt chống thấm. Đồng chí Nguyễn Trọng Lâm, Bí thư Đảng ủy xã Đak Nhau cho rằng, giải pháp này không chỉ góp phần giải quyết căn bản tình trạng thiếu nước mà còn tạo nguồn dự trữ lâu dài, giúp người dân yên tâm bám vườn, phát triển sản xuất, nâng cao năng suất cây trồng. Từ nguồn lợi nhuận sản xuất, kinh doanh, Trung đoàn đã tích cực đầu tư nhiều đường sá, hồ đập, hệ thống điện, đèn chiếu sáng, trường học..., trong đó xây dựng 7 cụm dân cư, ổn định cuộc sống cho hàng nghìn hộ dân và công nhân. Các mô hình tạo sinh kế, sản xuất hiệu quả của đơn vị đã góp phần lớn vào khai thác tiềm năng, lợi thế của địa phương, qua đó giúp xã Đak Nhau hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong năm 2026.

Theo Đại tá Trịnh Phạm Hòa, Bí thư Đảng ủy, Phó tư lệnh Binh đoàn 16, đầu tư cho an sinh, hạ tầng là sự kết hợp các nguồn vốn từ hiệu quả sản xuất, kinh doanh của Binh đoàn, ngân sách địa phương và Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Qua đó tạo “bệ đỡ” vững chắc cho sinh kế phát triển; giúp đồng bào yên tâm phát triển sản xuất. Đơn vị đã bền bỉ phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương thực hiện mục tiêu giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững, hạn chế tái nghèo và phát sinh nghèo. Ở vùng dự án, tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đa chiều duy trì mức giảm 1-1,5%/năm, tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số giảm trên 3%/năm. Binh đoàn hỗ trợ hàng nghìn con giống như trâu, bò, dê; mở các lớp học tình thương, xóa mù chữ, phổ cập giáo dục tiểu học; duy trì các chương trình “Nâng bước em tới trường”, “Đưa ánh sáng văn hóa đến với bản, làng”, “Đền ơn đáp nghĩa”... với tổng kinh phí hàng trăm tỷ đồng. Sợi dây gắn kết quân-dân vì thế ngày càng bền chặt, quốc phòng, an ninh được giữ vững.

(còn nữa)