Kim Anh: Không để vi phạm đất đai ở hồ Đồng Đò trở thành 'chuyện đã rồi'

Lực lượng chức năng tiến hành cưỡng chế phá dỡ công trình vi phạm trật tự xây dựng, lấn chiếm đất đai tại hồ Đồng Đò. Ảnh: Sỹ Hào

Cần thiết phải chủ động phòng ngừa vi phạm

Theo thông tin từ UBND xã Kim Anh, từ 1-7-2025 đến nay, địa phương đã ban hành 4 kế hoạch cưỡng chế tháo dỡ công trình vi phạm đất đai, trật tự xây dựng tại khu vực hồ Đồng Đò; đồng thời triển khai 3 kế hoạch giải tỏa các công trình vi phạm trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi.

Kết quả xử lý cũng cho thấy quy mô công việc không nhỏ: 11 công trình đã bị cưỡng chế; 15 công trình cùng 37 lán, công trình, hạng mục tạm được chủ vi phạm tự khắc phục; 50 trường hợp vi phạm trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi đã được giải tỏa.

Hàng loạt hạng mục công trình xây dựng trái phép trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi hồ Đồng Đò đã bị cưỡng chế phá dỡ. Ảnh: Sỹ Hào

Những con số này cho thấy sự quyết liệt của chính quyền cơ sở, nhưng đồng thời cũng đặt ra một câu hỏi đáng suy nghĩ: vì sao vi phạm có thể tồn tại và phát sinh với số lượng như vậy trong một khu vực nhạy cảm về đất đai, thủy lợi và rừng?

Câu trả lời không chỉ nằm ở ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người sử dụng đất. Nó còn liên quan trực tiếp đến hiệu quả quản lý nhà nước, việc kiểm tra hiện trạng, phát hiện vi phạm từ sớm và xử lý ngay từ khi công trình mới manh nha.

Nếu chỉ đến khi công trình đã hoàn thiện, tài sản đã hình thành, hoạt động kinh doanh đã diễn ra mới tiến hành xử lý thì chi phí xã hội sẽ lớn hơn rất nhiều. Chính quyền phải huy động nhân lực, phương tiện; người dân và tổ chức phải tháo dỡ tài sản; còn cảnh quan, môi trường và trật tự quản lý đất đai đã bị ảnh hưởng.

Bởi vậy, điều cần thiết sau mỗi đợt giải tỏa không phải là chờ phát sinh những trường hợp mới để tiếp tục cưỡng chế, mà phải chuyển từ thế bị động xử lý sang chủ động phòng ngừa.

Rà soát để xử lý tận gốc

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Kim Anh cho biết, hiện địa phương đã giao Trung tâm Dịch vụ tổng hợp tiếp tục kiểm tra, định vị, lập danh sách các vị trí xây dựng, lấn chiếm trong phạm vi bảo vệ công trình để có kế hoạch xử lý trong thời gian tới. Việc rà soát này là cần thiết, thể hiện quyết tâm của chính quyền địa phương trong việc ngăn chặn tư duy “lấn trước, hợp thức hóa sau”.

Đặc biệt, việc rà soát được gắn với cao điểm 45 ngày đêm làm sạch dữ liệu đất đai sẽ giúp địa phương không chỉ biết “có công trình vi phạm”, mà còn xác định rõ công trình nằm ở đâu, trên thửa đất nào, ai đang sử dụng, vi phạm từ thời điểm nào và thuộc phạm vi quản lý nào. Đây chính là nền tảng để xử lý vi phạm một cách có căn cứ, minh bạch và hạn chế tranh chấp, khiếu nại phát sinh.

Không chỉ cưỡng chế phá dỡ các công trình vi phạm hiện hữu, UBND xã Kim Anh sẽ tiếp tục kiểm tra, định vị, lập danh sách các vị trí xây dựng, lấn chiếm hồ Đồng Đò có kế hoạch xử lý trong thời gian tới. Ảnh: Sỹ Hào

Đáng chú ý hơn, Văn bản số 11228/SNNMT-KT ngày 7-8 của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội yêu cầu UBND xã Kim Anh rà soát toàn diện hiện trạng sử dụng đất, hiện trạng rừng và việc xây dựng villa, homestay tại khu vực hồ Đồng Đò.

Yêu cầu này cho thấy câu chuyện hồ Đồng Đò không chỉ là vấn đề của một vài công trình xây dựng. Đó là bài toán tổng thể về đất đai - rừng - thủy lợi - xây dựng và môi trường.

UBND xã Kim Anh đặt ra mục tiêu giải tỏa dứt điểm các vi phạm trước ngày 30-9-2026 là cần thiết. Tuy nhiên, "dứt điểm" không nên được hiểu đơn thuần là tháo dỡ hết công trình vi phạm hiện hữu, mà phải bao gồm cả việc hoàn thiện hồ sơ, xác định rõ ranh giới bảo vệ, cập nhật dữ liệu, phân công trách nhiệm quản lý và thiết lập cơ chế kiểm tra thường xuyên để không phát sinh vi phạm mới.

Một khu vực có giá trị về cảnh quan như hồ Đồng Đò càng cần được quản lý theo nguyên tắc rõ ràng: đất nào được sử dụng, sử dụng vào mục đích gì, phạm vi nào tuyệt đối không được xây dựng và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, cá nhân đến đâu.

Hồ Đồng Đò vì thế cần được nhìn nhận không chỉ là một điểm nóng cần giải tỏa công trình vi phạm, mà còn là phép thử đối với năng lực quản lý đất đai ở cơ sở trong giai đoạn chính quyền địa phương hai cấp.