Kimono: Nhìn từ cách người Nhật làm mới di sản sống

Bà Tomoko Ohkata giới thiệu sản phẩm được làm từ kimono cũ. Ảnh: AP

Trong nhiều gia đình Nhật, những chiếc kimono truyền thống có tuổi đời cả trăm năm được nâng niu như như kỷ vật quý giá truyền qua nhiều thế hệ. Theo Japan Times, thiết kế kimono cùng dải thắt lưng obi bản rộng gần như không thay đổi kể từ thời Edo ở thế kỷ 17, thời đại samurai trong phim của “Hoàng đế điện ảnh Phù Tang” Akira Kurosawa. Kiểu dáng ấy vượt qua biến thiên thời trang, chứng minh cái đẹp đích thực không cần đổi thay để tồn tại.

Dẫu vậy, nhịp điệu xã hội đổi khác, kéo theo cách tiếp cận mới với chính giá trị truyền thống ấy. Ngày nay, phần lớn người Nhật chỉ mặc kimono trong những dịp đặc biệt như lễ cưới. Nhiều cô dâu thậm chí chọn váy trắng phương Tây, hoặc kết hợp cả hai. Vì thế, hàng nghìn bộ kimono cũ được tìm thấy trong tủ áo của các thế hệ trước.

Trước thực tế này, làn sóng nhà thiết kế nhìn thấy cơ hội. Theo AP, Mari Kubo, người sáng lập thương hiệu K’Forward, bắt đầu hành trình từ câu hỏi: Tại sao quá nhiều bộ kimono đẹp lại “ngủ quên” trong tủ đồ? Từ đó, Kubo tháo rời từng đường chỉ, giữ lại những phần tinh túy nhất để tái cấu trúc thành áo khoác, váy, quần hay bộ đồ hiện đại.

Khách hàng phần lớn là người trẻ, những người muốn “chạm” vào kimono mà không bị ràng buộc bởi nghi thức phức tạp. Một bộ furisode (loại kimono dành cho thiếu nữ) tái chế có giá tới 160.000 yen, trong khi bộ tomesode (loại kimono đen trang trọng dành cho phụ nữ đã lập gia đình) vào khoảng 25.000 yen.

Cùng chung tinh thần ấy, bà Tomoko Ohkata, chủ cửa hàng ở Tokyo, tìm thấy lời giải cho bài toán môi trường. Nơi đây trưng bày những cặp búp bê hoàng gia mặc kimono tái chế thu nhỏ tinh xảo, hình ảnh thường xuất hiện trong ngày Hina Matsuri (3/3), lễ hội đặc biệt dành cho bé gái ở Nhật Bản. Mỗi cặp có giá tới 245.000 yen, không chỉ bởi độ tinh xảo, mà còn vì sứ mệnh lưu giữ ký ức gia đình và lan tỏa tinh thần hồi sinh giá trị xưa.

Song song với làn sóng “làm mới”, nghệ thuật mặc kimono truyền thống cũng được khám phá trở lại. Thực tế, để mặc kimono đúng cách không phải chuyện đơn giản. Tại Kyoto, bà Nao Shimizu điều hành trường dạy cách mặc kimono và cách đi đứng. Chỉ sau khoảng nửa năm, người học có thể tự tin xoay chuyển thuần thục dải obi theo nhiều biến tấu khác nhau, khi tươi vui, phá cách, lúc lại kín đáo, thanh lịch.

Giới trẻ thậm chí còn phá cách hơn, phối kimono với bốt thay vì dép zori truyền thống, điều từng được xem là “chuẩn mực” khi diện trang phục này. Với phần lớn người Nhật, kimono có lẽ chỉ được khoác lên vài lần trong đời, nhưng cảm giác được quấn mình trong lớp lụa mượt mà vẫn là dấu ấn khó quên, đòi hỏi sự tập trung và trân trọng.

Nữ nghệ sĩ Nhật Bản Sumie Kaneko, hiện sống tại New York (Mỹ) thường biểu diễn nhạc cụ truyền thống koto và shamisen trong những bộ váy làm từ kimono tái chế ở quê nhà. Bà gọi đó là “sự tái sinh của cuộc sống”, khi chất liệu cũ được thổi vào nhịp thở mới. Những hoa văn xưa cũ nay có thể hồi sinh như sự tiếp nối bất tận của cái đẹp qua thời gian.

Không chỉ là câu chuyện thời trang hay sáng tạo cá nhân, việc tái sử dụng kimono còn phản ánh triết lý sống “Mottainai” lâu đời của người Nhật. Đó là tinh thần trân trọng mọi thứ tồn tại trên trái đất, không lãng phí dù là điều nhỏ bé nhất.

Từ kỷ vật truyền đời trong mỗi gia đình đến không gian lễ nghi trang trọng và nhịp sống đời thường, kimono đang song hành cùng thời đại mới. Ẩn trong từng thớ lụa, mỗi đường kim mũi chỉ là thông điệp về sự hòa hợp và gìn giữ giá trị lâu bền được trao truyền suốt hàng trăm năm.

THƯ LÊ