Kinh doanh nghệ thuật - chuyện không dễ
Những ngày cuối cùng của năm 2025, dư luận công chúng và giới nghệ thuật thực sự chấn động khi một sự kiện văn hóa nổi tiếng - show ca nhạc có tên “Về đây bốn cánh chim trời” bị hủy đột ngột trước giờ diễn, điều đáng nói là khi đó đã gần 4.000 khán giả mua vé vào nhà thi đấu để xem. Nguyên nhân được lý giải do sự khúc mắc tiền bạc giữa đơn vị tổ chức với giám đốc âm nhạc. Thêm nữa, bên giữ bản quyền âm nhạc của 2 trong 4 nhạc sĩ không được cấp phép, vì thế các nhạc công, ca sĩ đều không có mặt trước giờ diễn... Đây là một sự chấn động trong lĩnh vực tổ chức các chương trình ca nhạc.
Với lĩnh vực điện ảnh có khác so với tổ chức show diễn ca nhạc nhưng hệ lụy liên đới đến nhà sản xuất là vô cùng lớn bởi thua lỗ lên đến hàng trăm tỷ đồng. Với phim ảnh trên thế giới, việc thắng thua là chuyện rất bình thường, nhưng ở Việt Nam gần đây, nhiều người tự đứng ra làm phim, làm đạo diễn và diễn viên, đồng thời tổ chức truyền thông phát hành, điển hình là 2 nghệ sĩ Trấn Thành và Lý Hải. Cả 2 xuất thân vốn không phải điện ảnh nhưng liên tiếp làm ra những bộ phim có doanh thu trăm tỷ gây tiếng vang lớn đã kích thích một số người không hẳn là nghệ sĩ, hay những diễn viên hoặc người có tiền tham gia. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, điện ảnh là môn nghệ thuật không phải do ăn may, ai làm cũng thắng lớn. Có thể lấy 2 sản phẩm điện ảnh ra mắt cuối năm 2025 làm ví dụ, đó là phim “Thế hệ kỳ tích” của đạo diễn Hoàng Nam, đầu tư 26 tỷ đồng nhưng phải rời rạp, chỉ thu về chưa đầy 1 tỷ đồng, mặc dù trước đó bộ phim “Đèn âm hồn” cũng của đạo diễn Hoàng Nam ra mắt đầu năm 2025 thu về hơn 100 tỷ đồng - một sự thành công của một đạo diễn “tay ngang” vì Hoàng Nam vốn chỉ là một youtuber. “Đèn âm hồn” thắng vì sự tò mò của khán giả, mặc dù phim bị chê rất nhiều về kịch bản. Với phim “Thế hệ kỳ tích”, khán giả không chấp nhận những yếu kém của đạo diễn này và thất bại về doanh thu là điều hiển nhiên. Với đạo diễn Thu Trang, thắng lợi của bộ phim Tết đầu năm 2025 "Nụ hôn bạc tỷ” với doanh thu 212 tỷ đồng đã đưa chị xếp sau Trấn Thành, Lý Hải, thế nhưng bộ phim ra mắt cuối năm 2025, đầu năm 2026 có tên “Ai thương ai mến” sau 15 ngày chỉ mới thu về 22 tỷ đồng, trong khi số tiền đầu tư cho bộ phim này lớn hơn rất nhiều. Tất nhiên, có thể lý giải cho điều này là sự cạnh tranh của đối thủ bom tấn trong phòng vé là "Avatar" và phim mới “Thiên đường máu”. Tuy nhiên, sức hấp dẫn của nội dung phim “Ai thương ai mến” không cuốn hút khán giả nên việc doanh thu chưa đạt như kỳ vọng cũng là điều dễ hiểu. Ngoài ra, năm 2025 có rất nhiều phim thất bại về doanh thu và bị chìm khuất như: "Tiệm cầm đồ có chơi có chịu" (153 triệu đồng); "Đời gì mơ đi" (309 triệu đồng); "Mưa trên cánh bướm" (647 triệu đồng); "Bịt mắt bắt nai" (687 triệu đồng); "Trái tim què quặt" (828 triệu đồng)... Mặc dù trước đó, có một chùm phim thắng lớn, như: "Mưa đỏ" doanh thu 714 tỷ đồng, trở thành phim Việt ăn khách nhất mọi thời đại; "Bộ tứ báo thủ" (332 tỷ đồng); "Tử chiến trên không" (252 tỷ đồng); "Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu" (249 tỷ đồng); "Nhà gia tiên" (242 tỷ đồng), "Lật mặt 8: Vòng tay nắng" (232 tỷ đồng); "Truy tìm Long Diên Hương" (196 tỷ đồng); "Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối" (172 tỷ đồng)...
Trên thực tế, việc thắng hay thua khi làm kinh doanh nghệ thuật đến từ sự nghiêm túc trong công việc, từ nghiên cứu thị trường, tâm lý khán giả, kịch bản tốt, hấp dẫn mới lạ, đặc biệt với phim là công tác truyền thông và chọn thời điểm ra mắt, áp dụng công nghệ làm phim hiện đại với âm thanh, ánh sáng và nhạc thật cuốn hút... Khán giả hiện nay rất tinh tế và sành gu nghệ thuật, họ chấp nhận chỉ một lần và sẵn sàng từ bỏ lần 2 không cho kẻ ăn may. Với các chương trình ca nhạc, đã qua rồi cái thời chỉ mời ca sĩ lên sân khấu hát múa là xong, mà cần cả một quy trình công nghiệp sản xuất chuyên nghiệp, được truyền thông bài bản. Nhưng trên tất cả phải thực sự nghiêm túc trong từng khâu hợp tác với ca sĩ, nhạc công và bản quyền âm nhạc. Có như thế mới tránh nguy cơ thua lỗ và kéo được công chúng đến thưởng thức.
DƯƠNG MY ANH
