Kinh doanh online: Xác định doanh thu tính thuế qua dòng tiền

Không phải nền tảng nào cũng kê khai thay

Kinh doanh trên nền tảng số đang trở thành lựa chọn phổ biến của nhiều hộ và cá nhân kinh doanh nhờ chi phí thấp và khả năng tiếp cận khách hàng rộng hơn. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, một câu hỏi được đặt ra là người bán có phải kê khai, nộp thuế hay mọi nghĩa vụ đã được nền tảng thực hiện thay.

Theo hướng dẫn chính sách thuế áp dụng từ năm 2026, việc thực hiện nghĩa vụ thuế phụ thuộc vào đặc điểm vận hành của nền tảng. Với hoạt động kinh doanh trên các sàn có chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến, nền tảng sẽ thực hiện khấu trừ thuế, kê khai và nộp thuế thay cho hộ kinh doanh theo quy định. Điều này đồng nghĩa, khi người bán phát sinh doanh thu trên các sàn có tích hợp quy trình đặt hàng và thanh toán, việc xác định số thuế phải nộp sẽ được thực hiện ngay trên dữ liệu giao dịch phát sinh.

Một hộ kinh doanh trên địa bàn TP. Hà Nội đăng kê khai thuế theo quy định mới. Ảnh: Dũng Minh

Tuy nhiên, việc nền tảng thực hiện nghĩa vụ thuế thay không có nghĩa người bán không còn trách nhiệm. Người kinh doanh vẫn phải theo dõi doanh thu, lưu giữ dữ liệu bán hàng, đối chiếu thông tin giao dịch và thực hiện các nghĩa vụ quyết toán trong trường hợp thuộc diện phải quyết toán thuế. Điều quan trọng là người bán phải hiểu số thuế đã được khấu trừ không thay thế trách nhiệm xác định đúng doanh thu.

Theo hướng dẫn của Thuế TP. Hà Nội gửi tới hộ, cá nhân trên địa bàn, một điểm đáng chú ý được cơ quan này nhấn mạnh là hộ, cá nhân kinh doanh online cần phân biệt rõ giữa nền tảng thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội. Trường hợp hoạt động bán hàng diễn ra trên nền tảng không có chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến - người bán tự nhận đơn, tự giao hàng và tự thu tiền, thì nền tảng không thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay. Khi đó, hộ và cá nhân kinh doanh phải tự tổng hợp doanh thu và thực hiện kê khai cùng với toàn bộ hoạt động kinh doanh khác nếu có.

Quy định này phản ánh đúng bản chất giao dịch. Bởi ở các nền tảng mạng xã hội, nền tảng chỉ đóng vai trò kết nối thông tin giữa người mua và người bán, không trực tiếp kiểm soát dòng tiền. Do đó, trách nhiệm kê khai vẫn thuộc về người kinh doanh. Đây cũng là điểm cần lưu ý để tránh tâm lý khá phổ biến hiện nay là bán hàng trên mạng thì nền tảng sẽ tự xử lý toàn bộ phần thuế.

Doanh thu được cộng trên tất cả các kênh bán hàng

Một nội dung quan trọng khác là cách xác định doanh thu để xét nghĩa vụ thuế. Theo hướng dẫn của Thuế TP. Hà Nội, doanh thu không được tách riêng theo từng nền tảng, mà phải tổng hợp trên toàn bộ hoạt động kinh doanh. Điều đó có nghĩa, doanh thu bán tại cửa hàng, doanh thu từ các sàn thương mại điện tử, doanh thu từ bán hàng qua mạng xã hội hoặc các hình thức trực tuyến khác đều được cộng chung để xác định ngưỡng doanh thu.

Ví dụ, một hộ kinh doanh bán trực tiếp tại cửa hàng đạt doanh thu 400 triệu đồng mỗi năm, bán trên nền tảng thương mại điện tử đạt 350 triệu đồng và bán qua mạng xã hội đạt thêm 350 triệu đồng. Dù từng kênh riêng lẻ đều chưa vượt ngưỡng 1 tỷ đồng, tổng doanh thu đã đạt 1,1 tỷ đồng và vẫn thuộc diện xác định nghĩa vụ kê khai, nộp thuế theo quy định.

Cách tiếp cận này cho thấy, cơ quan quản lý đang chuyển từ quản lý theo địa điểm kinh doanh sang quản lý theo dòng doanh thu thực tế. Khi hoạt động bán hàng ngày càng đa nền tảng, việc chia nhỏ doanh thu ở nhiều kênh sẽ không làm thay đổi nghĩa vụ thuế.

Cùng với việc xác định doanh thu để xét nghĩa vụ thuế, chính sách cũng làm rõ địa điểm thực hiện nghĩa vụ thuế. Đối với trường hợp hộ kinh doanh chỉ bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử, hoàn toàn không có cửa hàng vật lý, việc kê khai và nộp thuế được thực hiện tại cơ quan thuế quản lý địa bàn nơi cư trú, bao gồm nơi ở hiện tại, nơi tạm trú hoặc thường trú. Trong khi đó, nếu vừa kinh doanh trên nền tảng số, vừa có cửa hàng hoặc địa điểm kinh doanh cố định, hộ kinh doanh thực hiện kê khai tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp nơi đặt cơ sở kinh doanh.

Nhiều ý kiến cho rằng, việc quy định rõ đầu mối quản lý này được kỳ vọng sẽ giảm tình trạng lúng túng trong kê khai đối với mô hình kinh doanh thương mại điện tử - lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh nhưng đặc điểm hoạt động linh hoạt hơn nhiều so với kinh doanh truyền thống.

Một điểm đáng lưu ý khác đối với hộ, cá nhân kinh doanh là trách nhiệm quyết toán thuế. Đối với hộ kinh doanh nộp thuế thu nhập cá nhân trên thu nhập tính thuế, việc quyết toán vẫn phải được thực hiện theo quy định. Trong hồ sơ quyết toán, phần thuế đã được các sàn thương mại điện tử khấu trừ và nộp thay sẽ được trừ trực tiếp vào số thuế phải nộp. Thời hạn quyết toán chậm nhất là ngày 31/3 của năm tiếp theo.

Để bảo đảm quyền lợi người nộp thuế, trong trường hợp nền tảng đã tự động khấu trừ thuế trong năm, nhưng đến cuối năm tổng doanh thu của hộ kinh doanh (bao gồm cả doanh thu online và offline) từ 1 tỷ đồng trở xuống và thuộc diện miễn thuế, hộ kinh doanh có quyền thực hiện thủ tục đề nghị hoàn trả toàn bộ phần thuế đã bị khấu trừ. Điều này cho thấy, cơ chế khấu trừ tại nguồn không làm mất quyền được miễn thuế của hộ, cá nhân kinh doanh nếu đủ điều kiện theo quy định.