Kinh tế thế giới 2026: Kiên cường và mong manh!

Ông Anders Magnusson cho rằng, kinh tế thế giới năm 2026 không chỉ là sự tiếp nối của các xu hướng cũ, mà là tập hợp của những bất ngờ có khả năng định hình một chu kỳ mới. Từ chính sách thương mại, tiền tệ, đến công nghệ và năng suất, các lực đẩy đang giao thoa theo cách khó đoán định.

Triển vọng kinh tế toàn cầu năm 2026 vì thế đang đứng trước những ngã rẽ mang tính quyết định, khi trật tự cũ suy yếu còn quỹ đạo mới chưa định hình.

Những ngã rẽ bất ngờ

Sau nhiều năm trải qua áp lực lạm phát kéo dài, căng thẳng địa chính trị và những cú sốc công nghệ “thường trực”, làm đảo lộn các mô hình kinh tế truyền thống, các chính phủ, doanh nghiệp và cả hộ gia đình, cá nhân đều đang đặt ra cùng một câu hỏi: Nền kinh tế thế giới thực sự sẽ đi về đâu?

Trong bối cảnh này, điều quan trọng không phải là dự đoán chính xác từng kịch bản, mà là nhận diện các điểm gãy tiềm tàng của hệ thống. Bởi như lịch sử kinh tế đã nhiều lần chứng minh, các "cú sốc" tạo ra thay đổi lớn nhất thường đến từ những yếu tố mà người ta thường cho là “không thể xảy ra”. Những diễn biến này, theo các nhà phân tích, sẽ đặt nền móng cho năm 2026 - thời điểm mà thị trường không chỉ phản ứng với dữ liệu kinh tế, mà còn với các quyết định chính trị, công nghệ và địa chính trị mang tính bước ngoặt.

Trên thực tế, vượt qua 2025 - năm của các cú sốc từ chính trị đến kinh tế, tăng trưởng toàn cầu vẫn đứng vững. Kinh tế thế giới bước vào năm 2026 trong một trạng thái đặc biệt, vừa tự tin hơn, vừa mong manh hơn. Tự tin, bởi nền kinh tế chung đã chứng minh khả năng chống chịu trước lãi suất cao, xung đột địa chính trị và xu hướng bảo hộ quay trở lại... Nhưng mong manh, bởi chính những nền tảng từng bảo đảm ổn định cho trật tự kinh tế toàn cầu suốt hơn ba thập kỷ qua đang dần bị xói mòn.

Tâm điểm vẫn là nước Mỹ - nền kinh tế lớn nhất thế giới. Sau giai đoạn siết chặt chính sách thương mại và tiền tệ, áp lực kinh tế trong nước cùng rủi ro chính trị trước bầu cử giữa nhiệm kỳ đang buộc Washington phải điều chỉnh. Khả năng dỡ bỏ một phần đáng kể các rào cản thuế quan trong năm 2026, từng bị xem là xa vời, nay trở nên thực tế hơn, tạo cú hích tâm lý đáng kể cho thương mại và thị trường tài chính toàn cầu.

Song, bất ngờ hơn có thể đến từ chính sách tiền tệ, kỳ vọng về một Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) linh hoạt hơn, chấp nhận “dễ thở” hơn với lạm phát và giữ được mức độ độc lập nhất định trước áp lực chính trị, đang định hình lại môi trường tài chính khác biệt so với thập kỷ trước.

Trong bối cảnh đó, đồng USD có thể không suy yếu như nhiều dự báo. Do kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng nhanh hơn châu Âu và Nhật Bản, đồng thời duy trì được lợi suất thực dương - điều hiếm thấy trong nhóm các đồng tiền chủ chốt. Theo IMF, đồng bạc xanh thậm chí đang bị định giá thấp khoảng 10%, giúp USD tiếp tục giữ vai trò trụ cột khi các thảo luận về “phi USD hóa” chưa có phương án thay thế đủ tin cậy.

Một bước ngoặt khác mang tính chu kỳ là sự trở lại của “kinh tế thực”. Năm 2026 có thể chứng kiến dòng vốn dịch chuyển mạnh khỏi nhóm cổ phiếu tăng trưởng lớn sang các ngành mang tính chu kỳ như công nghiệp, tài chính, năng lượng và vật liệu, được thúc đẩy bởi nới lỏng tiền tệ, mở rộng tài khóa và môi trường chính sách thân thiện hơn. Động lực này tạo ra tăng trưởng diện rộng trong ngắn hạn, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng rủi ro lạm phát trong trung hạn.

Nhận diện xu hướng

Theo nghiên cứu của BDO, tăng trưởng toàn cầu năm 2026 được nâng đỡ bởi ba trụ cột then chốt: Làn sóng đầu tư công nghệ quy mô lớn, điều kiện tài chính vẫn tương đối nới lỏng và khả năng thích ứng linh hoạt của khu vực tư nhân.

Những động lực mang tính ngắn hạn của năm 2025, như hiện tượng đẩy mạnh thương mại trước nguy cơ thay đổi thuế quan, đang dần phai nhạt, nhường chỗ cho đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa, đặc biệt tại Mỹ, như một xu hướng dẫn dắt mới của chu kỳ tăng trưởng.

Tuy nhiên, tăng trưởng tiếp tục lan tỏa không đồng đều mà phân hóa rõ nét. Các nền kinh tế phát triển được dự báo chỉ tăng khoảng 1,8% trong năm 2026, cải thiện chủ yếu nhờ đầu tư công nghệ tại Mỹ, trong khi các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển vẫn duy trì tốc độ trên 4%, được hậu thuẫn bởi dân số trẻ, đô thị hóa và chuyển dịch cơ cấu tại châu Á và châu Phi. Sự phân mảnh này cho thấy một xu hướng đáng chú ý, đó là tăng trưởng toàn cầu ngày càng phụ thuộc vào một số ít trung tâm và ngành then chốt, làm gia tăng mức độ dễ tổn thương của hệ thống trước các cú sốc cục bộ.

Ẩn sau các biến động ngắn hạn là những xu hướng cấu trúc đang tái định hình nền kinh tế thế giới. Trước hết là AI, nếu 2025 chứng kiến làn sóng đầu tư AI bùng nổ tại Mỹ, thì sang 2026, Trung Quốc nổi lên với chiến lược khác biệt với các mô hình nhỏ hơn, rẻ hơn và mã nguồn mở. Điều đặc biệt là mô hình này được cả doanh nghiệp Mỹ và châu Âu tiếp nhận rộng rãi. Xu hướng này thách thức giả định “càng lớn càng tốt” trong cuộc đua AI, đồng thời làm gia tăng nguy cơ điều chỉnh đối với nhóm cổ phiếu công nghệ Mỹ đang được định giá cao.

Cùng với câu chuyện AI, bài toán nợ công là một thách thức mang tính hệ thống. Trước đây, ngân hàng trung ương thường mua trái phiếu để giúp chính phủ vay tiền dễ dàng, nhưng giờ họ không làm như vậy nữa. Khi đó, chính phủ phải đi vay từ các nhà đầu tư tư nhân và để vay được, họ phải trả lãi cao hơn. Hệ quả là lợi suất trái phiếu có xu hướng duy trì ở mức cao hơn, lãi suất cao khiến doanh nghiệp ngại đầu tư, người dân khó mua nhà, chi tiêu cũng bị thắt chặt. Vì vậy, câu hỏi lớn của năm 2026: Ai sẽ tiếp tục cho các chính phủ vay tiền khi nợ đã quá lớn?

Bên cạnh đó, cuộc cạnh tranh âm thầm vẫn diễn ra trong hệ thống thanh toán xuyên biên giới. Nhiều nền kinh tế G20 đang triển khai các hệ thống thanh toán số hóa dựa trên token, từng bước hình thành hệ sinh thái song song hệ thống tài chính truyền thống do USD chi phối. Cuối cùng, xu hướng nới lỏng tài khóa trên diện rộng tiếp tục nâng đỡ tăng trưởng trong ngắn hạn, nhưng có nguy cơ tích tụ rủi ro lạm phát và bất ổn tài chính trong dài hạn.

Như vậy, không giống như các chu kỳ trước, bức tranh kinh tế hiện nay không còn được dẫn dắt bởi một động lực trung tâm duy nhất. Lạm phát vẫn dai dẳng ở một số khu vực trong khi đã hạ nhiệt ở những nơi khác; Các cuộc chiến thương mại và chủ nghĩa bảo hộ mang tính chiến lược đang tái định hình chuỗi cung ứng toàn cầu; Đồng thời, AI không còn là khái niệm của tương lai mà đã trở thành một lực lượng kinh tế hiện hữu trực tiếp làm thay đổi năng suất, thị trường lao động và dòng chảy đầu tư.

Việc nhận diện đúng triển vọng kinh tế toàn cầu năm 2026 có ý nghĩa then chốt, bởi những quyết định được đưa ra ngày hôm nay sẽ định hình ổn định tài chính, an ninh việc làm và dư địa tăng trưởng trong nhiều năm tới. Dù là nhà đầu tư đang đánh giá rủi ro, một lãnh đạo doanh nghiệp hoạch định chiến lược mở rộng, hay chỉ đơn giản là người tiêu dùng đang cố gắng bảo toàn sức mua, hướng đi của kinh tế thế giới đều tác động trực tiếp và sâu sắc tới từng lựa chọn trong đời sống hàng ngày.

Một chu kỳ mới ít ổn định hơn?

Báo cáo tháng 10 của IMF dự báo thận trọng về kinh tế thế giới 2026, không ở trong tình trạng tốt nhất và tăng trưởng chậm lại trong bối cảnh phân mảnh, chủ nghĩa bảo hộ gia tăng. IMF cảnh báo rủi ro đáng kể về khả năng điều chỉnh mạnh cổ phiếu công nghệ và sự suy giảm tính độc lập của các thể chế, đang đặt ra thách thức không nhỏ cho việc điều hành chính sách.

Tuy nhiên, kinh tế thế giới năm 2026 không thiếu động lực tăng trưởng, khi AI, đầu tư hạ tầng, tái cấu trúc chuỗi cung ứng và tiêu dùng vẫn là những trụ cột quan trọng. Chúng phản ánh sự chuyển dịch sâu sắc của trật tự kinh tế toàn cầu, khi nhiều quy tắc từng vận hành hiệu quả trong quá khứ đang dần mất tác dụng trước bối cảnh mới.

Trong một thế giới như vậy, thách thức lớn nhất không phải việc dự báo chính xác từng kịch bản, mà ở khả năng thích nghi kịp thời. Đối với các nhà hoạch định chính sách, đó là bài toán cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định. Với nhà đầu tư, đó là khả năng nhận diện đúng các xu hướng dài hạn, thay vì bị cuốn theo những biến động ngắn hạn.

Kinh tế thế giới 2026 vì thế không phải năm của khủng hoảng, nhưng chắc chắn là năm của những thử thách bản lĩnh thích nghi của cả chính phủ, doanh nghiệp và nhà đầu tư toàn cầu trong kỷ nguyên phát triển mới.

Minh Anh