Kinh tế Việt Nam: Cú bứt tốc nào cho năm 2027?

Đà tăng tốc và phép thử cuối năm

Một điểm đáng chú ý trong bức tranh kinh tế Việt Nam năm 2026 là đà tăng trưởng ngày càng mạnh, với GDP quý III tăng 9,95%, sau mức tăng 8,15% trong quý I và 8,81% trong quý II. Theo Cục Thống kê, GDP 9 tháng tăng 9,01% so với cùng kỳ năm trước. Đây được đánh giá là mức cao nhất trong 15 năm qua.

Đà tăng trưởng của ba quý liên tiếp cho thấy nhiều động lực của nền kinh tế đang cùng chuyển động: sản xuất mở rộng, đầu tư gia tăng, tiêu dùng cải thiện và hoạt động thương mại sôi động hơn. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định, việc duy trì được nhịp tăng trưởng cao tạo thêm dư địa để Việt Nam theo đuổi những mục tiêu phát triển tham vọng hơn.

Một trong những động lực nổi bật của năm 2026 là công nghiệp chế biến, chế tạo

Dù vậy, khoảng cách rất nhỏ giữa mức tăng GDP quý III và ngưỡng 10% không đồng nghĩa mục tiêu tăng trưởng cả năm đã nằm trong tầm tay. Để đạt mức tăng trưởng hai con số trong năm 2026, quý IV phải đạt mức tăng trưởng đủ cao để đưa GDP cả năm tiến tới mục tiêu hai con số. Đây là phép thử không nhỏ khi nền kinh tế vẫn đối mặt với những rủi ro từ giá năng lượng, lạm phát, chi phí vốn và biến động thương mại quốc tế.

PGS.TS Nguyễn Ngọc Sơn, Đại học Kinh tế Quốc dân, đánh giá tích cực kết quả tăng trưởng 9 tháng, nhất là vai trò của công nghiệp chế biến, chế tạo. Tuy nhiên, theo ông, để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong những năm tiếp theo, Việt Nam cần tiếp tục khơi thông nguồn lực, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.

Tăng trưởng nhanh là điều kiện cần, nhưng duy trì đà tăng trưởng mới là thước đo quan trọng hơn. Điều này không chỉ thể hiện qua GDP cả nước, mà còn qua sự vươn lên của các trung tâm kinh tế và sự hình thành những cực tăng trưởng mới.

Những đầu tàu đang hình thành

Nếu GDP phản ánh sức khỏe chung của nền kinh tế, thì GRDP cho thấy những động lực tăng trưởng đang được phân bổ và lan tỏa ra sao giữa các vùng. Trong 9 tháng, có 12 trong tổng số 34 tỉnh, thành phố đạt mức tăng GRDP từ 10% trở lên. Điểm đáng chú ý là sự đa dạng của các động lực tăng trưởng, từ phát triển công nghiệp, kết nối sản xuất với logistics và dịch vụ đến tận dụng dòng vốn đầu tư để mở rộng quy mô.

Tuy nhiên, những địa phương tăng trưởng nhanh chỉ phản ánh một phần bức tranh kinh tế. Sức tăng trưởng của cả nước còn phụ thuộc vào vai trò dẫn dắt của những trung tâm kinh tế lớn, với quy mô thị trường, tiềm lực tài chính, hệ sinh thái dịch vụ và mạng lưới doanh nghiệp phát triển.

GRDP Hà Nội tăng 8,85%, TP HCM tăng 9,06% trong 9 tháng. Dù chưa đạt mức hai con số, hai đô thị lớn nhất cả nước vẫn duy trì đà tăng tích cực. Hà Nội cho thấy vai trò ngày càng lớn của thương mại, tài chính và đầu tư. TP HCM tiếp tục là đầu tàu kinh tế, tài chính và dịch vụ.

Bức tranh địa phương cho thấy sự bổ trợ giữa các cực tăng trưởng. Trong đó, các đô thị lớn dẫn dắt về thị trường và dịch vụ, địa bàn công nghiệp tạo sức bật sản xuất, xuất khẩu; các trung tâm du lịch, thương mại và logistics thúc đẩy lưu chuyển hàng hóa, nguồn lực.

Nhưng tăng trưởng cao ở từng địa phương chưa tạo nên sức mạnh chung của nền kinh tế. Điều quyết định là mức độ liên kết giữa các cực tăng trưởng, khả năng chia sẻ hạ tầng, hình thành chuỗi cung ứng. Khi các địa phương phát triển theo hướng bổ trợ thay vì phân tán, thành quả tăng trưởng mới có thể lan tỏa rộng hơn.

Chất lượng đầu tư quyết định đường dài

Một trong những động lực nổi bật của năm 2026 là công nghiệp chế biến, chế tạo. Chỉ số sản xuất công nghiệp 9 tháng tăng 12,3%, riêng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 12,9%. Để duy trì đà tăng trưởng, Việt Nam cần chuyển từ mở rộng sản lượng sang nâng cao năng lực công nghệ, giá trị gia tăng trong nước và sự tham gia của doanh nghiệp nội địa vào chuỗi cung ứng.

Đầu tư cũng ghi nhận đà tăng tích cực. Vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội 9 tháng tăng 15,1%; vốn FDI thực hiện đạt 21,07 tỉ USD, cao nhất cùng kỳ 5 năm gần đây, trong khi vốn đăng ký tăng mạnh. Những kết quả này cho thấy sức hấp dẫn của Việt Nam, nhưng hiệu quả thực sự phụ thuộc vào tiến độ triển khai dự án, khả năng chuyển giao công nghệ và mức độ lan tỏa tới doanh nghiệp trong nước.

Với đầu tư công, hiệu quả không chỉ nằm ở tốc độ giải ngân mà còn ở khả năng giảm chi phí logistics, tăng kết nối và nâng cao năng lực cạnh tranh. GS.TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, nhấn mạnh cần ưu tiên hạ tầng chiến lược, kết nối vùng, năng lượng, hạ tầng số, khoa học - công nghệ và nguồn nhân lực, lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm trọng tâm.

Cùng với đó, sức cầu trong nước và lượng khách quốc tế tiếp tục tăng, trong khi kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 30,4%, cho thấy mức độ gắn kết sâu của Việt Nam với chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, độ mở lớn cũng làm gia tăng rủi ro trước biến động bên ngoài. Vì vậy, cần nâng cao năng lực sản xuất trong nước, đa dạng hóa thị trường và tăng sức chống chịu của doanh nghiệp.

Điểm mấu chốt là các động lực tăng trưởng phải bổ trợ lẫn nhau: đầu tư nâng cao năng suất, công nghiệp thúc đẩy đổi mới công nghệ, tiêu dùng dựa trên việc làm và thu nhập ổn định, còn hội nhập phải tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn cho nền kinh tế.

Năm 2027: Không chỉ tăng nhanh, mà phải tăng trưởng bằng năng lực mới

Ngày 8-10-2026, phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết Trung ương thống nhất mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP năm 2027 từ 10% trở lên, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn.

Mục tiêu này không chỉ đặt ra yêu cầu tăng tốc trong một năm, mà còn đòi hỏi tạo nền tảng phát triển dài hạn. Tăng trưởng hai con số chỉ có ý nghĩa khi đi cùng năng suất, sức cạnh tranh, năng lực tự chủ, bảo vệ môi trường và cải thiện đời sống nhân dân.

GDP 9 tháng năm 2026 tăng 9,01%

Để hiện thực hóa mục tiêu, Việt Nam cần chuyển từ tăng trưởng dựa chủ yếu vào vốn và lao động sang nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Khu vực kinh tế tư nhân cần được tạo điều kiện tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ và cơ hội đầu tư. Các doanh nghiệp nhà nước, trong đó có Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM), cần phát huy vai trò trong những lĩnh vực chiến lược như năng lượng, hạ tầng, công nghiệp nền tảng và công nghệ, gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả.

Cải cách thể chế phải được đo bằng kết quả thực tế: thủ tục rút ngắn, chi phí tuân thủ giảm, trách nhiệm rõ ràng và vướng mắc của doanh nghiệp được xử lý kịp thời. Đồng thời, các địa phương cần tăng cường liên kết vùng, phát huy lợi thế và tránh phát triển manh mún. Hạ tầng đồng bộ, nhân lực chất lượng cao và an ninh năng lượng cũng là những điều kiện quan trọng.

Kinh tế Việt Nam đang có cơ hội tiến gần một ngưỡng phát triển mới, nhưng cơ hội không tự chuyển hóa thành thành quả bền vững. Thách thức năm 2027 không chỉ là đạt tăng trưởng từ 10% trở lên, mà còn là tạo động lực dựa trên năng suất, hiệu quả thể chế và sức cạnh tranh. Chỉ khi đó, tăng trưởng hai con số mới thực sự trở thành bước ngoặt phát triển, thay vì một cột mốc thống kê.