Kinh tế Việt Nam giữa năm 2026 - Bài 2: Mặt bằng giá mới đã hình thành

Sức ép lên tiêu dùng

Theo Tổng Cục thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 6/2026 giảm 0,39% so với tháng trước, chủ yếu nhờ giá xăng dầu điều chỉnh theo giá thế giới, nhưng vẫn tăng 4,69% so với cùng kỳ. Tính chung 6 tháng, CPI bình quân tăng 4,38%, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,12% - mức tăng CPI bình quân 6 tháng đầu năm cao nhất trong 12 năm trở lại đây (2015 - 2026).

Mặt bằng giá mới hình thành gây áp lực lên người tiêu dùng. Ảnh minh họa

Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam (YSVN) đánh giá, đây là diễn biến "tiêu cực nhẹ": CPI đang hạ nhiệt dần nhờ giá dầu, nhưng mặt bằng giá mới đã được thiết lập ở một số nhóm hàng hóa, dịch vụ.

Cụ thể, mức giảm CPI tháng 6 chủ yếu đến từ nhóm giao thông (-4,85% so với tháng trước, do giá xăng giảm 10,05% và dầu diesel giảm 10,63%), trong khi nhóm nhà ở, điện nước và vật liệu xây dựng lại tăng 0,46% so với tháng trước và tăng 7,17% so với cùng kỳ.

TS. Nguyễn Đức Độ, nguyên Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính, dự báo lạm phát cả năm 2026 quanh mức 4,5 - 5%, với kịch bản trung tâm khoảng 4,7% - cao hơn một chút so với dự báo khoảng 4,5% mà YSVN đưa ra.

Ở cả hai góc nhìn, dư địa để giữ lạm phát bình quân quanh ngưỡng 4,5% cho cả năm đều được xem là rất hẹp. Cụ thể, biên độ tăng CPI cho phép mỗi tháng từ nay đến cuối năm chỉ còn khoảng 0,2% so với tháng trước, trong khi giá dầu, tỷ giá, giá điện và tiền lương tiếp tục là bốn ẩn số lớn nhất.

Lạm phát cao đang để lại dấu vết rõ trong tiêu dùng thực. Theo chuyên viên phân tích Nguyễn Đức Quân, Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), doanh thu bán lẻ hàng hóa 5 tháng đầu năm 2026 tăng 11% về danh nghĩa, nhưng nếu loại trừ yếu tố lạm phát, mức tăng thực chỉ còn 6,1% - thấp hơn mức tăng thực 7,2% của cùng kỳ 2025, chủ yếu do giá dầu tăng vọt vì tình hình chiến sự tại Iran.

Trong bối cảnh đó, nhóm doanh nghiệp bán lẻ hiện đại quy mô lớn (MWG, FRT, PNJ, MSN) lại ghi nhận doanh thu tăng 28% - gấp 2,8 lần tốc độ tăng của toàn ngành - nhờ tận dụng các quy định mới về hóa đơn điện tử và xóa thuế khoán hộ kinh doanh để chiếm thêm thị phần từ kênh bán lẻ truyền thống.

Áp lực thanh khoản ngân hàng

Theo số liệu trong báo cáo vĩ mô của YSVN, áp lực thanh khoản hệ thống ngân hàng tăng rõ vào cuối tháng 6. Cụ thể, lãi suất liên ngân hàng qua đêm vọt lên 12,49% vào ngày 30/6 và tiếp tục tăng lên khoảng 13% vào đầu tháng 7.

Trên thị trường mở, Ngân hàng Nhà nước phát hành tín phiếu 214 nghìn tỷ đồng nhưng lượng đáo hạn lên tới 301 nghìn tỷ đồng, khiến cơ quan này rút ròng 86,9 nghìn tỷ đồng khỏi hệ thống trong tháng, sau khi đã bơm ròng gần 23 nghìn tỷ đồng trong tháng 5.

Thanh khoản ngân hàng tăng nhờ lãi suất tiền gửi tăng. Ảnh minh họa

YSVN nhận định, lãi suất tiền gửi tiếp tục đi ngang nhờ sự quán triệt từ Ngân hàng Nhà nước nhưng đã có tín hiệu tăng lãi qua các chương trình ưu đãi riêng lẻ - cho thấy mặt bằng lãi suất "có thể đang ở vùng đỉnh" dù áp lực thanh khoản trung - dài hạn vẫn cao.

Ông Nguyễn Dương Phương, chuyên gia phân tích Công ty Chứng khoán Shinhan, nhận định các đợt tăng vọt của lãi suất liên ngân hàng gần đây chủ yếu phản ánh áp lực thanh khoản mang tính thời điểm, chứ chưa phải rủi ro mang tính hệ thống.

Ông Phương kỳ vọng, thanh khoản hệ thống sẽ cải thiện dần trong nửa cuối năm nhờ giải ngân đầu tư công tăng tốc, xuất khẩu vào mùa cao điểm và dòng vốn FDI tiếp tục tích cực, song lãi suất huy động có thể vẫn nhích thêm 0,2 - 0,5 điểm phần trăm vào cuối năm, đặc biệt tại các ngân hàng quy mô nhỏ hoặc có tốc độ tăng trưởng tín dụng cao.

Trong khi siết thanh khoản ngắn hạn để kiểm soát mặt bằng lãi suất, Ngân hàng Nhà nước vẫn đồng thời nới điều kiện để hỗ trợ tăng trưởng tín dụng. Cụ thể, NHNN đã nâng tỷ lệ tối đa sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40% (hiệu lực từ 1/7/2026), mở cơ chế tín dụng đặc biệt cho 18 dự án trọng điểm quốc gia và loại dư nợ cho vay nhà ở xã hội, bất động sản khu công nghiệp khỏi room tín dụng bất động sản. Nhờ đó, tăng trưởng tín dụng 6 tháng đầu năm đạt 7,41%, huy động vốn cải thiện lên 5,05% từ mức 2,98% sau 5 tháng; tăng trưởng tín dụng cả năm được dự báo quanh 15%.

Ở thị trường ngoại hối, YSVN ghi nhận tỷ giá USD/VND tại các ngân hàng thương mại tăng nhẹ trong tháng 6, còn tỷ giá thị trường tự do tăng mạnh hơn, lên mức 26.700 VND/USD (+1,14% so với tháng trước), trong bối cảnh đồng USD mạnh lên gần 2,3% trước kỳ vọng Fed thắt chặt chính sách cuối năm. Nhìn chung, rủi ro chính của nửa cuối năm nằm ở nhập siêu kéo dài, áp lực thương mại từ Hoa Kỳ, áp lực lạm phát cao hơn mục tiêu bình quân và dư địa nới lỏng tiền tệ không còn nhiều.

Bài cuối: Tiền đang chảy về đâu giữa những biến số vĩ mô