Kỳ 2: Dám đi trong khoảng trống và lời thề danh dự

“Sợ chứ!” - Phía trước là khoảng trống pháp lý, phía sau là chiếc ghế và sự an toàn của chính mình. Nhưng họ hiểu, có những lúc người cán bộ không thể chọn con đường dễ nhất. Hành trình “dò đường trong bóng tối” của ông Huỳnh Quang Huy và những cộng sự bắt đầu từ một câu hỏi: Nếu không dám bước qua giới hạn cũ, ai sẽ mở đường cho cái đúng của Nhân dân?

Nói ông Huỳnh Quang Huy đơn độc trong hành trình này là không đúng bản chất. Đúng hơn, ông và các cộng sự tại Chi cục Thủy sản đã cùng nhau "dò dẫm trong bóng đêm". Đó là một hành trình mò mẫm tìm đường giữa một mê cung pháp lý chưa hề có ánh sáng tiền lệ. Mỗi bước đi là một lần run rẩy, mỗi văn bản đề xuất là một lần đối mặt với những cái lắc đầu lạnh ngắt. Đặc biệt,

Trong hành chính "xé rào", ông Huỳnh Quang Huy đã được hỗ trợ rất nhiều từ những người cộng sự

Sự nghi ngờ của đồng nghiệp, áp lực từ cấp trên có lúc khiến cả nhóm kiệt sức. Nhớ lại giai đoạn giằng xé nghẹt thở ấy, ông Huy lắc đầu, giọng chùng xuống đầy tâm sự:

"Nói không sợ là bốc phét! Sợ chứ! Nhiều đêm nằm trong căn phòng tối, nghĩ đến cảnh nếu xảy ra xô xát trên biển, mình bị kỷ luật, bị mất chức, thậm chí bị khai trừ khỏi Đảng... tui run chôn chân. Nhưng sáng ra, xuống bãi biển thấy người dân ôm thúng rỗng, thấy con sò nhỏ bằng hạt lạc bị cào lên chết thối... tui với anh em lại giật mình. Nếu mình chọn giải pháp 'an toàn' để giữ ghế, thì mình đớn hèn quá! Cán bộ mà thấy dân khổ, thấy tài nguyên đất nước bị tàn phá mà im lặng thủ thế thì còn mặt mũi nào đứng trong hàng ngũ của Đảng?".

Không thể làm liều theo kiểu "ngang bướng", ông Huy cùng nhóm cộng sự tâm huyết quyết định thực hiện chiến thuật "dùng Nghị quyết mở đường cho chính sách". Trong suốt 4 năm trời (2011 - 2015), căn phòng làm việc đêm nào cũng sáng đèn. Nhóm cán bộ trẻ lục tìm, đọc tỉ mẩn hàng ngàn trang văn bản. Họ chắt lọc từng câu, từng chữ trong Nghị quyết Trung ương về Chiến lược biển Việt Nam có đề cập đến "quyền làm chủ của nhân dân", "phát huy sức mạnh cộng đồng" để công phu xây dựng Đề án thí điểm.

Chủ thuyết của ông Huy và các cộng sự rất rõ ràng: "Xé rào ở đây không phải là làm trái pháp luật. Xé rào là tìm ra khoảng trống mà pháp luật chưa phủ tới, dùng tinh thần Nghị quyết của Đảng để soi đường cho thực tiễn, tạo ra mô hình thực tế để chứng minh tính đúng đắn, từ đó kiến tạo lại thể chế!".

Sự dấn thân của ông Huy và những cộng sự tâm huyết sẽ khó đi đến cùng nếu không có sự đồng hành của lãnh đạo tỉnh. Đúng vào thời điểm Đề án giao biển cho cộng đồng gặp nhiều ý kiến băn khoăn, nhất là về cơ sở pháp lý và trách nhiệm của người thực hiện, ông Huỳnh Thanh Cảnh, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh phụ trách khối Kinh tế lúc bấy giờ, đã trực tiếp trao đổi với ông Huy.

Biển Tân Thành vào một buổi sáng mai

Nhớ lại cuộc gặp ấy, ông Huy cho biết điều ông nhớ nhất là thái độ quyết liệt của người lãnh đạo tỉnh trước những băn khoăn của cấp dưới. Ông Cảnh khi ấy nói:

“Tôi đi cơ sở nhiều, nhìn dải biển Thuận Quý bị cào xới mà xót xa. Dân mình khổ quá rồi! Nếu chúng ta cứ sợ trách nhiệm, cứ đòi hỏi phải tròn trịa văn bản, đợi có đầy đủ luật định mới chịu làm thì biển đã ‘chết’ trước khi luật ra đời!

Ông Huy cùng các cộng sự của mình quyết tâm hơn khi nhận được sự động viên từ lãnh đạo tỉnh khi đó

Các đồng chí cứ yên tâm xuống biển làm với dân. Làm vì cái chung, vì miếng cơm áo mặc của bà con thì không ai khép tội các đồng chí được! Nếu mô hình này đúng, biển phục hồi, dân được nhờ thì đó là công lao của tập thể anh em. Còn nếu chẳng may xảy ra vướng mắc pháp lý hay sóng gió rủi ro gì, tôi - với tư cách là Phó Chủ tịch tỉnh phụ trách ngành - sẽ đứng ra chịu trách nhiệm trước Thường vụ và trước pháp luật thay cho các đồng chí!”.

Gặp lại ông Cảnh sau nhiều năm, khi nhắc về câu chuyện ấy, ông vẫn nhớ rất rõ những trăn trở của thời điểm đó. Ông nói, điều thôi thúc ông không phải là muốn “xé rào” hay làm khác đi các quy định, mà là từ thực tế nguồn lợi biển ven bờ ngày càng suy giảm, đời sống ngư dân ngày càng khó khăn, trong khi cơ chế quản lý cộng đồng khi ấy chưa có tiền lệ rõ ràng. “Lúc đó, mình phải tìm cách làm sao vừa đúng chủ trương, vừa phù hợp thực tiễn, quan trọng nhất là phải bảo vệ được biển và sinh kế của người dân”, ông Cảnh nhớ lại.

Nhắc đến ông Huy, ông Cảnh cho rằng điều đáng quý ở người cán bộ này là sự quyết tâm đi đến cùng với một việc khó, nhưng không phải bằng sự nóng vội. Ông Huy cùng anh em đã dành nhiều thời gian nghiên cứu, tìm cơ sở từ chủ trương, chính sách, đồng thời xuống tận cơ sở để nghe ngư dân nói, nhìn tận mắt những gì đang diễn ra trên vùng biển Thuận Quý.

Ông Huỳnh Quang Huy (không đội nón) về với bà con ngư dân vùng biển Thuận Quý (giờ là Tân Thành)

“Anh Huy là người rất tâm huyết với biển. Cái đáng quý là anh ấy không chỉ đề xuất trên giấy mà chịu khó đi cơ sở, gặp dân, nghe dân và cùng anh em tìm cách làm. Có những việc lúc đó chưa có tiền lệ, nhưng anh em vẫn kiên trì nghiên cứu để tìm cho được cách làm phù hợp”, ông Cảnh nói.

Theo ông Cảnh, chính sự kiên trì ấy đã tạo nên niềm tin để lãnh đạo tỉnh mạnh dạn ủng hộ Đề án. Bởi đằng sau một đề xuất mới không chỉ là ý tưởng, mà còn là tâm huyết, trách nhiệm và sự dấn thân của những người trực tiếp thực hiện.

Với ông Huy, sự ủng hộ của lãnh đạo tỉnh khi ấy là một điểm tựa. Còn với ông Cảnh, những cán bộ như ông Huy chính là những người dám bước vào phần việc chưa có sẵn con đường, vừa làm vừa tìm cách hoàn thiện cơ chế từ thực tiễn.

Biển Tân Thành bị cạn kiệt nguồn tài nguyên

Có được "bệ đỡ" tinh thần đanh thép từ Lãnh đạo tỉnh, ông Huy và các cộng sự như được tiếp thêm sức mạnh. Nhưng khi xuống bãi bồi, họ lại va tiếp vào bức tường thứ hai: niềm tin của chính ngư dân. Ngư dân vốn dĩ quen tư duy "biển của chung, ai bắt được người nấy hưởng". Đột nhiên có cán bộ xuống bảo họ thành lập hội, tự bỏ công sức đi tuần tra... họ coi đó là chuyện hoang đường. Một kỷ niệm đau đớn: báo tin mời 30 ngư dân nòng cốt ra quán cà phê để bàn chuyện lập Hội giữ biển. Ông Huy tự bỏ tiền túi ra mua cà phê, ngồi chờ từ 6 giờ sáng. Nhưng đến giờ hẹn, chỉ có đúng 5 người xuất hiện.

Nhưng 5 người đến, ông Huy và anh em vẫn ngồi lại. Ông nói thẳng: "Các anh bắt con sò con hôm nay bán được 5 ngàn. Giữ nó 6 tháng nữa, nó đẻ ra hàng ngàn con khác. Cán bộ chúng tôi vài năm nữa là chuyển công tác hoặc về hưu, nhưng biển này là của các anh, của con cháu các anh!". Sự chân thành của người cán bộ cùng cam kết bảo vệ của Lãnh đạo tỉnh đã làm tan chảy băng giá. 5 người ban đầu trở thành 5 "hạt nhân". Đến năm 2015, UBND tỉnh chính thức phê duyệt Đề án thí điểm. 3 Hội cộng đồng ngư dân ra đời với 288 hộ tham gia, quản lý gần 24 km² vùng biển ven bờ.

Đến năm 2015, UBND tỉnh chính thức phê duyệt Đề án thí điểm. 3 Hội cộng đồng ngư dân ra đời với 288 hộ tham gia, quản lý gần 24 km² vùng biển ven bờ

Nhìn lại hành trình 4 năm "đánh đu với sự nghiệp làm Đề án" ấy, khi được hỏi điều gì là cái gốc để ông vượt qua mọi sức ép, ông Huỳnh Quang Huy lặng im một hồi lâu. Ông lấy tay vuốt lại mái tóc đã điểm bạc, mắt hướng về phía biển bao la.

“Tôi từng đối mặt với rất nhiều lời đe dọa, cả sự can ngăn chân thành của những người thân thiết rằng 'làm làm gì để rồi có ngày mất chức'. Nhưng tôi luôn nhớ về ngày mình đứng dưới lá cờ Đảng để tuyên thệ”, ông Huy xúc động nói.

Giọng vị nguyên Chi cục trưởng bỗng trở nên đanh thép, từng lời như tạc vào đá: "Chúng ta bước vào tổ chức Đảng bằng một Lời thề danh dự. Danh dự của một con người là thứ thiêng liêng nhất. Nếu chúng ta vì sự an toàn của bản thân, vì sợ trách nhiệm mà ngoảnh mặt trước sự bế tắc của nhân dân, thì chúng ta đã phản bội lại Lời thề danh dự đó! Trong công việc, nếu anh làm vì lòng tham, vì lợi ích nhóm thì anh sợ sai là đúng. Nhưng nếu anh làm hoàn toàn vì lợi ích chung, vì sự ấm no của dân, không một chút tơ hào tư lợi thì không có gì phải sợ! Danh dự của người đảng viên phải được chứng minh bằng sản phẩm thực tế phục vụ nhân dân, chứ không phải bằng sự an toàn trong bốn bức tường công sở!”.

Đến hôm nay, ông Huỳnh Quang Huy đã cởi bỏ bộ quân phục công chức, khép lại chặng đường quản lý nhà nước trên cương vị Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản để về nghỉ hưu theo chế độ. Nhưng dòng máu nóng và tình yêu với biển khơi chưa bao giờ nguội lạnh. Với vai trò Chuyên gia Dự án, vị nguyên Chi cục trưởng vẫn miệt mài gánh ba lô đi dọc các làng biển, đem tri thức và kinh nghiệm thực chiến truyền lại cho thế hệ cán bộ trẻ và bà con ngư dân. Nhìn người cán bộ mái tóc đã điểm bạc vẫn xắn gấu quần sải bước trên bãi bồi, ai nấy đều hiểu: chức vụ có thể khép lại theo thời gian, nhưng Lời thề danh dự và sứ mệnh vì Dân thì còn mãi!

(Còn nữa)

Nội dung và ảnh: Thanh Nhàn - Gia Phú
Trình bày: Nguyệt Nga (bài viết có sử dụng hình ảnh tư liệu)