Kỳ 2: Đổi mới y tế cơ sở - 'Người gác cổng' tin cậy

SKĐS - Sau sáp nhập địa giới hành chính, TPHCM đổi mới mạnh mẽ hệ thống y tế cơ sở, trong đó, trọng tâm là chuyển đổi 168 trạm y tế trực thuộc UBND xã, phường để tăng tính chủ động, bám sát nhu cầu chăm sóc sức khỏe người dân.

Từ đây, các trạm y tế bắt đầu vận hành theo mô hình mới: tập trung vào nâng cao năng lực sơ cấp cứu, chăm sóc cộng đồng, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực để trở thành "điểm chạm y tế đầu tiên" với mục tiêu chăm sóc sức khỏe nhân dân ngày càng tốt hơn.

- "Cô Hà có nhà không ạ? Bác sĩ đến khám bệnh nè cô Hà ơi!

- Chào bác sĩ, tôi đợi bác sĩ từ sáng đến giờ, mời các bác sĩ vào nhà".

Vừa bước vào nhà bà Nguyễn Thị Hà (78 tuổi) ở ấp 34 xã Hiệp Phước, bác sĩ Nguyễn Văn Gấm, Giám đốc Trạm Y tế xã Hiệp Phước, Đội trưởng Đội Chăm sóc sức khỏe liên tục số 1 xã Hiệp Phước vừa hỏi thăm về tình hình sức khỏe của bà Hà vừa tiến hành đo huyết áp, nghe tim phổi cho người bệnh.

Sau khi thăm khám, phát thuốc, bác sĩ Gấm còn căn dặn bà Hà chú ý thay đổi thói quen sinh hoạt, ăn uống để sức khỏe cải thiện hơn. "Tôi sống một mình lại mắc mấy bệnh như tiểu đường, huyết áp nên mỗi lần đi khám bệnh phải nhờ cháu họ ở gần nhà đưa đi, giờ được bác sĩ đến tận nhà như thế này tôi đỡ vất vả, sức khỏe được chăm lo tốt", bà Hà chia sẻ.

Bác sĩ Nguyễn Văn Gấm cho biết, kể từ khi ra mắt vào ngày 7/4, các tổ chăm sóc sức khỏe của trạm y tế xã đã luân phiên nhau đến tận nhà những người cao tuổi, những người khó khăn, có bệnh nền để kiểm tra sức khỏe.

Với 43 y, bác sĩ và 148 cộng tác viên sức khỏe cộng đồng, Trạm Y tế xã Hiệp Phước đã lập thành 7 đội chăm sóc sức khỏe liên tục, phụ trách toàn bộ sức khỏe cho hơn 75.000 người dân trên địa bàn.

Hiệp Phước là một trong 3 xã đầu tiên tại TPHCM triển khai thành lập các đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư từ ngày 7/4/2026.

Tương tự, tại xã Đất Đỏ, các đội chăm sóc sức khỏe liên tục cũng đến tận nhà chăm sóc sức khỏe cho người dân, nhất là người cao tuổi, đi lại khó khăn ngay sau khi ra mắt vào ngày 7/4 vừa qua.

Nhìn thấy nhân viên y tế của Đội Chăm sóc sức khỏe liên tục xã Đất Đỏ bước vào sân đề nghị khám bệnh cho người cao tuổi, cụ bà Dương Ngọc Nữ (96 tuổi, xã Đất Đỏ) và người thân không khỏi bất ngờ.

Trong khi một nhân viên y tế đo huyết áp, lấy mẫu máu thì bác sĩ Nguyễn Thị Thảo Ngân trao đổi với người nhà về tình trạng sức khỏe của cụ Nữ. Rất may, cụ Nữ chỉ bị cao huyết áp, các chỉ số sức khỏe khác đều tương đối ổn định, bác sĩ Thảo Ngân cẩn thận dặn dò gia đình chăm sóc cụ, nhất là trong những ngày thời tiết nắng nóng.

"Cảm ơn các nhân viên y tế rất nhiều, chưa bao giờ người dân chúng tôi được chăm sóc sức khỏe tận tình như hiện nay. Chính sách này của Thành phố thật nhân văn" – Đây là chia sẻ của ông Hoàng Hữu Nghiệp (76 tuổi, ngụ xã Đất Đỏ) sau khi được các y bác sĩ Trạm Y tế xã Đất Đỏ đến tận nhà khám bệnh.

Theo bác sĩ Phan Thị Tuyết Xuân, Giám đốc Trạm Y tế xã Đất Đỏ, thực hiện chỉ đạo của Sở Y tế, Trạm Y tế xã đã thành lập 4 đội chăm sóc sức khỏe liên tục trực tiếp đến tận nhà khám bệnh cho người dân.

Trong thời gian đầu tiên, các đội chăm sóc sức khỏe ưu tiên đến tận nhà những người cao tuổi, người neo đơn, người có bệnh nền để thăm khám. Song song đó, các đội chăm sóc sức khỏe liên tục xã Đất Đỏ sẽ lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho toàn bộ người dân. Mục tiêu là mỗi người dân, nhất là người cao tuổi, đều được quản lý và chăm sóc sức khỏe một cách liên tục, ngay tại nơi sinh sống.

Sau sự ra đời các đội chăm sóc sức khỏe liên tục đầu tiên tại 3 xã Hiệp Phước, Đất Đỏ và Bắc Tân Uyên, Sở Y tế TPHCM tiếp tục mở rộng mô hình này đến nhiều xã, phường khác trên địa bàn Thành phố.

PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TPHCM thông tin, việc triển khai mô hình các đội chăm sóc sức khỏe gắn với địa bàn dân cư là một bước đi thiết thực, nhằm đưa dịch vụ y tế đến gần với người dân hơn. Điều này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu ở địa phương mà còn giúp từng bước định hình hệ thống y tế đa tầng, trong đó y tế cơ sở thực sự đóng vai trò "người gác cổng" của hệ thống y tế.

Tòa nhà số 18, Võ Văn Tần, phường Xuân Hòa, TPHCM vốn là trụ sở hành chính Phường Võ Thị Sáu, Quận 3 cũ, nhưng kể từ ngày 27/2/2026 đã được cải tạo trở thành trụ sở chính của Trạm Y tế phường Xuân Hòa.

Công trình này có tổng mức đầu tư gần 28 tỷ đồng với diện tích sàn sử dụng gần 1.800 m2 với quy mô 3 phòng quản lý, điều hành và 4 khoa chuyên môn kỹ thuật.

Hiện trạm y tế có 63 nhân sự, trong đó có 18 bác sĩ được giao nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho hơn 38.000 người dân đang sinh sống trên địa bàn.

Theo ông Nguyễn Hùng Hậu, Chủ tịch UBND phường Xuân Hòa, việc đầu tư xây dựng Trạm y tế phường Xuân Hòa khang trang, hiện đại và đồng thời triển khai thí điểm mô hình chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn chính là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa định hướng phát triển y tế theo hướng chủ động, dự phòng là chính, lấy người dân làm trung tâm phục vụ của địa phương này.

Ông Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết, đây là mô hình trạm y tế kiểu mẫu mà TPHCM sẽ xây dựng trong thời gian tới.

Trước đó, từ đầu năm 2026, nhiều trạm y tế trên địa bàn TPHCM cũng đã được sắp xếp vận hành y theo mô hình mới. Hiện các trạm y tế không chỉ thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia như: quản lý và nâng cao sức khỏe cộng đồng; bảo vệ, chăm sóc bà mẹ, trẻ em và người cao tuổi; chăm sóc người khuyết tật và bảo trợ xã hội… mà còn đẩy mạnh khám chữa bệnh, tư vấn sức khỏe và xử lý sơ cấp cứu tuyến cơ sở.

Quan trọng hơn, các trạm y tế hiện nay đang thực hiện nhiệm vụ lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho toàn bộ người dân trên địa bàn.

Các đại biểu tham dự Lễ khánh thành Trạm Y tế phường Xuân Hòa.

Thay vì phải lên bệnh viện tuyến trên, thời gian gần đây bà Lê Thị Hoàn (72 tuổi, ngụ khu phố Phú Lợi 3, phường Phú Lợi) lại tìm đến trạm y tế phường để đăng ký khám định kỳ bệnh đái tháo đường, cao huyết áp.

Bà chia sẻ: "Từ ngày trạm y tế cải tạo lại cơ sở vật chất khang trang, có nhiều bác sĩ hơn và lại gần nhà nên tôi quyết định khám bệnh tại đây. Qua mấy lần khám tôi thấy bác sĩ có chuyên môn, nhiệt tình, cấp phát thuốc bảo hiểm đầy đủ nên từ nay tôi khỏi phải đi xa lên tuyến trên nữa".

Lãnh đạo Sở Y tế TPHCM đánh giá, thực tế thời gian qua, các trạm y tế phường, xã chưa cung cấp đầy đủ các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu khiến tình trạng người dân đi khám, chữa bệnh vượt tuyến vẫn phổ biến, kể cả với những bệnh lý thông thường, gây quá tải cho bệnh viện tuyến trên và làm gia tăng chi phí xã hội không cần thiết.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, các trạm y tế phường, xã đã được cấu trúc lại theo hướng trở thành đơn vị sự nghiệp công lập hoàn chỉnh, trực thuộc UBND phường, xã, đặc khu, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Sự thay đổi này có định hướng đưa y tế cơ sở đến gần dân hơn, sát dân hơn và phục vụ người dân sinh sống trên địa bàn tốt hơn.

Hiện các địa phương tại TPHCM đang nỗ lực ưu tiên đầu tư hạ tầng, trang thiết bị và nguồn lực, Thành phố cũng đổi mới mạnh mẽ mô hình hoạt động của trạm y tế, chuyển từ cách làm thụ động, chờ người dân đến khám sang mô hình "đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn", chủ động theo dõi, quản lý sức khỏe người dân ngay từ cộng đồng, lấy người dân làm trung tâm và phòng bệnh làm nền tảng.

"Những giải pháp này không chỉ khắc phục những hạn chế kéo dài của y tế cơ sở, mà còn tạo nền tảng để trạm y tế thực sự trở thành "điểm chạm y tế đầu tiên" của người dân – nơi chăm sóc sức khỏe ban đầu một cách chủ động, liên tục và toàn diện, đúng với tinh thần Nghị quyết 72 và định hướng phát triển bền vững của ngành Y tế", PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng khẳng định.

Trong buổi làm việc mới đây tại UBND TPHCM, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên yêu cầu Thành phố tập trung nâng cao toàn diện chất lượng hoạt động của trạm y tế xã, phường, đặc khu, bảo đảm đây thực sự là nơi chăm sóc sức khỏe ban đầu, gần dân, sát dân và hiệu quả.

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh, cần xây dựng trạm y tế thành đơn vị sự nghiệp hoàn chỉnh, đồng bộ về cơ sở vật chất, trang thiết bị và đặc biệt là nguồn nhân lực. "Đưa dịch vụ y tế về gần người dân để giảm tải tuyến trên, mục tiêu là để người dân "bước chân ra khỏi nhà là có thể tiếp cận dịch vụ y tế"; chuyển đổi từ chữa bệnh sang phòng bệnh; xây dựng hồ sơ sức khỏe cá nhân; tổ chức khám sức khỏe định kỳ", Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh.

Nội dung và trình bày: