Kỳ 3: Xử nghiêm hành vi gian lận 'chạy suất', 'cò mồi'

Gỡ nút thắt, mở đường cho người mua nhà ở xã hội

Khu đô thị Hồng Hà Eco City, phường Yên Sở, Hà Nội đã cung cấp hàng trăm căn NƠXH cho người thu nhập thấp. Ảnh: T.A

Chỉ đạo quyết liệt từ Thủ tướng chính phủ

Tại phiên họp thứ 3 Ban Chỉ đạo T.Ư về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã chỉ rõ thực trạng một số địa phương chưa thực sự quan tâm việc xét duyệt đối tượng mua, thuê NƠXH, còn có tình trạng tiêu cực, gây bức xúc. “Chỉ đạo điều tra, xử lý các trường hợp môi giới trái phép, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, thao túng hồ sơ và đặc biệt là các tiêu cực, lợi dụng chính sách để chuộc lợi. Dứt khoát phải xử lý nghiêm. Điều này Bộ Công an phối hợp với các địa phương” - Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh.

Thủ tướng cũng yêu cầu người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp chấn chỉnh kịp thời, tăng cường kỷ cương, minh bạch trong quy trình xét duyệt, mua - bán, cho thuê, thuê mua NƠXH; thanh tra, kiểm tra, phòng ngừa tiêu cực, lợi dụng chính sách để trục lợi, làm sai lệch mục tiêu nhân văn của chính sách. Đồng thời bảo đảm công bằng, đúng đối tượng, đúng tinh thần, đúng mục tiêu của chính sách, giá bán được tính đúng, tính đủ, tính kịp thời; phối hợp cơ quan chức năng xử lý nghiêm hành vi môi giới trái phép, nhận tiền “chạy suất", “cò mồi”.

Thủ tướng đặt trọng tâm 3 mục tiêu quan trọng trong phát triển NƠXH. Theo đó, phải tháo gỡ khó khăn về thủ tục, quy trình để người dân được thụ hưởng, tiếp cận nhanh nhất, dễ nhất, rẻ nhất, thuận lợi nhất với NƠXH; không mất thời gian, công sức, không “lòng vòng”, mất thêm chi phí và đặc biệt không bị lừa đảo; bên cạnh đó thúc đẩy phát triển NƠXH, phát triển thị trường bất động sản an toàn, lành mạnh, bền vững.

Trước những biến tướng ngày càng tinh vi trong hoạt động môi giới NƠXH, ngày 11/12/2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ban hành Chỉ thị số 34, được xem là động thái mạnh tay nhất từ trước đến nay nhằm lập lại trật tự thị trường NƠXH. Chỉ thị chỉ rõ hàng loạt tồn tại: cò mồi lộng hành; người nộp hồ sơ nhiều nơi; giá bán bị thổi phồng; chen lấn gây mất trật tự. Để khắc phục, Chính phủ yêu cầu: thứ nhất là công khai minh bạch toàn bộ thông tin dự án: giá bán, số căn, danh sách người được duyệt trên cổng thông tin điện tử và báo chí địa phương. Chuyển sang nộp hồ sơ trực tuyến, xếp hàng online, hạn chế tối đa cơ hội cho “cò” thao túng; thứ hai là tăng cường hậu kiểm: Bộ Công an sử dụng dữ liệu dân cư (VNeID) để xác minh thu nhập, tình trạng nhà ở. Trường hợp gian dối dù đã ký hợp đồng vẫn bị thu hồi nhà ngay lập tức và công khai danh tính; thứ ba là cấm thu tiền trái quy định: chủ đầu tư không được thu tiền đặt cọc hoặc ủy quyền cho sàn giao dịch thu tiền ngoài luật. Các hành vi môi giới lừa đảo sẽ bị xem xét xử lý hình sự.

Công an Hà Nội cảnh báo

Đối với tình trạng rao bán “suất ngoại giao”, “suất nội bộ”, thu “phí đặt chỗ” hay “phí chênh” để được ưu tiên mua NƠXH. CATP Hà Nội khẳng định, toàn bộ thông tin này đều là bịa đặt, tiềm ẩn rủi ro lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tất cả dự án mua - thuê - thuê mua NƠXH đều được công khai chính thức trên website Sở Xây dựng TP Hà Nội; không có bất kỳ “suất quan hệ” hay hình thức ưu tiên nội bộ nào ngoài quy định.

Cơ quan công an khuyến cáo người dân không tin vào các lời mời chào thiếu minh bạch, không chuyển tiền hay đặt cọc cho cá nhân, tổ chức trung gian không có thẩm quyền. Khi phát hiện dấu hiệu môi giới trái phép hoặc có nghi vấn lừa đảo, người dân cần kịp thời báo với cơ quan công an để được xác minh, ngăn chặn và xử lý theo quy định pháp luật.

Trước thực trạng cho thuê, bán sai đối tượng NƠXH, Bộ Xây dựng đang gấp rút dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng. Cụ thể, dự thảo Nghị định đề xuất phạt tiền từ 120 - 160 triệu đồng đối với hành vi bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở thuộc tài sản công không đúng thẩm quyền hoặc không đúng đối tượng hoặc không đủ điều kiện; bán, cho thuê, cho thuê mua NƠXH không đúng đối tượng; bán, cho thuê, cho thuê mua NƠXH không tuân thủ các điều kiện theo quy định. Phạt tiền từ 200 - 260 triệu đồng đối với chủ đầu tư dự án NƠXH có hành vi chuyển nhượng quyền sử dụng đất để cá nhân tự xây dựng nhà ở.

Bộ Xây dựng cũng đề xuất phạt tiền từ 80 - 120 triệu đồng nếu bên thuê, thuê mua NƠXH không sử dụng nhà ở phục vụ vào mục đích ở cho bản thân và thành viên trong gia đình; bên mua, thuê mua NƠXH bán lại nhà ở không đúng quy định; thu tiền ứng trước của người mua NƠXH không đúng quy định.

Đối với việc không dành đủ diện tích đất để xây dựng NƠXH, sẽ bị phạt từ 260 - 280 triệu đồng. Hành vi này còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là: buộc chủ đầu tư phải dành một phần diện tích đất ở trong dự án để xây dựng NƠXH hoặc đóng tiền tương đương giá trị quỹ đất đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật để xây dựng NƠXH.

Mức phạt nặng nhất trong dự thảo là hành vi bán, cho thuê mua, tặng cho nhà ở không đúng đối tượng là cá nhân, tổ chức nước ngoài được phép sở hữu nhà ở tại Việt Nam; bán, cho thuê mua, tặng cho nhà ở vượt quá số lượng quy định. Nếu vi phạm, chủ đầu tư hoặc bên bán nhà ở sẽ bị phạt tiền từ 280 - 300 triệu đồng

(Còn nữa)

Hiện nay, Chính phủ yêu cầu các địa phương phải đặt ra KPI, mỗi năm phải đăng ký làm bao nhiêu căn và trên cơ sở đó phải hoàn thành. Đây là một chỉ tiêu để xét duyệt hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ công chức. Với những động thái quyết liệt như vậy, tôi cho rằng, tình hình sẽ được cải thiện tốt hơn. Có thể sang năm 2026, 2027, tốc độ phát triển sẽ tăng tốc hơn.

Ông Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam

Thái An