Kỳ lạ hòn đảo bất ngờ xuất hiện giữa vùng biển băng của Nam Cực

Đoàn thám hiểm quốc tế gồm 93 người đã khám phá khu vực phía Tây Bắc biển Weddell ở Nam Cực trên tàu phá băng nghiên cứu Polarstern của Viện Nghiên cứu Địa cực và Hải dương Alfred Wegener (AWI), tiến hành từ ngày 8/2/2026. Tại khu vực trọng yếu đối với các dòng hải lưu toàn cầu ở đây, trọng tâm nghiên cứu của đoàn thám hiểm là sự tan băng, nước từ thềm băng Larsen và sự suy giảm đáng kinh ngạc của băng biển trong những năm gần đây.

Khi công việc nghiên cứu bị gián đoạn do điều kiện thời tiết xấu gần đảo Joinville, đoàn thám hiểm đã tìm nơi trú ẩn và bất ngờ phát hiện một cấu trúc địa hình nổi lên trên mặt nước mà trước đó chỉ được đánh dấu là khu vực nguy hiểm trên các hải đồ hiện hành.

Thành viên đoàn thám hiểm Simon Dreutter tại AWI cho biết ban đầu nhóm quan sát thấy một khối vật chất giống tảng băng trôi có màu sẫm. Tuy nhiên, khi tiếp cận gần hơn, họ nhận ra đó là một khối đá nhô lên khỏi mặt biển, xác định đây là một hòn đảo chưa từng được ghi nhận.

Theo các số liệu ban đầu, hòn đảo có chiều dài khoảng 130m, rộng 50m và cao khoảng 16m so với mực nước biển. Do chưa được đăng ký chính thức trong hệ thống địa danh quốc tế, các nhà khoa học đang tiến hành quy trình đặt tên và xác nhận vị trí địa lý chính xác trước khi công bố rộng rãi.

Hòn đảo mới phát hiện ở biển Weddell của Nam Cực. Ảnh: Alfred-Wegener-Institut/Christian Haas.

Hiện các chuyên gia chưa rõ lý do vì sao hòn đảo mới phát hiện được đánh dấu là khu vực nguy hiểm trên các hải đồ hiện hành nhưng không được coi là đường bờ biển trong các bộ dữ liệu khác. Trên các ảnh vệ tinh được phân tích, do bị lớp băng bao phủ nên hòn đảo hầu như không thể phân biệt được với vô số tảng băng trôi dạt xung quanh.

Tiến sĩ Boris Dorschel-Herr, trưởng nhóm đo độ sâu đáy biển của AWI và cũng là thành viên trên tàu Polarstern, cho biết việc cập nhật các phát hiện mới vào hải đồ quốc tế là cần thiết nhằm bảo đảm an toàn hàng hải và nâng cao độ chính xác của dữ liệu khoa học. Trước đó, năm 2014, ông cùng các cộng sự đã đóng góp vào việc xác định và đưa vào bản đồ hai dãy núi ngầm tại khu vực Nam Đại Tây Dương và biển Weddell.

Nhóm nghiên cứu sẽ công bố vị trí chính xác của hòn đảo sau khi hoàn tất quá trình đặt tên và đảm bảo thông tin này được cập nhật vào các hải đồ quốc tế cũng như các cơ sở dữ liệu quan trọng khác. Thông tin về hòn đảo mới đặc biệt cần thiết cho các bản đồ độ sâu đáy biển như Bản đồ độ sâu đáy biển quốc tế của Nam Đại Dương (IBCSO). Các chuyên gia cho rằng việc thiếu dữ liệu đo đạc trực tiếp tại nhiều khu vực ở Nam Cực khiến một số cấu trúc địa hình chưa được phát hiện hoặc bị bỏ sót trong quá trình nội suy dữ liệu.

Ngoài phát hiện trên, đoàn thám hiểm quốc tế còn có khám phá quan trọng trong nghiên cứu hải dương học và khí hậu. Nhóm nghiên cứu trên tàu Polarstern đã phối hợp chặt chẽ để theo dõi sự di chuyển của các khối nước từ vùng biển sâu lên thềm lục địa, qua đó cung cấp dữ liệu về sự thay đổi của các dòng hải lưu và cấu trúc tầng nước.

Những quan sát này góp phần làm rõ xu hướng suy giảm của các khối nước sâu Nam Cực so với các dữ liệu dài hạn do AWI thu thập từ năm 2002 trong khuôn khổ Hệ thống Quan sát Phao Nam Cực Lai (HAFOS). Đồng thời, các nhà khoa học cũng ghi nhận sự thu hẹp của các dòng nước lạnh chảy ra từ thềm băng Larsen - yếu tố có ảnh hưởng đáng kể đến tuần hoàn đại dương toàn cầu và quá trình tan chảy băng biển.

Tiếp đến, nhóm nghiên cứu ghi nhận sự thay đổi trong diện tích băng biển tại khu vực nghiên cứu. Không giống Bắc Cực, nơi băng biển có xu hướng suy giảm rõ rệt trong nhiều thập kỷ qua, băng biển Nam Cực từng được xem là tương đối ổn định. Tuy nhiên, kể từ năm 2017, diện tích băng biển vào mùa Hè ở phía Tây Bắc biển Weddell đã giảm mạnh, nhiều khả năng do sự gia tăng nhiệt độ của lớp nước bề mặt.

Giáo sư Christian Haas, trưởng đoàn thám hiểm Polarstern, cho biết kết quả ban đầu của chương trình nghiên cứu dòng chảy mùa Hè tại biển Weddell cho thấy độ dày băng biến đổi đáng kể theo khu vực. Tại các vùng thềm lục địa nông phía Tây, băng có thể dày tới 4m do chịu tác động của thủy triều và địa hình ven bờ. Trong khi đó, ở khu vực phía Đông, băng mỏng hơn, trung bình dày khoảng 1,5m và ít bị biến dạng.

Ngoài ra, nhóm nghiên cứu cũng ghi nhận hiện tượng tan chảy bề mặt băng diễn ra mạnh hơn dự kiến. Lớp tuyết phủ và lớp băng phía trên bị ảnh hưởng rõ rệt, tạo ra các vũng nước tan trên bề mặt, hiện tượng thường thấy tại Bắc Cực nhưng trước đây ít phổ biến tại Nam Cực.

Mời độc giả xem video: Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước.