Kỳ lạ 'Rồng đá' ở Lai Châu vẫn tiếp tục 'lớn lên', là một hiện tượng địa chất hiếm có

"Rồng đá" còn tiếp tục rộng ra theo thời gian

Giữa núi rừng Lai Châu, một dòng đất đá quy mô lớn uốn theo địa hình như hình dáng con rồng đang thu hút sự chú ý của giới nghiên cứu. Người dân gọi hiện tượng này là "Rồng đá", còn các chuyên gia cho rằng nơi đây có giá trị đối với nghiên cứu địa chất, phòng chống thiên tai và giáo dục trải nghiệm.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu, ngày 30/7/2026, đoàn công tác của Viện Các Khoa học Trái đất đã làm việc với địa phương về khả năng chuyển đổi các khu vực chịu ảnh hưởng của thiên tai địa chất thành không gian du lịch sinh thái bền vững.

Dòng lũ đá tại Nậm Vời. Ảnh: Viện Các khoa học Trái đất

Qua khảo sát, các chuyên gia xác định Nậm Vời – Pú Đao, xã Lê Lợi có địa hình chia cắt mạnh, tai biến địa chất phức tạp và còn tiếp tục mở rộng. Nổi bật nhất là dòng lũ đá Nậm Vời, được người dân gọi bằng cái tên gợi hình "Rồng đá".

Đây không phải hóa thạch hay dãy núi mang hình con vật. "Rồng đá" thực chất là dải đất, bùn và đá bị nước lũ cuốn từ các sườn núi rồi tích tụ theo đường chảy. Qua những đợt mưa lũ lớn, vật liệu tiếp tục được bồi thêm, tạo nên cảnh quan giống một "dòng sông đá".

PGS.TS Vũ Cao Minh, Viện Địa chất, Viện Các khoa học Trái đất, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết, "rồng đá" là cách gọi của người dân, thực chất đó là dòng lũ bùn đá, đã hình thành và hoạt động gần 100 năm. "Rồng đá" có chiều dài khoảng gần 10km, có hình thái và quá trình phát triển đặc biệt. Có thể hình dung nó giống như một cơ thể sống, cũng có quá trình hình thành, lớn lên, trưởng thành rồi dần già đi theo thời gian.

PGS.TS Vũ Cao Minh cho biết, đây không phải là một cảnh quan "đóng băng" mà vẫn đang tiếp tục vận động. Với người quan sát thông thường, đó là một cảnh quan rất thú vị để khám phá. Còn với các nhà địa chất, đây là cơ hội hiếm có để theo dõi trực tiếp sự biến đổi của một dòng lũ bùn đá qua nhiều giai đoạn phát triển.

Quan sát từ trên cao có thể thấy khá rõ phần đầu, cổ, thân và đuôi. Đặc biệt nhất là khu vực đầu nguồn - nơi các nhà khoa học gọi là "miệng rồng". Sau mỗi trận mưa lớn, khu vực này tiếp tục sạt lở, cuốn theo hàng nghìn mét khối đất đá xuống hạ lưu. Hiện "miệng rồng" rộng khoảng 500m, dài hơn một km và vẫn đang mở rộng, chỉ trong khoảng 5 năm gần đây đã phát triển thêm gần 50m.

Về mặt địa chất, Nậm Vời còn hội tụ khá đầy đủ các bộ phận của một dòng lũ bùn đá hoàn chỉnh, từ khu vực phát sinh vật liệu, tuyến vận chuyển đến vùng bồi tích. Các bộ phận này phân bố khá hài hòa và dễ nhận diện ngoài thực địa.

"Bề mặt Trái đất luôn vận động. Có nơi nâng lên, có nơi hạ xuống; đồng thời cũng diễn ra quá trình san bằng địa hình khi đất đá ở vùng núi cao liên tục bị phong hóa, sạt lở rồi theo sông suối xuống vùng thấp. Dòng lũ bùn đá Nậm Vời chính là một biểu hiện rất điển hình của quá trình đó", PGS.TS Vũ Cao Minh cho biết.

PGS.TS Vũ Cao Minh cho biết, hiện tượng 'rồng đá' không chỉ xuất hiện ở Lai Châu mà trên thực tế nhiều địa phương cũng có nhưng quy mô nhỏ hơn, không rõ ràng và không tạo thành hình khối đẹp như "rồng đá" ở Lai Châu.

Bảo tồn kỳ quan thế nào?

Theo nhóm chuyên gia, Nậm Vời có giá trị trong nghiên cứu cơ chế hình thành lũ bùn đá và xây dựng giải pháp phòng chống, giảm nhẹ thiên tai. Việc quan trắc địa hình, hướng di chuyển và vùng tích tụ đất đá có thể bổ sung dữ liệu phục vụ cảnh báo rủi ro, quy hoạch dân cư và bảo vệ hạ tầng.

Với quy mô lớn cùng nhiều đặc điểm hiếm gặp, khu vực có thể được xem xét theo hướng một danh thắng di sản địa chất. Nhóm khảo sát đề xuất xây trạm nghiên cứu, điểm quan sát ven dòng đá hoặc cầu ngắm cảnh; kết hợp du lịch khám phá, dược liệu và trải nghiệm văn hóa địa phương. Nếu được tổ chức phù hợp, đây có thể trở thành một "lớp học ngoài trời", giúp học sinh, sinh viên và du khách hiểu trực quan hơn về lũ bùn đá, sạt lở và sự biến đổi địa hình sau thiên tai.

Dù chưa thể khẳng định giá trị du lịch, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu đánh giá, Nậm Vời có một lợi thế đáng chú ý khi nằm trong không gian có nhiều tài nguyên tự nhiên, lịch sử và văn hóa của khu vực. Đặc biệt, khu vực Nậm Vời nằm gần Pú Đao và Bảo vật Quốc gia Bia Lê Lợi vốn là một di tích lịch sử cấp quốc gia thu hút du khách tới tham quan.

Đây cũng là địa bàn sinh sống của đồng bào dân tộc Mảng - một trong những dân tộc rất ít người tại Việt Nam với những giá trị văn hóa truyền thống cần được bảo tồn và phát huy.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lai Châu đề nghị Viện Các Khoa học Trái đất tiếp tục phối hợp với UBND tỉnh và các cơ quan chuyên môn tiến hành nghiên cứu sâu hơn về giá trị khoa học, khả năng bảo tồn và định hướng khai thác khu vực Nậm Vời.